Repozytorim Annales UMCS Sectio I - Filozofia i Socjologia:
Liczba artykułów w bazie: 574 Format SWF: 156 Format DJVU: 118 Format PDF: 187 Razem plików: 461

Volume 39 - 2014

Article 00PL: Spis treści
EN: Table of contents
-

- Full text in PDF format

Article 01PL: Potrzeba języka prywatnego: zamieszanie pojęciowe zawarte w różnorodnych wątkach historii psychologii
EN: The Necessity of Private Language: A Conceptual Confusion Latent in Diverse Episodes of the History of Psychology
7-19

JOSÉ MARÍA ARISO

Celem niniejszego artykułu jest pokazanie wpływu, jaki tzw. argument języka prywatnego (AJP) wywiera na różne teorie psychologiczne. W tym celu rozpoczynamy od opisu poszczególnych linii rozwojowych AJP i wyjaśnienia, dlaczego idea języka prywatnego jest niemożliwa z logicznego punktu widzenia. Następnie pokazujemy, że teoriom psychologicznym Kartezjusza, Locke’a, Husserla, Jamesa, Fodora, Chomsky’ego, zakładającym istnienie języka prywatnego, brakuje wewnętrznej spójności. W końcu wyjaśniamy, dlaczego AJP, zawierając krytykę behawioryzmu, daleki jest od przekształcenia idei Wittgensteina w behawioryzm.
The present paper aims to show how Wittgenstein’s so-called ‘private language argument’ (PLA) affects diverse psychological theories. To this end, it starts by describing the main lines of the PLA and explaining why the idea of a private language constitutes a logical impossibility. Then, it is shown that the psychological theories of Descartes, Locke, Husserl, James, Fodor and Chomsky presuppose the existence of a private language, so that these theories lack internal consistency. Lastly, it is clarified why PLA, far from turning Wittgenstein into a behaviourist, involves a critique of behaviourism.
private language, Cartesianism, introspection, Wittgenstein
język prywatny, kartezjanizm, introspekcja, Wittgenstein
  1. Chomsky N., Rules and Representations, New York, Columbia University Press 1980.
  2. Cook J., Human Beings [w:] Studies in the Philosophy of Wittgenstein, ed. P. Winch, London, Routledge & Kegan Paul 1969.
  3. Descartes R., Meditations on First Philosophy, Indianapolis and Cambridge, Hackett Publishing Co. 1979.
  4. Fodor J., The Language of Thought, Cambridge (Ma.), Harvard University Press 1979.
  5. Harré R., Tissaw M., Wittgenstein and Psychology: A Practical Guide, Aldershot, Ashgate 2005.
  6. Husserl E., Logical Investigations, Vol. 1, London, Routledge & Kegan Paul 1970.
  7. Husserl E., Cartesian Meditations, The Hague, Martinus Nijhoff 1973. James W., The Principles of Psychology, Cambridge (Ma.) and London, Harvard University Press 1983.
  8. Kenny A., The Verification Principle and the Private Language Argument [w:] The Private Language Argument, ed. O.R. Jones, London: Macmillan 1971.
  9. Locke J., An Essay Concerning Human Understanding, Oxford, Clarendon Press 1991.
  10. Watson J.B., Behaviorism, New Brunswick (NJ), Transaction Publishers 2009.
  11. Wittgenstein L., The Blue and Brown Books, New York, Harper & Row 1965.
  12. Wittgenstein L., Philosophical Investigations, Oxford, Basil Blackwell 1986.
  13. Wundt W., Elements of Folk Psychology. Outlines of a Psychological History of the Development of Mankind, London, George Allen & Unwin 1921.
10.2478/sectio-2013-0007
- Full text in PDF format

Article 02PL: Sztuka, społeczeństwo, transgresja. Esej z filozofii kultury
EN: Art, Society, and Transgression. An Essay in the Philosophy of Culture
21-31

WITOLD M. NOWAK

Artykuł podejmuje problem pojęciowych uwarunkowań transgresji w świecie przednowoczesnym i nowoczesnym. Autor stara się uzasadnić pogląd, że światopogląd nowoczesny przyniósł nowe założenia ideowe, które zupełnie odmieniły pojmowanie transgresji. W świecie odczarowanym transgresyjne jest to, co przełamuje perspektywę wyznaczoną przez humanizm wyłączny jako światopogląd dominujący. W artykule zostały skomentowane poglądy Ch. Taylora, D. Castaldo i M. Douglas.
An article is concerned with the theoretical conditions of transgression in pre-modern, modern and contemporary society. Author argues that in pre-modern worldview there were no conceptual conditions which made transgression possible. In modern and especially postmodern de-enchanted world a real transgression is a creative work which goes beyond the limitations of exclusive humanism. Among the discussed authors are: Ch. Taylor, D. Castaldo, M. Douglas.
transgression, creativity, tabu
transgresja, twórczość, tabu
  1. Adorno T., Minima moralia. Refleksje z poharatanego życia, przeł. M. Łukasiewicz, posłowie M. Siemek, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999.
  2. Bieńkowska E., Ocalić niszcząc, zniszczyć ocalając, „Znak” 2000, nr 535.
  3. Castaldo D., Ziemia Obiecana. Kultura rocka 1954−1994, przeł. J. Uszyński, Znak, Kraków 1997.
  4. Chaunu P., Cywilizacja Oświecenia, przeł. E. Bąkowska, PIW, Warszawa 1989.
  5. Claire J., Kryzys muzeów. Globalizacja kultury, przeł. J.M. Kłoczowski, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2009.
  6. Eliade M., The Myth of Eternal Return, or Cosmos and History, Princeton University Press, Princeton 1971.
  7. Foucault M., Nadzorować i karać. Narodziny więzienia, przeł. T. Komendant, Aletheia-Spacja Warszawa 1993.
  8. Fraenger W., Hieronim Bosch, przeł. B. Ostrowska, Arkady, Warszawa 1990.
  9. Jonas H., Zmiana i trwałość. O podstawach rozumienia przeszłości, przeł. P. Domański, IFiS, Warszawa 1994.
  10. Kantorowicz E., Dwa ciała króla. Studium ze średniowiecznej teologii politycznej, przeł. M. Michalski, Z. Krawiec, PWN, Warszawa 2007.
  11. Kuryluk E., Wiedeńska apokalipsa. Eseje o kulturze austriackiej XX wieku, WAB, Warszawa 1999.
  12. Lewis C.S., Odrzucony obraz. Wprowadzenie do literatury średniowiecznej i renesansowej, przeł. W. Ostrowski, Znak, Kraków 1995.
  13. MacIntyre A., Dziedzictwo cnoty. Studium z teorii moralności, przeł. i przypisami opatrzył A. Chmielewski, PWN, Warszawa 1996.
  14. Marquard O., Apologia przypadkowości. Studia filozoficzne, przeł. K. Krzemieniowa, Oficyna Wydawnicza, Warszawa 1994.
  15. Mattelart A., Społeczeństwo informacji. Wprowadzenie, przeł. J.M. Pomorski, Universitas, Kraków 2004.
  16. Menninghaus H., Wstręt. Teoria i historia, przeł. G. Sowiński, Universitas, Kraków 2009.
  17. Podgórzec Z., Mój Chrystus. Rozmowy z Jerzym Nowosielskim, Łuk, Białystok 1993.
  18. Siwicka D., Głowiński M., Nawarecki A. (red.), Szybko i szybciej. Eseje o pośpiechu w kulturze, IBL, Warszawa 1996.
  19. Sylvester D., Rozmowy z Francisem Baconem. Brutalność faktu, przeł. M. Wasilewski, Zysk i S-ka, Poznań 1997.
  20. Taylor Ch., Secular Age, Harvard University Press, Harvard 2009.
  21. Taylor Ch., Źródła podmiotowości. Narodziny tożsamości nowoczesnej, oprac. T. Gadacz, wstęp A. Bielik-Robson, PWN, Warszawa 2001.
  22. Tokarska-Bakir J., Energia odpadków, [w:] M. Douglas, Czystość i zmaza, przeł. M. Bucholc, wstęp J. Tokarska-Bakir, PIW, Warszawa 2007.
10.2478/sectio-2013-0008
- Full text in PDF format

Article 03PL: Procesy twórcze w warsztatach kreatywności
EN: Creative Processes in Creativity Training
33-49

JUSTYNA RYNKIEWICZ

Artykuł jest próbą odkrycia istoty treningów kreatywności. Kreatywność jest zdolnością tworzenia rzeczy nowych i wartościowych. Poddam zatem analizie te dwa przymiotniki: „nowy” i „wartościowy”. Co więcej, podejmę problem założeń, jakie są czynione przez autorów warsztatów. Następnie zaprezentuję procesy twórcze opisane przez Margaret Baden oraz sposoby, w jakie można je rozwijać. Na koniec podejmę próbę określenia warunków efektywności warsztatów kreatywności.
The article is an attempt to discover the essence of creativity trainings. Creativity is the ability to create new and valuable objects. Thus I will analyze those two adjectives “new” and “valuable”. What more I will undertake the problem of assumptions which are made by creators of creativity trainings. Then I will present the creative processes by Margaret Baden and ways to develop them. At the end I will try to identify conditions of the effectiveness of those trainings.
creativity, creativity trainings, creative processes
kreatywność, twórczość, trening kreatywności, trening twórczości, procesy twórcze
  1. Bandura A., Społeczne uczenie się [w:] Encyklopedia Blackwella: Psychologia społeczna, red. A. Manstead [et al.], Wydawnictwo Jacek Santorski, Warszawa 1996.
  2. Fiske S., Morling B., Schematy [w:] Encyklopedia Blackwella: Psychologia społeczna, red. A. Manstead [et al.], Wydawnictwo Jacek Santorski, Warszawa 1996.
  3. Karwowski M., Konstelacje zdolności. Typy inteligencji a kreatywność, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2005.
  4. Karwowski M., Klimat dla kreatywności, Engram, Warszawa 2009.
  5. Limont W., Twórczość w aspekcie cyklu życia [w:] Twórczość − wyzwanie XXI wieku, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2003.
  6. Nęcka E., Proces twórczy i jego ograniczenia, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 1995.
  7. Nęcka E., Trening twórczości, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2005.
  8. Nęcka E., Orzechowski J., Szymura B., Psychologia poznawcza, Warszawa 2006.
  9. Popek S., KANH − Kwestionariusz twórczego zachowania, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2000.
  10. Sady W., Spór o racjonalność naukową. Od Poincarégo do Laudana, Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej, Wrocław 2000.
  11. Strelau J., Doliński D., Psychologia. Podręcznik akademicki, Sopot 2008.
  12. Szmidt K., Trening kreatywności, Helion, Gliwice 2008.
  13. Tatarkiewicz W., Dzieje sześciu pojęć, Wydawnictwa Naukowe PWN, Warszawa 2006.
  14. Tokarz A., Dynamika procesu twórczego, Wydawnictwo UJ, Kraków 2005.
  15. Zawadzki R., Psychologia i twórczość, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 2005.
10.2478/sectio-2013-0009
- Full text in PDF format

Article 04PL: Między sferą rynkową a przestrzeniami kultury: miasta kreatywne
EN: Between Sphere of Economy and Cultural Space: Creative Cities
51-61

KAROLINA GOLINOWSKA

Celem artykułu jest analiza pojęcia kreatywności w odniesieniu do kontekstu społecznego i gospodarczego. Idea kreatywnych gałęzi gospodarki staje się fundamentem działań wspierających komercjalizację kultury. Zwolennicy owych procesów ich konsekwencje często ujmują w sposób jednowymiarowy. Komercjalizacja sektora kultury wspierana turystyką kulturalną stanowić ma bowiem receptę na sukces gospodarczy regionu. Niemniej tak instrumentalne traktowanie sektora kultury skutkuje poważnymi konsekwencjami. Przykład związany z pracą Damiana Hirsta uświadamia, jakie zagrożenia pojawiają się w odniesieniu do instytucji kultury funkcjonującej w mieście kreatywnym.
The aim of this article is to analyze the notion of creativity in reference to social and economical context. The idea of creative industries becomes the fundament for processes supporting commercialization of culture. Their protagonists consider the consequences of those processes without further reflections. Commercialization of culture supported by cultural tourism becomes a formula for economical success of region. However, instrumental attitude towards culture has its serious consequences. Example referring to work of Damian Hirst exposes difficulties that may be encountered by cultural institution in creative city.
creative class, creative cities, commercialization of culture, cultural tourism
klasa kreatywna, miasta kreatywne, komercjalizacja kultury, turystyka kulturalna
  1. Anholt S., Competitive Identity. The New Brand Management for Nations Cities and Regions, Palgrave Macmillan 2007.
  2. Atkinson D., Heritage [w:] Cultural Geography, ed. D. Atkinson [et al.], London − New York 2005.
  3. Bilton Ch., Polityka kreatywności [w:] Od przemysłów kultury do kreatywnej gospodarki, red. A. Gwóźdź, Warszawa 2010.
  4. Craik J., Re-Visioning Arts and Cultural Policy, ANU E Press 2007.
  5. Ferguson B.W., Greenberg E., Nairne S., Mapping International Exhibitions [w:] The Manifesta Decade: Debates on Contemporary Art Exhibitions and Biennials in Post-Wall Europe, ed. B. Vanderlinden, E. Filipovic, MIT Press 2005.
  6. Florida R., Narodziny klasy kreatywnej, Warszawa 2010.
  7. Nawratek K., Dziury w całym. Wstęp do miejskich rewolucji, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2012.
  8. Thompson D., The $12Million Stuffed Shark. The Curious Economics of Contemporary Art, Palgrave 2008.
  9. Wu Ch., Privitising Culture: Corporate Art Collection Since the 1980s, London: Verso 2002.
  10. www.mercer.com/qualityoflivingpr#city-rankings (dostęp: 04.06.2013).
10.2478/sectio-2013-0010
- Full text in PDF format

Article 05PL: Strategie twórcze w procesie pisania. Brzydkie rzemiosło. Sytuacja creative writing na gruncie polskim
EN: Strategies of Creative Process. „Ugly Craf”. The Situation of Creative Writing in Poland
63-80

HANNA SIEJA-SKRZYPULEC

Autorka tekstu stara się „odczarować” „tajemniczy” proces pisania poprzez zanalizowanie go w kontekście klasycznych strategii procesu twórczego wyodrębnionych przez Edwarda Nęckę, takich jak: strategia czujności, percepcji postaci, ukierunkowanej emocji, zamykania, jasno określonego celu, wyniku idealnego, zarodka, nadmiaru, twórczego oddalenia. Główną tezą artykułu jest wskazanie na uniwersalność owych mechanizmów i wykorzystywanie ich nie tylko przez uznanych pisarzy, ale także przez każdą osobę zmagającą się z materią słowa.
The author of the article is trying to reveal m y s t e r i o u s writing process by its analysis in the context of classical strategies of creative process, that were extracted by Edward Nęcka. Those strategies are: vigilance, subject perception, targeted emotion, close, clearly defined aim, perfect result, embryo, overflow, creative distance. Main thesis of the article is to point out the universality of these mechanisms and their usage by not only known writers, but also by every other person who is dealing with writing process.
creative writing, creative process
creative writing, twórcze pisanie, strategie twórcze
  1. Auster P., Nasz wiek? To klęska, rozmawia W. Orliński, „Książki. Magazyn do Czytania” 2013, nr 2(9). Białoszewski M., Poezje wybrane, Warszawa 1978.
  2. Boyd B., The Art of Literature and the Science of Literature, http://theamericanscholar.org/the-artof- literature-and-the-science-of-literature/#.U9ZoQ7EuHtQ (dostęp: 10.05.2013).
  3. Chojnacki A., Komputer i literatura [w:] Ecriture/Pisanie. Materiały z konferencji polsko-francuskiej, Warszawa, październik 1992, red. Z. Mitosek, J.Z. Lichański, Warszawa 1995.
  4. Filipiak I., Twórcze pisanie dla młodych panien, Gdańsk 2000. Grant-Adamson L., Jak napisać powieść kryminalną, przeł. M. Rusinek, Kraków 1999.
  5. Jak zostać pisarzem. Pierwszy polski podręcznik dla autorów, red. A. Zawada, Wrocław 2011.
  6. Jaworski S., Piszę więc jestem. O procesie twórczym w literaturze, Kraków 1993.
  7. Lagercrantz O., O sztuce czytania i pisania, przeł. J. Kubitsky, Warszawa 2011.
  8. Maliszewski K., Dekalog początkującego poety, www.strumienie.eu/article/53.html (dostęp: 07.10.2013).
  9. Nęcka E., Proces twórczy i jego ograniczenia, Kraków 1999.
  10. Novalis, Uczniowie z Sais. Proza filozoficzna – Studia − Fragmenty, przeł. J. Prokopiuk, Warszawa 1984.
  11. „Przez 50 lat uczyła Polaków poczucia humoru”, „Stworzyła literaturę uśmiechu” − pisarze i krytycy o Chmielewskiej, http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114871,14738340.html (dostęp: 07.10.2013).
  12. Robinson K., Oblicza Umysłu. Ucząc się kreatywności, przeł. A. Baj, Kraków 2010.
  13. Parnicki T., Dziennik z lat osiemdziesiątych. Notatki o własnej pracy literackiej, Kraków 2008.
  14. Puchalska-Wasyl M., Porozmawiaj ze sobą, „Charaktery”, nr 6(209), R. XVIII.
  15. J. Sobolewska, Udręki pisarzy, www.polityka.pl/kultura/aktualnoscikulturalne/1501627,1,udreki- -pisarzy.read (dostęp: 10.05.2013).
  16. Sternberg R.J., The Nature of Creativity, „Creativity Research Journal”, Vol. 18, No. 1, s. 87−98.
  17. Sztyrmer L., Pantofel; Frenofagiusz i Frenolasty, oprac. K. Bartoszyński, Poznań 1959.
  18. Wańkowicz M., Karafka La Fontaine’a, t. 1−2, Kraków 1972.
  19. Zagajewski A., Nie pozwól rozpłynąć się skupieniu [w:] Wiersze wybrane, red. R. Krynicki, t. 67, Kraków 2010.
10.2478/sectio-2013-0011
- Full text in PDF format

Article 06PL: „Sny rodzą rzeczywistość…”. Grafika Austroseraphicum Coelum jako próba kreowania nowej rzeczywistości za pomocą propagandy dynastycznej Habsburgów hiszpańskich
EN: “Dreams Give Birth to Reality”. Engraving Austroseraphicum Coelum as an Attempt to Create a New Reality by the Spanish Habsburgs Dynastic Propaganda
81-99

JAN KUROWIAK

Grafika Austroseraphicum Coelum Paulusa Pontiusa – jako dzieło o charakterze propagandowym – powinna kreować nową rzeczywistość, tworzyć pozory. Podstawowym wrażeniem, jakie odnosi widz po obejrzeniu grafiki, jest zachwyt nad potęgą habsburską, która współdziała z potęgą Matki Bożej. Ona z kolei odnosi odbiorcę do Boga, podobnie jak umieszczeni na rycinie franciszkanie stają się symbolem Kościoła. Stanowi to punkt wyjścia dla dalszych interpretacji obrazu. Przez obecność określonych postaci, alegorii, symboli, dają się zauważyć aluzje do określonej sytuacji politycznej w Niderlandach – wojny Hiszpanii z północnymi prowincjami. Przesłanie grafiki brzmi: Habsburgowie hiszpańscy, na mocy zleconej im przez Boga misji, są w stanie odeprzeć wrogów, w szczególności protestantów, a pomoże im właśnie Niepokalana i franciszkanie. Zasadniczym celem jest przekonać widza, że tak się wydarzy, zbudować w jego głowie obraz nowej rzeczywistości. Lecz Hiszpania była w XVII wieku (za Filipa IV ten stan się pogłębiał) zaledwie cieniem dawnej potęgi. Tym bardziej należało utrzymywać przekonanie, że imperium niezachwianie trwa nadal. Forma dzieła (grafika) pozwalała też eksportować je w dowolne miejsce świata, a przez wieloznaczność symboliki, jego treść odnosić do różnych kontekstów, w wyniku czego Habsburgowie, już nie tylko hiszpańscy, mogli propagować swoją siłę dosłownie wszędzie. Spisywała się zatem znakomicie zarówno jako pojedyncze dzieło propagandowe, jak i element szerszej kampanii.
As a work of propaganda, graphics Austroseraphicum Coelum Paulus Pontius should create a new reality, make appearances. The main impression while seeing the graphics is the admiration for the power of Habsburgs, which interacts with the power of the Mother of God. She, in turn, refers the viewer to God, as well as Franciscans placed on the graphic, they become a symbol of the Church. This is a starting point for further interpretation of the drawing. By the presence of certain characters, allegories, symbols, we can see references to a particular political situation in the Netherlands - the war with the northern provinces of Spain. The message of the graphic is: the Spanish Habsburgs, commissioned by the mission of God, they are able to fight all of the enemies, especially Protestants, with the help of Immaculate and the Franciscans. The main aim of the graphic is to convince the viewer that this will happen and to create in his mind a vision of the new reality. But Spain was in the seventeenth century nothing but a shadow of former itself (in the time of Philip IV the general condition of Spain get worse). That was the reason why they wanted to hold the belief that the empire continues unwavering. The form of this work (graphics), also allowed to export them around the world, and the ambiguity of the symbolic system, its contents relate to different contexts, and as a result, the Habsburgs, not only Spanish, they could promote their strength everywhere. Therefore it was used very well as a single work of propaganda, as well as a part of a broader campaign.
Habsburgs, graphics, baroque, iconography, propaganda
Habsburgowie, grafika, barok, ikonografia, propaganda
  1. Balicki J., Bogucka M., Historia Holandii, wyd. 2, popr. i uzup., Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo, Wrocław 1989.
  2. Barton S., Historia Hiszpanii, przeł. A. Mścichowska, M. Mścichowski, Książka i Wiedza, Warszawa 2011.
  3. Benesz H., Ikonografia Pasji w malarstwie po soborze trydenckim [w:] Arcydzieło Petera Paula Rubensa Zdjęcie z Krzyża ze zbiorów Państwowego Ermitażu w Sankt Petersburgu. Z tradycji przedstawień pasyjnych w malarstwie i grafice północnoeuropejskiej XVI i XVII wieku ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie, red. H. Benesz, J.A. Tomicka, Muzeum Narodowe, Warszawa 2000.
  4. Białostocki J., Uwagi o symetrii w sztukach wizualnych [w:] Refleksje i syntezy ze świata sztuki. Cykl 2, PWN, Warszawa 1987.
  5. Braudel F., Morze Śródziemne i świat śródziemnomorski w epoce Filipa II, przeł. T. Mrówczyński, M. Ochab, wstęp B. Geremek, W. Kula, t. 1, wyd. 2, Książka i Wiedza, Warszawa 2004.
  6. Burke P., Naoczność. Materiały wizualne jako świadectwa historyczne, przeł. J. Hunia, Wydawnictwo UJ, Kraków 2012.
  7. Careri G., Artysta, przeł. M. Woźniak [w:] Człowiek baroku, red. R. Villari, przeł. B. Bielańska, M. Gargul, M. Woźniak, Oficyna Wydawnicza Volumen, Warszawa 2001. Chrościcki J., Sztuka i polityka. Funkcje propagandowe sztuki w epoce Wazów 1587−1668, Państwowe Wydawnictwa Naukowe, Warszawa 1983.
  8. Dayczak-Domanasiewicz M., Miles christianus w Kościele Św. Krzyża w Krakowie. Przyczynek do badań nad programem ikonograficznym polichromii wnętrza [w:] Studia z dziejów kościoła Św. Krzyża w Krakowie, red. Z. Klisio, cz. 2, Oficyna Wydawnicza Wydawnictwa Naukowego Papieskiej Akademii Teologicznej, Kraków 1997.
  9. Droysen J.G., Grundriss der Historik, Leipzig 1868.
  10. Fijałkowski W., Brama królewska w Wilanowie i jej program ideowo-artystyczny, „Studia Wilanowskie” 1979, nr 5.
  11. Forstner D., Świat symboliki chrześcijańskiej. Leksykon, przeł. W. Zakrzewska, P. Pachciarek, R. Turzyński, wyd. 2, Pax, Warszawa 2001.
  12. Głowiński M., Horyzont oczekiwań [w:] Słownik terminów literackich, red. J. Sławiński, wyd. 3 poszerz. i popr., Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1998.
  13. Głowiński M., Odbiorca dzieła literackiego, [w:] Słownik terminów literackich, red. J. Sławiński, wyd. 3 poszerz. i popr., Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1998.
  14. Głowiński M., Propagandowa literatura [w:] Słownik terminów literackich, red. J. Sławiński, wyd. 3 poszerz. i popr., Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1998.
  15. Jakobson R., Językoznawstwo a teoria informacji [w:] W poszukiwaniu istoty języka, wyb., red. nauk. i wstęp M.R. Mayenowa, t. 1, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1989.
  16. Jaroszyński P., Propaganda [w:] Powszechna encyklopedia filozofii, red. A. Maryniarczyk, t. 8, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2007.
  17. Judson J.K., C. Velde C. van de, Book Illustrations and Title-Pages, Vol. 2, Arcade Press, Brussels 1977.
  18. Kalinowski K., Gloryfikacja panującego i dynastii w sztuce Śląska XVII i XVIII wieku, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Poznań 1973.
  19. Kamen H., Imperium hiszpańskie. Dzieje rozkwitu i upadku, przeł. T. Prochenka, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 2008.
  20. Kantorowicz E.H., Dwa ciała króla. Studium ze średniowiecznej teologii politycznej, przeł. M. Michalski, A. Krawiec, red. nauk. wyd. pol. J. Strzelczyk, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007.
  21. Kissinger H., Dyplomacja, przeł. S. Głąbiński, G. Woźniak, I. Zych, Wydawnictwo „Philip Wilson”, Warszawa 1996.
  22. Knapiński R., Titulus Ecclesiae. Ikonografia wezwań współczesnych kościołów katedralnych w Polsce, „Pax”, Warszawa 1999.
  23. Kobielus S., Bestiarium chrześcijańskie. Zwierzęta w symbolice i interpretacji. Starożytność i średniowiecze, Pax, Warszawa 2002.
  24. Koenigsberger H.G., Partie rewolucyjne we Francji i Niderlandach w XVI wieku, przeł. J. Cierpiński [w:] Europa i świat w początkach epoki nowożytnej, cz. 1: Społeczeństwo. Kultura. Ekspansja, red. A. Mączak, Wiedza Powszechna, Warszawa 1991.
  25. Krasny P., Visibilia signa ad pietatem excitantes. Teoria sztuki sakralnej w pismach Roberta Bellarmina, Cezarego Baroniusza, Rudolfa Hospiniana, Fryderyka Boromeusza i innych pisarzy kościelnych epoki nowożytnej, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, Kraków 2010.
  26. Kuchowicz Z., Człowiek polskiego baroku, Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 1992.
  27. Kwaśniewicz W., Leksykon broni białej i miotającej, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 2003.
  28. Łaptos J., Historia Belgii, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław 1995.
  29. Mazurek M., Władza i sztuka – skomplikowane relacje [w:] Sztuka w kręgu władzy. Materiały LVII Ogólnopolskiej Sesji Naukowej Stowarzyszenia Historyków Sztuki, poświęconej pamięci Profesora Szczęsnego Dettloffa (1878−1961) w 130. rocznicę urodzin, red. E. Pilecka, K. Kluczwajd, Stowarzyszenie Historyków Sztuki, Warszawa 2009.
  30. Moisan-Jabłońska K., Obrazowanie walki dobra ze złem, Universitas, Kraków 2002.
  31. Ovidius Naso P., Przemiany, przeł. B. Kiciński, Zielona Sowa, Kraków 2002.
  32. Panofsky E., Ikonografia i ikonologia, przeł. K. Kamińska [w:] Studia z historii sztuki, wyb., oprac. i posłowie J. Białostocki, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1971.
  33. Pelc J., Barok – epoka przeciwieństw, Czytelnik, Warszawa 1993.
  34. Pinilla R.M., Dime con quién andas y te dire quién eres. La cultura clásica en una procession sanmarquina de 1656 [w:] La tradición clásica en el Perú virreinal, ed. T. Hampe Martínez, Fondo Editorial Universidad Nacional Mayor de San Marcos, Lima 1999.
  35. Pokorska-Primus M., Tradycja Triumfów Francesca Petrarki w grafice szkół północnych XVI wieku, „Folia Historiae Artium Seria Nowa” 1999/2000, nr 5/6.
  36. Polaczek J., Sztuka i polityka w Księstwie Warszawskim. Dzieje, formy, treść i dziedzictwo, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2005.
  37. Purc-Stępniak B., Kula jako symbol vanitas. Z kręgu badań nad malarstwem XVII wieku, słowo/ obraz terytoria, Gdańsk 2004.
  38. Roux J.-P., Król. Mity i symbole, przeł. K. Marczewska, Oficyna Wydawnicza Volumen, Warszawa 1998.
  39. Talbierska J., Nowożytna grafika europejska XV−XVIII wieku. Funkcje, ośrodki, oddziaływanie [w:] Inspiracje grafiką europejską w sztuce polskiej. Czasy nowożytne, red. K. Moisan-Jabłońska, K. Ponińska, Wydawnictwo UKSW, Warszawa 2010.
  40. Talbierska J., Oryginał, replika, kopia w grafice XV−XVIII wieku [w:] Falsyfikaty dzieł sztuki w zbiorach polskich. Materiały międzynarodowej konferencji naukowej zorganizowanej 21−22 maja 1999 roku przez: Instytut Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, Oddział Warszawski Stowarzyszenia Historyków Sztuki i Zamek Królewski w Warszawie, red. J. Miziołek, M. Morka, Warszawa 2001.
  41. Tuñón de Lara M., Valdeón Baruque J., Domínguez Ortiz A., Historia Hiszpanii, przeł. S. Jędrusiak, Universitas, Kraków 1997.
  42. Walczak M., „Alter Christu”. Studia nad obrazowaniem świętości w sztuce średniowiecznej na przykładzie św. Tomasza Becketa, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, Kraków 2001.
  43. Wheatcroft A., Habsburgowie, przeł. B. Sławomirska, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2000.
  44. Zalewski Z., Święto Bożego Ciała w Polsce do wydania Rytuału Piotrkowskiego (1631 r.) [w:] Studia z dziejów liturgii w Polsce, t red. M. Rechowicz, W. Scenek, t. 1, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 1973.
  45. Zapolska E., Cnoty teologalne i kardynalne, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, Kraków 2000.
  46. Ziemba A., Iluzja a realizm. Gra z widzem w sztuce holenderskiej 1580−1660, Wydawnictwa UW, Warszawa 2005.
  47. Ziemba A., Nowe dzieci Izraela. Stary Testament w kulturze holenderskiej XVII wieku, „Neriton”, Warszawa 2000.
  48. Żygulski Z. jun., Muzea na świecie. Wstęp do muzealnictwa, PWN, Warszawa 1982.
10.2478/sectio-2013-0012
- Full text in PDF format

Article 07PL: O rzeczach i materialności inaczej. Recenzja książki: W obronie rzeczy. Archeologia i ontologia przedmiotów
EN: On Things and Materiality in Another Way. Book Review: In Defense of Things. Archeology and the Ontology of Objects
101-108

ALEKSANDRA KOŁTUN

10.2478/sectio-2013-0013
- Full text in PDF format

Article 00PL: Spis treści
EN: Table of contents
-

- Full text in PDF format

Article 01EN: Childhood and Eternity: On Unamuno’s Tragic Pedagogy
ES: Infancia y eternidad: sobre la pedagogía trágica de Miguel de Unamuno
7-15

JOSÉ MARÍA ARISO

The present article seeks to describe the main lines of what Unamuno regarded as an adequate pedagogy for the child to enjoy a genuine and long childhood, which makes it easier for him to become a man of intense interior life and great historical value, provided that such childhood remains close to his heart. To show more clearly what a suitable pedagogy for Unamuno would consist of, it will also be explained why he considered an excessive submission to scientific pedagogy as pernicious for children’s development.
En el presente artículo se pretende describir las líneas básicas de lo que Unamuno consideró como una pedagogía adecuada para que el niño disfrute de una infancia genuina y larga, lo cual facilitará que se convierta en un hombre de intensa vida interior y gran valor histórico siempre y cuando dicha infancia siga próxima a su corazón. Para mostrar más claramente en qué consiste una pedagogía adecuada para Unamuno, se explicará también por qué consideró una excesiva sumisión a la pedagogía científica como perniciosa para el desarrollo de los niños.
Unamuno, pedagogía, inmortalidad, eternidad, amor, muerte, tragedia, pedagogy, immortality, eternity, love, death, tragedy
  1. Alvar M. (1961): “El problema de la fe en Unamuno”. Cuadernos Hispanoamericanos, 136, pp. 5−19.
  2. Blanco M. (1994): La voluntad de vivir y sobrevivir en Miguel de Unamuno. El deseo del Infinito imposible. Madrid: ABL.
  3. Cancela G. (1972): El sentimiento religioso de Unamuno. New York: Plaza Mayor.
  4. Ferrater J. (1985): Unamuno. Bosquejo de una filosofía. Madrid: Alianza.
  5. Gracián B. (1996): “El discreto”. En Gracián B.: El héroe. El discreto. Oráculo manual y arte de prudencia (pp. 41−135). Barcelona: Planeta.
  6. Manyá J. (1960): La teología de Unamuno. Barcelona: Vergara.
  7. Marías J. (1971): Miguel de Unamuno. Madrid: Espasa-Calpe.
  8. Ortega y Gasset J. (2008): En torno a Galileo. Madrid: Alianza Editorial.
  9. París C. (1989): Unamuno. Estructura de su mundo intelectual. Barcelona: Anthropos.
  10. Sánchez Barbudo A. (1968). Estudios sobre Unamuno y Machado. Madrid: Guadarrama.
  11. Unamuno M. (1958): “Almas de jóvenes”. En Unamuno M.: Almas de jóvenes (pp. 9−27). Madrid: Espasa-Calpe. (Citado como “AJ”).
  12. Unamuno M. (1972): “Educación e instrucción”. En Unamuno M.: Monodiálogos (pp. 109−112). Madrid: Espasa-Calpe. (Citado como “EI”).
  13. Unamuno M. (1979): “Arabesco pedagógico sobre el juego”. En Unamuno M.: De mi vida (pp. 87−92). Madrid: Espasa-Calpe. (Citado como “APJ”).
  14. Unamuno M. (1981a): “La soledad de la niñez”. En Unamuno M.: La vida literaria (pp. 119−122). Madrid: Espasa-Calpe. (Citado como “SN”).
  15. Unamuno M. (1981b): “La originalidad de la niñez”. En Unamuno M.: La vida literaria (pp. 167−170). Madrid: Espasa-Calpe. (Citado como “ON”).
  16. Unamuno M. (1982): Recuerdos de niñez y mocedad. Madrid: Espasa-Calpe. (Citado como “RNM”).
  17. Unamuno M. (1989): Amor y pedagogía. Madrid: Espasa-Calpe. (Citado como “AP”).
  18. Unamuno M. (1995): Del sentimiento trágico de la vida. Madrid: Espasa-Calpe. (Citado como “STV”).
10.1515/sectio-2015-0001
- Full text in PDF format

Article 02EN: Chilean Philosophy and Neoliberalism
ES: La filosofía chilena y el neoliberalismo
17-30

LORENA ZUCHEL LOVERA, CHRISTIAN VIERA ÁLVAREZ

In the present article, one presents the development of the Chilean philosophy in the last decades, putting special emphasis in the effects that there supposes the imposition of a neoliberal model, model who not only founds the economy but all the social interactions. The question of this work is why and what is done philosophically in Chile, which are the characteristics that the economic model inherited from the dictatorship, has generated in the institutions and disciplines. Thus, definitively, what occupies (or pre-occupies) to the Chilean philosophers, as teachers and investigators, for the comprehension and construction of his own housekeeping.
En el presente artículo, se presenta el desarrollo de la filosofía chilena en las últimas décadas, poniendo especial énfasis en los efectos que supone la imposición de un modelo neoliberal, modelo que no sólo funda la economía sino que todas las interacciones sociales. La pregunta de este trabajo es por qué y qué se está haciendo filosóficamente en Chile, cuálesson las características que el modelo económico, heredado de ladictadura, ha generado en las instituciones y disciplinas. De este modo, en definitiva, qué ocupa (o pre-ocupa) a los filósofos chilenos, como profesores e investigadores, para la comprensión y construcción de sus propios quehaceres
filosofía chilena, neoliberalismo, ideología, política, Chilean philosophy, neoliberalism, ideology, politics
10.1515/sectio-2015-0002
- Full text in PDF format

Article 03EN: Ideological Neo-Liberal Science in Society
ES: La carga ideológica de las ciencias en la sociedad neo-liberal
31-37

JUAN CANO DE PABLO

Science has been dragged by its technological production. It would be desirable that science can be as independent as possible and get rid of the private interests. It would be desirable too that science increases its social functions. To understand this we are going to focus in an Spaniard example: The problem with town planning. This case provides us a good example about science and technology used in a wrong way. But it also give us hope in a way. In the last years a group of architecture collectives are flourishing. These groups believe in a different way of understanding architecture and, therefore, the social relations and ways of living.
Las ciencias han sido arrastradas por su producción tecnológica. Sería deseable que las ciencias sean lo más independientes posible de los intereses privados y acentuaran su función social. En este sentido, reflexionamos sobre un caso concreto en España: El problema urbanístico. Este asunto nos brinda un buen ejemplo del uso inadecuado de las ciencias y la tecnología, pero también nos ofrece un rayo de esperanza. En los últimos años están aflorando una serie de colectivos de arquitectura que apuestan por una manera diferente de entender la arquitectura y, por extensión, las relaciones sociales de convivencia.
protestantismo, neo-liberalismo, ideología, ciencia, urbanismo, protestant, neo-liberalism, ideology, science, town planning
10.1515/sectio-2015-0003
- Full text in PDF format

Article 04EN: The Meeting of Two Worlds and Systems of Values
ES: Encuentro de dos mundos y sistema de valores
39-47

ELŻBIETA PLESZKUN-OLEJNICZAKOWA, KINGA GRZEGORZEWSKA

The text begins with the brief recall of the low-context and high-context cultures’ classification and the explanation of this phenomenon. In the analogous manner is also considered the issue of contact between the different cultures. To explore the topic there has been done a kind of going back in time to show the reasons which led to the encounter of the Old and the New World and the reasons which motivated the Spaniards during the conquest. The system of values of the Spanish conquistadors setting off to America is also analyzed. Their priorities are compared with the hierarchy of values which led the Anglo-Saxons during their conquest of North America.
The initial recall of the classification of low-context and high-context cultures explains the contact of the Old and New World with their whole cultural diversification. Spanish people setting out to conquer the New World in the fifteenth century were guided by the desire to get measurable benefits such as riches and offices but also the ability to gain immortal fame. In the group of the representatives of this chivalrous nation the confirmation of their bravery was a very important question. We have also indicated women who decided to take an active part in the work of the conquest and colonization of the lands of Latin America in the sixteenth century. In spite of the fact that the characters of this text came from conservative society, some of them set off on a journey and did not hesitate to take part in such a difficult and dominated by men experience which was the conquest and colonization of the New World and the work of building new society such similar to the Spanish one, but different at the same time.
El texto empieza recordando brevemente la clasificación de culturas de alto y de bajo contexto con una descripción de estos fenómenos. Asimismo se reflexiona sobre la cuestión de contactos entre distintas culturas. Para llegar a la esencia del tema, se hizo un viaje atrás en la historia para demostrar la causa del encuentro entre el Viejo y el Nuevo Mundo y las premisas que llevaron a los españoles durante la conquista. Se analizaron también los valores de los conquistadores españoles que salían a América. Dichas prioridades se compararon con la jerarquía de valores asumida por los anglosajones durante la conquista de la América del Norte
culturas de bajo y de alto contexto; conquista española; encuentro de culturas, low-context and high-context cultures; Spanish conquest, the meeting of cultures
10.1515/sectio-2015-0004
- Full text in PDF format

Article 05EN: The Categories of Sindéresis and Prudence into Thinking Bartolomé de Las Casas
ES: Las categorías de sindéresis y prudencia en el pensamiento de Bartolomé de Las Casas
49-60

IWONA KRUPECKA

Bartolomé de Las Casas is one of the most important representatives of the idea of intercultural dialogue. In this article I will try to analyse in what way Las Casas could introduce into his doctrine both the universality, which is the condition of possibility for the dialogue, and the irreducible particularity connected with the cultural context. In order to create this complex vision of the dialogue Las Casas used the concepts taken from the scholastic tradition, as sinderesis, natural law or prudence, but the novelty of his thought consists in the redefinition of the intellectual process which succeeds between the moment of the intuitive recognition of the principles and the judgment of conscience so that it is not the stage of the science any more but of the probable and prudent believes and thereby does not constitutes the area of the theoretical but practical reason and rhetoric.
Bartolomé de Las Casas es uno de los más reconocidos patridiarios de la idea del diálogo intercultural. En esta ponencia intento analizar cómo Las Casas pudo introducir en su pensamiento tanto el nivel de lo universal – y de ese modo hizo posible el mismo diálogo – como el de lo particular en su dimensión del contexto cultural irreductible. Para lograr esta visión compleja del diálogo Las Casas evocó varios conceptos pertenecientes ala tradición escolástica: la sindéresis, ley natural oprudencia, pero redefiniendo el etapa entre el momento del reconocimiento intuitivo de los principios y el del jucio de la conciencia de la manera que deje de constituir una esfera de la ciencia y, por lo tanto, de la dialéctica y verdad. Al contrario, Las Casas lo muestra como un etapa de la prudencia, es decir, de las creencias probables, relativizadas al contexto social y cultural y por eso relacionado con retórica y razones pragmáticas.
sindéresis, prudencia, interculturalidad, ley natural, razón práctica, sindéresis, prudence, interculturality, natural law, practical reason
10.1515/sectio-2015-0005
- Full text in PDF format

Article 06PL: (Nie)aktualność koncepcji człowieka José Ortegi y Gasseta
EN: (No)Timeliness of the José Ortega y Gasset’s Concept of Man
61-69

CEZARY MORDKA

Autor koncentruje się na ogólnym przedstawieniu poglądów antropologicznych Ortegi y Gasseta, skupiając się przede wszystkim na ich możliwej aktualności. Człowiek, według Ortegi, to byt świadomy, odnoszący się określająco do otoczenia. Transcenduje on swoje biologiczne uposażenie dzięki możliwości chwilowego wykroczenia poza swą aktualną sytuacyjność. Dzięki tej zdolności (wykraczania) nie dąży tylko do realizacji biologicznych imperatywów, lecz realizuje życie jako wymyślony przez siebie projekt − dobrobyt. Takie ujęcie człowieka autor artykułu uznaje za niezwykle aktualne dla współczesnego myślenia na temat kondycji ludzkiej. Ortega rozumie człowieka jako pewną żyjącą monadę, w której można wyróżnić ciało, żywotność, duszę, ducha i „ja”. Kategorie „żywotności” czy „duszy” należą do słownika dzisiaj już nieużywanego, choć można je zidentyfikować z byciem żywym czy psychiką. Najwięcej kłopotów rodzi pojęcie „ja”, które zgodnie z konsekwencją poglądów Ortegi albo jest niezrozumiałe (niewyrażalne), albo nie jest „ja”. Problematyczne ze względu na uzasadnienie ich przyjęcia są też w antropologii Ortegi kategorie „przeznaczenia” czy „powołania”, a wraz z przyjętą przez hiszpańskiego filozofa „przypadkowością” bytu ludzkiego, ujawniają fundamentalną sprzeczność w jego antropologii.
The main purpose of this paper was to present a general outline of Ortega y Gasset’s anthropology focusing on its possible relevancy. Human being as Ortega argues, is a conscious being that specifies its surroundings. Because of the ability to transcend biological needs people can carry out their own project of life − not just being but well-being. This kind of perspective I acknowledge to be essential to our contemporary thinking about human being. Ortega considers the man as a kind of monad that consists of body, vitality, soul, spirit and ego. The notions of “vitality” or “soul” aren’t quite useful in today’s vocabulary, but they can be adopted as “living creature” and “psyche”. The notion of “ego” is dubious as it can’t be identified/expressed or to remain as “ego”. It isn’t also possible to apply at the same time the notions of “destiny” and “vocation” with the essential contingency of human being.
human being, ego, consciousness, biology, well-being, anthropology,
istota ludzka, ego, świadomość, biologia, dobrostan, antropologia
10.1515/sectio-2015-0006
- Full text in PDF format

Article 07PL: Myśl społeczna Hugo Cháveza
EN: Hugo Chávez’s Social Thought
71-80

KRZYSZTOF BARCIK

Zmarły 5 marca 2013 roku prezydent Wenezueli Hugo Chávez pozostawił po sobie autorską myśl polityczną – boliwarianizm, której realizacja w stopniu znaczącym odmieniła kształt społeczeństwa wenezuelskiego. Wszystkie zmiany społeczne w epoce Cháveza przeprowadzane były w duchu socjalizmu, któremu prezydent Wenezueli usiłował nadać własną, autorską interpretację. Całość zabiegów administracji centralnej posiadała głębokie uzasadnienie ideologiczne, toteż stanowi doskonałe pole do zbadania wpływu realizacji konkretnej doktryny politycznej na życie poszczególnych obywateli.
Badania wskazują zarówno na pozytywne, jak i negatywne aspekty realizacji polityki społecznej w duchu chavizmu. Z jednej strony, w efekcie przemian, najbiedniejszym autentycznie zaczęło żyć się lepiej. Z drugiej jednak strony Wenezuela w 2014 roku znalazła się w głębokiej recesji − w kraju szalała inflacja, w sklepach brakowało podstawowych dóbr.
The President of Venezuela, Hugo Chávez, who died on March 5, 2013, has left a legacy of his own political thought. Its realisation has changed extensively the shape of Venezuelan society. All social changes under Chávez’s rule were conducted in the spirit of socialism in the President of Venezuela’s own interpretation. The whole activity of central government was compellingly justified ideologically and therefore it provides a perfect research material on the impact of particular political doctrine on life of individual citizens.
Research shows that there are both positive and negative aspects of implementation of social policy in the spirit of Chavismo. On the one hand, as a result of the changes that were made, life of the poor has become easier. On the other hand, Venezuela in 2014 is in deep recession: inflation is raging and citizens have great difficulty in finding basic goods in stores.
Chávez, socialism, chavism
Chávez, socjalizm, chavizm
10.1515/sectio-2015-0007
- Full text in PDF format

Article 08PL: Bezpieczeństwo ekonomiczne jako kategoria badawcza: teoretyczny i metodologiczny aspekt badań
EN: Economic Security as a Scientific Category: Theoretical and Methodological Aspect of Research
81-91

SERGEY EFIMOVICH METELEV

W artykule zostaną omówione problemy dotyczące fenomenu bezpieczeństwa narodowego. Badanie tego zjawiska w aspekcie zarówno teoretycznym, jak i praktycznym jest szczegółowym przedmiotem analizy dokonanej przez autora. We współczesnych warunkach globalizacji ekonomicznej świata oraz integracji państw z międzynarodowym systemem ekonomicznym, pojawiają się problemy bezpieczeństwa narodowego. Poziom rozwoju ekonomicznego państw determinuje ich potencjalne możliwości w zakresie bezpieczeństwa. Bezpieczeństwo ekonomiczne państw jest zależne od poziomu rozwoju gospodarczego danego kraju i jego regionów. Jest ono gwarantem niezależności ekonomicznej państwa oraz rozwoju warunków społecznych współczesnych społeczeństw.
This article is devoted to the problems of providing economic security in the Russian Federation. Methodological approaches to research of economic security characteristics as an economic category are considered in this article as independent scientific fields. The special attention is paid to the analysis of scientific definitions of economic security within each of methodological approaches. The definition “economic security” is concretized on the basis of differentiation this definition from a methodological position of the research. The analysis of economic security evaluation criteria is carried out, and also measures to its providing for Russia are systematized at the federal, the regional and the local levels.
national security, economic security, economic security evaluation criteria, measures to providing economic security
bezpieczeństwo narodowe, bezpieczeństwo ekonomiczne, kryteria oceny bezpieczeństwa ekonomicznego, środki do zapewnienia bezpieczeństwa ekonomicznego
  1. The federal law of 28.12.2010 No. 390-FZ “About safety” [An electronic resource]//Legal reference system “Consultant Plus”. − Access mode: www/URL: http://base.consultant.ru/cons/cgi/online. cgi? req=doc; base=LAW; n=108546; fld=134; dst=100128; rnd=0.5669549799058586.
  2. The law of the Russian Federation of 21.07.1993 No. 5485-1 “About the state secret” (an edition of 08.11.2011) [An electronic resource]//Legal reference system “Consultant Plus”. − Access mode: www/URL: http://base.consultant.ru/cons/cgi/online.cgi? req=doc; base=LAW; n=121414.
  3. The decree of the Russian President of 12.05.2009 No. 537 “About the strategy of the Russian Federation national safety till 2020” [An electronic resource]//Legal reference system “Consultant Plus”. −Access mode: www/URL: http://base.consultant.ru/cons/cgi/online.cgi? req=doc; base=LAW; n=87685; fld=134; dst=100013; rnd=0.6801035541575402.
  4. The decree of the Russian President of 29.04.1996 No. 608 “About the state strategy of the Russian Federation economic security” [An electronic resource] //Legal reference system “Consultant Plus”. − Access mode: www/URL: http://base.consultant.ru/cons/cgi/online.cgi? req=doc; base=LAW; n=92725.
  5. Doctrine of the Russian Federation information security (confirmed by the Russian President of 09.09.2000 No. Pr-1895) [Electronic resource]//Legal reference system “Consultant Plus”. − Access mode: www/URL: http://base.consultant.ru/cons/cgi/online.cgi? req=doc; base=LAW; n=28679.
  6. “The concept of the state migration policy of the Russian Federation for the period till 2025” (confirmed by the Russian President of 13.06.2012) [An electronic resource]//The Information legal portal “Garant”. − Access mode: www/URL: http://www.garant.ru/hotlaw/federal/402320.
  7. Antropova T.G. Modern problems of economic growth and economic security of Russia [Text]/T.G.
  8. Antropova. − Kazan Science. 2013. − No. 4. – P. 24−27. Belsky M. Institutional bases of ensuring economic safety of Russia [Text]/M.V. Belsky//Graduate Student and Competitor. − 2006. − No. 3. – P. 21−25.
  9. Bogomolov V.A. Economic security [Electronic resource]: study guide/Bogomolov V.A., Eriashvili N.D., Barikayev E.N., editor. Bogomolov V.A. − Electron. text data. − M.: UNITI-DANA, 2012. − 259 p. − Access mode: www.iprbookshop.ru/15503. − EBS “IPRbooks”, according to the password.
  10. Burov V.U. Theoretical bases of research of the category “economic security” [Text]/V.U. Burov P. A. Kisloshchayev//Vestnik of Transbaikal State University. − 2011. − No. 10. – P. 3−7.
  11. Grebenik V.V. Management of economic security of the region as element of providing economic security of the state of [Text]/V.V. Grebenik, A.P. Pavlov// Internet Magazine of Science. − 2012. − No. 3. – P. 17.
  12. Davidenko I.V. The analysis of theoretical approaches to definition of the concept “economic security” [Text]/I.V. Davidenko//Business. Education. Right. Vestnik of the Volgograd Business Institute. − 2012. − No. 2. – P. 226−230.
  13. Dementiev N.V. Economic security in the structure of modern Russia national security [Text]/N V. Dementiev//The Social and Economic Phenomena and Processes. − 2011. − No. 5−6. – P. 76−82.
  14. Kalinin N.M. Economic security of the region: essence, threats and measures of providing [Text]/ Siberian Trade and Economic Magazine. – 2010. – No. 10. – P. 16−22.
  15. Kostin V.I. The national security of modern Russia. Economic and sociocultural aspects of [Text]/ V.I. Kostin, A.V. Kostina. – M.: Librokom, 2013. – P. 344.
  16. Kuznetsova E.I. Economic security and competitiveness [An electronic resource]: Monograph/
  17. Kuznetsova E.I. − Electron. text data. − M.: UNITI-DANA, 2012. − 239 p. − Access mode: www.iprbookshop.ru/15502. − EBS “IPRbooks”, according to the password.
  18. Latypov V.F. Economic security of the Russian Federation as actual basis of national security [Text]/ V.F. Latypov//Vestnik of the St. Petersburg Military University. − 2012. − T. 53. No. 1. – P. 177−183
  19. Levina E.I. Economic security and the analysis of its main indicators (on the example of the Kemerovo and Omsk regions) [Text]/E.I. Levina, E.V. Gatina//Vestnik of the Kuzbass State Technical University. − 2013. − No. 1 (95). – P. 151−155.
  20. Maksimov S.N. Public administration in the sphere of economic security: [Text]/S.N. Maksimov. – M.: SEI HPE Moscow Psychological and Social University, 2013. – 384 p.
  21. Metelev S.E. National security and priorities of Russia development: social and economic and legal aspects: monograph [Text]/S.E Metelev. – Omsk: publisher OI RSUET, 2006. – 223 p.
  22. Metelev S.E. Management of economic security: study guide [Text]/S.E. Metelev. − Omsk: publisher OI RSUET, 2006. – 219 p.
  23. Metelev S.E. Economic and environmental problems in the changing world: collective monograph [Text]/S.E. Metelev. – SPb: NPK “Rost”, 2010. – 326 p.
  24. Metelev S.E. Methodological aspects of threats of national security [Text]/S.E. Metelev//Vlast. – 2011. − No. 2. – P. 26−30.
  25. Modernization and Russia economic security [Text]/under the editorship of N.Y. Petrakov. – M.: Pub. House “Finance and Credit”, 2009. – 514 p.
  26. Morunov V.V. To the question of category “economic security” definition in modern economic literature [Text]/V.V. Morunov. − Actual Problems of Humanitarian and Natural Sciences. − 2013. − No. 1. – P. 102−105.
  27. Nazarov A.U. Economic security – a problem of the present [Text]/A.U. Nazarov//Science and Society. − 2011. − No. 3. – P. 44−46.
  28. Radyukova Y.U. Economic security of the country as multilevel system of elements and relations [Text]/Y.U. Radyukova, I.N. Shamayev//Social and Economic Phenomena and Processes. − 2011. − No. 1−2. – P. 194−198.
  29. Safonov O.A. Definition and structure of financial and legal means providing economic security [Text]/O.A. Safonov//Financial Right. − 2010. − No. 6. – P. 2−6.
  30. Seletkov S.N. Economic security of the state [An electronic resource]: study guide/S.N. Seletkov – the Electron. text data. − M.: Euroasian Open Institute, 2010. − 70 p. − Access mode: www. iprbookshop.ru/11131. − EBS “IPRbooks”, according to the password.
  31. Senchagov V. How to provide economic safety in Russia [Text]/V. Senchagov//The Russian Federation Today. − 2008. − No. 6. − P. 36−37.
  32. Tsukanov V.H. Economic security: essence, factors of influence and methods of providing [Text]/ V.H. Tsukanov. − Chelyabinsk: Chelyabinsk Published House, 2008. – 443 p.
  33. Sheveleva O.B. Economic security of the country: genesis of concept [Text]/O.B. Sheveleva, E.A. Kalashnikov//Reputatsiologia. − 2013. − No. 1−2 (23−24). – P. 26−30.
10.1515/sectio-2015-0008
- Full text in PDF format

Article 09PL: Edukacja społeczno-moralna młodzieży a nauczanie etyki
EN: Social and Moral Education of Young People and the Teaching of Ethics
93-105

MAŁGORZATA STEĆ

Artykuł jest próbą wykazania, że w ramach przedmiotu etyka kreowane są w największym stopniu pozytywne doświadczenia edukacyjne, mające wpływ na rozwój społeczno-moralny młodzieży. Podczas lekcji etyki, prowadzonych we właściwym paradygmacie (progresywizm, podejście poznawczo-rozwojowe, idea m e n t o r i n g u ), kształtowane są cechy, postawy i kompetencje młodzieży przekładające się na osobowy rozwój. Wśród umiejętności i cech kształtowanych podczas lekcji etyki wyróżnić można: świadomość własnej tożsamości, umiejętność budowania relacji dialogicznej, kompetencję komunikacyjną, myślenie krytyczne oraz odwagę wyboru zgodnych z „Ja” wartości moralnych. Otwartość postawy nauczyciela etyki, który przyjmuje rolę m e n t o r a , a więc przewodnika i doradcy osobistego, może przełożyć się na poprawę jakości wychowania do wartości w polskich szkołach.
This paper aims to show that ethics clesses in schools create the most positive educational experiences affecting the socio-moral development of young people. While ethics classes are conducted in the proper paradigm (progressivism, cognitive-developmental approach, the idea of mentoring), it shapes the characteristics, attitudes and skills of young people which is widely reflected in one’s personal moral development. Among the skills and traits shaped by the ethics classes we can distinguish: awareness of one’s own identity, the ability to build dialogic relationships, communication skills, critical thinking and the courage to choose moral values in line with the “I”. Openness and awareness of teachers of ethics, who assume the role of mentors, leaders and personal advisors can turn into an improvement of the quality of education of values in Polish schools
ethics, development, morality, identity, critical thinking, communication skills, the choice of values, mentoring, progressivism, cognitive-developmental approach, character education
etyka, rozwój, moralność, tożsamość, myślenie krytyczne, kompetencje komunikacyjne, wybór wartości, mentoring, progresywizm, podejście poznawczo-rozwojowe, pedagogika charakteru
10.1515/sectio-2015-0009
- Full text in PDF format

Article 10PL: Z archiwum myśli katalońskiej
EN: From the Archive Catalan Thoughts
107-112

KRZYSZTOF POLIT

10.1515/sectio-2015-0010
- Full text in PDF format

Article 11PL: Technika we współczesnych koncepcjach filozoficznych
EN: Technique in Contemporary Philosophical Concepts
113-119

10.1515/sectio-2015-0011
- Full text in PDF format

Article 12PL: Bioetyka – krótka lekcja historii
EN: Bioethics – a Short History Lesson
121-125

KAMILA GRALEWSKA

10.1515/sectio-2015-0012
- Full text in PDF format

Article 13PL: Zakłopotany filozof. Rozważania wokół książki Bohdana Dziemidoka pod tytułem Teoretyczne i praktyczne kłopoty z wartościami i wartościowaniem
EN: Embarrassed Philosopher. Considerations about the Bohdan Dziemidok’s Book Teoretyczne i praktyczne kłopoty z wartościami i wartościowaniem (Theoretical and Practical Problems with the Values and Valuation)
127-140

MACIEJ TEODOR KOCIUBA

10.1515/sectio-2015-0013
- Full text in PDF format

Article 14PL: Kronika Instytutu Filozofii UMCS w roku 2013
EN: Chronicle of the Institute of Philosophy UMCS in 2013
141-143

KRZYSZTOF TROJNAR

10.1515/sectio-2015-0014
- Full text in PDF format

Article 99PL: Lista recenzentów współpracujacych z czasopismem w 2014 roku
-

- Full text in PDF format

Volume 38 - 2013

Article 01PL: Emancypacja w praktyce a pewne zmiany pojęciowe: wokół traktatu Wittgensteina O pewności
EN: Conceptual Change and Emancipatory Practices: an Approach from Wittgenstein’s On certainty
7-24

Stella Villarmea

W artykule wykorzystano metodę analizy rozwiniętą przez Ludwiga Wittgensteina w jego ostatniej pracy On Certainty do poszczególnych przypadków innowacji pojęciowych w obrębie pewnych praktyk emancypacyjnych. Skłaniam się ku tezie, że wszelkie ruchy emancypacyjne nie konstruują języka ex novo, lecz raczej stopniowo starają się zrozumieć, na jakich zasadach funkcjonują pewne językowe aspekty, rozwiązując kolejne problemy i usuwając niejasności dotyczące poszczególnych terminów, i eksponując takie kreatywne sposoby posługiwania się językiem, które rzucają nowe światło na ich znaczenie. Naturalnie ten sposób postępowania nie tylko sprzyja porozumiewaniu się w obrębie grupy społecznej i zwiększa jej potencjał duchowy, ale, co ważniejsze, przyczynia się również do kształtowania korzystnych postaw moralnych i politycznych.
Niniejszy tekst ma za zadanie wyciągnięcie pewnych konkluzji o charakterze filozoficznopolitycznym, do których podstaw mogą dostarczyć ostatnie rozważania Wittgensteina. Pragnę zbadać, które z pojęć mogą okazać się płodne, w momencie kiedy odniesiemy je do pewnych teoretycznych terminów związanych ze zmianami i innowacjami pojęciowymi powstającymi w wyniku niezależnego używania języka. Intencją moją nie jest zatem wierne zaprezentowanie poglądów Wittgensteina, ale posłużenie się jego refleksjami w celu uchwycenia specyficznego problemu. W tym celu odwołuję się również do argumentów i konkluzji, które rozwinęłam wcześniej w jednej z cytowanych wyżej pozycji bibliograficznych (Villarmea 2006a; 2013).
This talk applies the analytical method developed by Wittgenstein in his last work On Certainty to specific cases of conceptual innovation within particular emancipatory practices. It is my thesis that emancipatory movements do not construct a language ex novo, but rather proceed by understanding how a certain segment of language works, removing problems and confusions regarding some terms, and proposing a creative use of that language which throws light onto its meaning. Naturally, this form of action foments good mental and linguistic health, but more importantly it also contributes to our political and moral health.
To this end I build on Wittgenstein’s later works in order to derive philosophical-political yields from his thought. I am interested in exploring the question of which notions may be fruitful when addressing in theoretical terms the issue of conceptual change and innovation in emancipatory uses of language. It is not, therefore, my aim to produce any faithful reconstruction of Wittgenstein`s thought, but to avail myself of some of his reflections in order to tackle a specific problem. In this essay I build on arguments and conclusions I first developed in (Villarmea 2006a; 2013).
Este ensayo aplica el método de análisis que desarrolla Ludwig Witttgenstein en su último trabajo, Sobre la certeza, a casos específicos de innovación conceptual en el contexto de determinadas prácticas emancipatorias. Mi tesis es que los movimientos emancipatorios no reconstruyen el lenguaje ex novo, sino que abordan el cambio desde tres niveles de aproximación: en primer lugar,intentan comprender cómo funcionan determinados segmentos del lenguaje; en segundo lugar, intentan disolver o resolver algunos problemas y confusiones que se generan en torno a algunos términos; y en tercer lugar, aspiran a proponer un uso creativo del lenguaje que arroje una nueva luz sobre su significado. Esta forma de acción e intervención no sólo mejora la salud lingüística y conceptual de un grupo social; de forma más importante aún, también contribuye a mejorar la salud moral y política de una comunidad humana.
Este ensayo quiere extraer algunas conclusiones filosófico-políticas a que pueden dar lugar las últimas reflexiones de Wittgenstein. Trato de explorar qué nociones son fructíferas a la hora de enfocar en términos teóricos el asunto del cambio y la innovación conceptual que producen los usos emancipatorios del lenguaje. No es pues, mi intención presentar una reconstrucción fiel del pensamiento wittgensteiniano, sino apoyarme en algunas de sus reflexiones para abordar un problema específico. Para este proyecto recurro a argumentos y conclusiones que he desarrollado anteriormente en (Villarmea 2006a; 2013).
Wittgenstein, scepticism, conceptual change, liberating movement, feminist theory, childbirth activism, childbirth, pregnant subject Wittgenstein, escepticismo, cambio conceptual, movimiento emancipatorio, teoría feminista, activismo parto, sujeto embarazado
Wittgenstein, sceptycyzm, innowacje pojęciowe, ruch wyzwolenia, teoria feminizmu, aktywny poród, kobieta ciężarna jako podmiot
10.2478/v10225-012-0033-2
- Full text in SWF PDF format

Article 02EN: The Tragic Philosophy According to Wittgenstein and Ortega
ES: La filosofía trágica considerando a Wittgenstein y Ortega
25-40

Mariano Rodrígez González

W niniejszym tekście usiłujemy zbadać, czy w myśli Ortegi i Wittgensteina – podobieństwa i różnice na gruncie filozoficznym pomiędzy nimi stały się ostatnio przedmiotem analiz – można odnaleźć ślady tak zwanej „filozofii tragicznej”. Intencją naszą będzie również – co nawet jest bardziej istotne, ponieważ w rzeczy samej decydujące o punkcie pierwszym – charekterystyka ich specyficznych reakcji na doświadczanie w życiu ludzkim tego, co tragiczne, o ile istnieje. Ponadto nasz ostateczny cel zakłada, że analiza poglądów obu autorów pozwoli nam z większą subtelnością określić aspekty samej filozofii tragicznej. Zasadność naszego pierwotnego oczekiwania wzmacnia dodatkowo fakt, iż możemy przypuszczać, iż duże znaczenie dla tego aspektu tragiczności posiadały wittegensteinowskie lektury Schopenhauera i ortegiańskie Nietzschego.
The main task of this paper is to inquire into a question of the traces of the so – called “tragical philosophy” in the ideas of Ortega and Wittgenstein – the similarities and differences between them are widely analysed of late. Our intention is also – and what is even more important, becourse it is decisive for the above mentioned – the characteristics of the special reactions on what is tragic in a human life, if there is any. Besides, our ultimate gol is to outline more distictly the aspects of the tragic philosophy itself, with the help of the both authors` points of view. Besides the rightness of our primal assumptions is forced by the fact of the credible great importance of Wittgenstein`s reading of Schopenhauer’s and Ortega’s reading of Nietzsche.
En lo que sigue, pretendemos comprobar si se encuentran en estos dos pensadores, Wittgenstein y Ortega, cuyas similitudes y diferencias en lo filosófico han venido siendo estudiadas recientemente, huellas de una así llamada filosofía trágica. Pero también, lo que es casi más importante porque decidiría en realidad el punto anterior, intentaremos caracterizar su peculiar reacción a la experiencia de lo trágico en la vida humana, si la hubiera. Es por último, además, nuestro objetivo que el análisis de estos dos autores nos vaya a permitir distinguir con más nitidez los perfiles de la filosofía trágica misma. Nuestras esperanzas iniciales vienen reforzadas por la certeza de que, se puede suponer que con relevancia para este asunto de lo trágico, el primero habría leído a Schopenhauer, y el segundo sobre todo a Nietzsche.
revelation of tragic, absurd, praxis, reality, drama, revelación trágica, absurdo, praxis, realidad, drama
manifestacja tragiczności, absurd, praksis, rzeczywistość, dramat
10.2478/v10225-012-0034-1
- Full text in SWF PDF format

Article 03PL: Kolonializm pojęciowy w złotym wieku neurokryptografii: naukowe przepowiednie dotyczące treści marzeń sennych
EN: Conceptual Colonialism in the Golden Age of Neurocryptoptography: on the Scientific Prediction of Dream Narratives1
41-54

José María Ariso

Kilkadziesiąt lat temu Daniel C. Denetti wyobrażał sobie, że nasi naukowcy będą w przyszłości w stanie opisać z detalami treść naszych snów, intepretując odpowiednio aktywność naszego układu nerwowego. Pomimo obecnych usiłowań naukowców zmierzających do zademonstrowania obrazowej zawartości tego, co śnimy, artykuł niniejszy podtrzymuje tezę, że w oparciu o przepowiednię Denettiego, nie można by określić, co było przedmiotem naszego snu, gdyż spełnienie tej przepowiedni stanowiłoby przypadek „perswazji”, tak jak ją rozumie Wittgenstein.
Some decades ago, Daniel C. Dennett imagined our scientists of the future predicating dream narratives in great detail by translating nervous-system activity into dream contents. In spite of current scientific attempts to display the graphic content of our dreams, in this paper it is argued that the fulfilment of Dennett’s prediction would not allow to reveal what we have actually dreamt, for such fulfilment would constitute a case of ‘persuasion’ in Wittgenstein’s sense.
Hace algunas décadas, Daniel C. Dennett imaginó que nuestros científicos serían capaces en el futuro de predecir con gran detalle narraciones de sueños al traducir la actividad del sistema nervioso en contenidos de sueños. A pesar de los actuales intentos de los científicos por mostrar el contenido gráfico de nuestros sueños, en este artículo se mantiene que el cumplimiento de la predicción de Dennett no permitiría revelar qué es lo que realmente hemos soñado, pues dicho cumplimiento constituiría un caso de “persuasión” en el sentido propuesto por Wittgenstein.
neuroscience, dream, language-game, certainty, compatibilism, Wittgenstein, Dennett, neurociencia, sueño, juego de lenguaje, certeza, compatibilismo, Wittgenstein, Dennett
neuronauka, sen, gry językowe, pewność, kompatybilność, Wittgenstein, Dennett
10.2478/v10225-012-0035-0
- Full text in SWF PDF format

Article 04PL: Realistyczna teoria estetyki sformułowana w oparciu o filozofię społeczną
EN: Thick Theory: a Social Science Philosophy of the Aesthetic
55-71

Geoffrey R. Skoll

W artykule autor usiłuje wyjaśnić, w jaki sposób sztuka przekształca się w czynnik zwalczający upadek i nasilające się anomalie w mieście Midwest w Stanach Zjednoczonych, położonym w przemysłowym obszarze określanym jako Rust Belt. To, co wydaje się dla obszaru specyficzne, to zakorzenione w tutejszej klasie robotniczej kulturowe tradycje oraz ożywiona działalność artystyczna. Ponieważ nie istnieje żadna teoria wyjaśniająca, w jaki sposób sztuka może spowodować takie skutki, autor odwołuje się do realistycznego wyjaśniania zjawisk. Dlatego też jako część tworzonej teorii wyjaśniającej przedstawia rozwój pewnych zjawisk socjologicznych i biologicznych w skali makro oraz zjawisk neurologicznych w skali mikro. W ten sposób powstał zarys pewnej teorii sztuki jako siły społecznej.
Faced with trying to explain how a former industrial neighborhood in a rustbelt, Midwest city in the United States, this essay turns to art as a force that militates against urban decay and anomie. What seems to make this neighborhood unique is a cultural tradition of working class art. and artists. Nonetheless, there is no theory of how art could produce such an effect. Therefore, thick theorizing is invoked. Along the way and as part of the theory, macro biological and social evolution is juxtaposed to neurological micro evolution. Accordingly a theory of art as a social force is outlined
El artículo se esfuerza en explicar como el arte se transforma en un factor que lucha contra la decadencia y las anomalías sociales en la ciudad Midwest en los Estados Unidos, ciudad que pertenece a la zona industrial llamada Rust Belt. Parece ser que algunos rasgos característicos de la zona se deben a las tardiciones culturales arraigadas en la clase trabajadora y a su intesiva actividad artística. Puesto que no existe ninguna teoría que explique cómo el arte puede provocar tales consecuencias, intentaremos expilcar el fenómeno de modo realista. Por este motive en la teoría explicativa mostramos el desarollo de fenómenos sociológicos y biológicos en macro escala y fenómenos neurológicos en micro escala. Por lo tanto, se perfila una teoría del arte como fuerza social.
art, Bourdieu, Gans, Merleau-Ponty, scapegoats, social evolution, symbolization, theory, urban decay, violence, working class, arte, Bourdie, Gans, Merleau-Ponty, chivo expiatorio, evolución social, simbolización, teoría, decadencia urbana, violencia, clase trabajadora
sztuka, Bourdieu, Gans, Merleau-Ponty, kozioł ofiarny, ewolucja społeczna, symbolizacja, teoria, upadek miast, przemoc, klasa robotnicza
10.2478/v10225-012-0036-z
- Full text in SWF PDF format

Article 05PL: Dwie koncepcje rozumu we współczesnej filozofii hiszpańskiej (krauzyści i Miguel de Unamuno)
EN: The Two Conceptions of Reason in Contemporary Spanish Philosophy (Krausists and Miguel de Unamuno)
73-91

Barbara Kazimierczak

Tekst jest poświęcony dwóm koncepcjom rozumu w hiszpańskiej refleksji filozoficznej. Pierwsza z zaprezentowanych koncepcji to racjonalizm harmonijny hiszpańskich krauzystów. Za jej sprawą w dziewiętnastowiecznej Hiszpanii rozkwitła wiara w rozum. Następnie zostanie przedstawiona irracjonalistyczna postawa Miguela de Unamuno. Racjonalizm harmonijny hiszpańskich krauzystów i Unamuna wroga postawa wobec rozumu są koncepcjami zupełnie odmiennymi, ale mimo tego wyłaniają się z nich cechy sugerujące subtelne podobieństwa. I krauzystowski racjonalizm, i unamunowski irracjonalizm są perspektywami, które w różnym stopniu akcentowały złożoność bytu ludzkiego. Nie redukowały kondycji ludzkiej do jednej władzy poznawczej, choć przyznawały prymat rozumowi (krauzyzm) lub mu go odbierały (Unamuno).
The paper presents concepts of a reason in the Spanish philosophical reflection. Firstly, a harmonic rationalism of Spanish krausists is presented. Due to this trend, in 19th century Spain a belief in the reason was blossoming. Secondly, Miguel de Unamuno’s irrationalistic attitude is shown. Krausistic harmonical rationalism and Unamuno’s attitude toward the reason are two extremely different conceptions, but there appears features suggesting subtle similiarities. The rationality of the Spanish krausists and the unamunian’s irractionalism are two prospects which in different way was stressing multiplicity of the human being. They did not reduce human conditions to only one way of creating knowledge, however they were admitting a priority to the reason (krausism) or they were taking it away (Unamuno).
En el artículo se presentan dos concepciones de la razón, creadas dentro del marco de la reflexión filosófica española. En el primer lugar se expone el racionalismo armónico de los krausistas españoles. Debido a esta formación intelectual, en lo largo del siglo diecinueve se pudo observar en España un gran crecimiento del prestigio de la razón y del racionalismo. En el segundo lugar se comenta la actitud irracionalista de Miguel de Unamuno. Entre las posturas de los krausistas y del filósofo vasco hacia la razón hay innegables y hondas diferencias, pero una reflexión sobre las mismas permite revelar unas interesantes similitudes. El racionalismo de los krausistas españoles y el irracionalismo de Unamuno son dos diferentes perspectivas teóricas, pero igualmente enseñan la complejidad y la riqueza del ser humano. No reducen unilateralmente la condición humana a la única forma de la existencia y mucho menos a una elegida forma del conocimiento, a pesar de admitir una prioridad de la razón en la existencia humana – el krausismo – o – en el caso opuesto de Unamuno – su poca relevancia en las más dignas tareas de la vida.
reason, Spanish philosophy, Spanish krausism, harmonic rationalism, Miguel de Unamuno, irrationalism, razón, filosofía española, krausismo español, el racionalismo armónico, Miguel de Unamuno, irracionalismo
rozum, filozofia hiszpańska, hiszpański krauzyzm, racjonalizm harmonijny, Miguel de Unamuno, irracjonalizm
10.2478/v10225-012-0037-y
- Full text in SWF PDF format

Article 06PL: Przeciw nieuchronności kłamstwa
EN: Against an Inevitability of Lie
93-114

Łukasz Fidos

Punktem wyjścia dla znalezienia odpowiedzi na pytanie: Czy kłamstwo w życiu człowieka jest nieuchronne…? jest w artykule przegląd ważniejszych definicji kłamstwa. Niektóre definicje, jak choćby św. Augustyna, podkreślają antyspołeczny jego charakter, wynikający z chęci okłamania drugiego człowieka. Według etologa i filozofa Konrada Lorenza zwierzęta zachowują wewnątrzgatunkową lojalność, nie dopuszczając się kłamstw wobec siebie. Z drugiej strony Albert Sebeok opisuje zachowanie pewnej lisicy wskazujące na umiejętność kłamania nawet we własnym stadzie; ten fakt mógłby usprawiedliwić skłonność człowieka do kłamstwa. Człowiek zajmuje jednakże w świecie szczególną pozycję, toteż działania złe, takie jak kłamanie, zależne od jego woli nie powinny być nieuchronne. W dyskusji pomiędzy filozofami pojawiają się dwa wątki: bezwzględnego zakazu kłamania jako zła najwyższego oraz jego dopuszczalności w pewnych warunkach. Myślicielem uznającym kłamstwo za zbrodnię przeciwko człowieczeństwu jest Immanuel Kant. Zadziwiająca zgodność jego poglądów (ale również – Milla i MacIntyre’a) z sądami etyki chrześcijańskiej wymaga wyjaśnień, jako że chrześcijaństwo traktuje kłamstwo przede wszystkim jako niewdzięczność wobec miłości Boga i zbrodnię przeciw Niemu. Dla obu tych nurtów filozoficznych jest oczywistamożliwość uniknięcia kłamstwa dla osiągnięcia najwyższej cnoty: prawdomówności.
As a starting point in search for the answer to the question whether: a lie in human life is Inevitable or not…? in the article there is a review of the major definitions of lie. Some definitions, such as the St. Augustine’s, emphasize his anti-social nature, resulting from a desire to deceive others. According to Konrad Lorenz – ethologist, and philosopher – intraspecific animals behave loyal and do not commit lies to each other. On the other hand –Albert Sebeok describes the behawior of a vixen with the ability to lie, even in his own tribe and this fact could justify the human tendency to lie. But man got a special position in the world, so his unmoral activities, such as lying, are dependent on his will and should not be inevitable. There are two points of view in the philosophical discussion of the subject: one is the absolute prohibition of lying as the supreme evil, and the other – its admissibility under certain circumstances. Immanuel Kant is the moralist who defines lie as a crime against humanity. Astounding similarity of his definition of lie (as well as those of Mill and MacIntyre) with the basic postulates of Christian ethics, however, requires clarification, because Christianity treats lie primarily as ingratitude towards the God’s love and a crime against him. However in both of these trends there is an apparent ability to avoid lying and so to achieve one of the highest virtues – the truthfulness.
En el artículo observamos las diferentes definiciones acerca de la mentira para encontrar la respuesta a la pregunta : es la mentira inevitable en la vida humana? Las definiciones de la „mentira, por ejemplo la de San Agustín, subrayaron su carácter antisocial que se origina en el deseo de engañar de la otra persona. Según el etólogo y filósofo Konrad Lorenz los animales mantienen lealtad entre ellos y nunca mienten en el ámbito de su propio genero. Por otra parte Albert Sebeok describe el comportamiento de la zorra, que puede ser una prueba sobre la posibilidad de que se dé la mentira incluso en su propia manada; este hecho podría justificar la inclinación del hombre a mentir. La posición del hombre en el universo es sin embargo particular y por eso lo malo que hace no debería ser inevitable. En la discusión entre los filósofos se puede observar dos posturas: la interdicción absoluta de mentir, porque la mentira es un mal supremo y la postura que admite la mentira como tolerable en ciertas condiciones. Por ejemplo Kant es un pensador que trata la mentira como un crimen contra la humanidad. La coincidencia de su pensamiento (pero también el de Mill y MacIntyre) con lo que nos dice la ética cristiana es sorprendente, pero exige una explicación. El cristianismo trata la mentira sobre todo como un crimen contra Dios y como un acto de ingratitud hacia Él. Para las dos posturas mencionadas es sin embargo evidente que se puede evitar la mentira para conseguir la veracidad que es una virtud suprema.
lying, deception, game, truthfulness, zoosemioticians, St. Augustine, St. Thomas Aquinas, Kant, Mill, MacIntyre, Lorenz, Sebeok, mentira, estafa, juego, vericidad, zoosemióticos, San Agustin, San Tomás, Kant, Mill, MacIntyre, Lorenz, Sebeok
kłamstwo, wprowadzanie w błąd, gra, prawdomówność, zoosemiotycy, św. Augustyn, św. Tomasz z Akwinu, Kant, Mill, MacIntyre, Lorenz, Sebeok
10.2478/v10225-012-0038-x
- Full text in SWF PDF format

Article 07PL: Sztuka w ujęciu José Ortegi y Gasseta
EN: The Art in the Conceptualization of José Ortega y Gasset
115-125

Agnieszka Skrobas

Tekst Sztuka w ujęciu José Ortegi y Gasseta przybliża myśl estetyczną Ortegi y Gasseta. Teoria sztuki hiszpańskiego myśliciela wyrasta z ogólnej myśli filozoficznej i kulturoznawczej, toteż autorka przytacza koncepcję kultury hiszpańskiego myśliciela, jego elitaryzm i filozofię życia, w które wpisuje się definicja sztuki J. Ortegi y Gasseta. Nakreśla stosunek hiszpańskiego myśliciela do tradycji oraz postulaty nowej sztuki, takie jak: 1) dehumanizacja, 2) unikanie form mających swe odbicie w życiu, 3) spowodowanie, by dzieło sztuki było wyłącznie dziełem sztuki, 4) traktowanie sztuki jako zabawy i niczego więcej, 5) postawa z zasady ironiczna, 6) wystrzeganie się fałszu i 7) skrupulatna realizacja dzieła oraz 8) brak transcendentnego znaczenia.
The article The Art According to José Ortega y Gasset makes more clear and understandable Ortega y Gasset’s aesthetic thought. The art theory of the Spanish thinker derives from the general philosophical and cultural expert thought. Thus the author quotes the Spanish thinker’s idea of culture, his elitism and his life’s philosophy that define the definition of art according to J. Ortega y Gasset. The author of this article outlines the Spanish thinker’s attitude towards the tradition and the postulates of the new art: 1) dehumanization, 2) escapism from the forms that have something in common with the reality, 3) striving to the artwork to be a pure artwork, 4) treating of art as nothing more but amusement, 5) an attitude on an ironic basis, 6) guarding against any falsehood and 7) scrupulous making of an artwork as well as 8) lack of a transcendental meaning.
El texto titulado El arte según José Ortega y Gasset nos acerca al pensamiento estético de Ortega y Gasset. La teoría del arte del pensador español se fundamenta sobre la base de su pensamiento filosófico general y su teoría de la cultura. Por eso la autora apela a la concepción de la cultura de Ortega. Su elitismo y su filosofía de la vida son una base de su definición del arte. Describe la postura del filósofo ante la tradición y sus postulados relacionados con el nuevo arte: 1) la deshumanización del arte, 2) el rechazo en el arte de las formas que son las imágenes de la vida, 3) la tendencia de que la obra de arte sea solo obra de arte, 4) el tratamiento del arte como el juego y nada más, 5) la postura principalmente irónica, 6) el rechazo de lo falso, 7) la falta de significados de carácter transcendental.
Spanish philosophy, aesthetics, art, dehumanization of art, untranscendency, filosofía española, estética, arte, deshumanización del arte, atranscendencia
filozofia hiszpańska, estetyka, sztuka, dehumanizacja sztuki, atranscendentność
10.2478/v10225-012-0039-9
- Full text in SWF PDF format

Article 08PL: Idee oraz wierzenia. Antropologiczno-epistemologiczna aktualność poglądów José Ortegi y Gasseta
EN: Ideas and Beliefs. Anthropological and Epistemological Topicality of José Ortega y Gasset Views
127-135

Cezary Mordka

Podstawowym celem artykułu jest prezentacja funkcji wierzeń oraz idei w pracach Ortegi y Gasseta. Wierzenia i idee powstają jako konieczna odpowiedź na enigmatyczność otoczenia, w jakim żyje podmiot, stanowiąc warunek istnienia oraz dobrostanu jednostki. Między tymi dwoma typami aktów przeświadczeniowych zachodzi jednak fundamentalna różnica. W pierwszych (wierzeniach) „tkwimy”, są one nieświadomym tłem naszego zachowania, podczas gdy drugie (idee) intencjonalnie wytwarzamy. Świat (pierwotnie nieokreślony) zawsze jest ujmowany za pomocą kolejnych ujęć, co kreuje pole wzajemnego znoszenia się owych ujęć oraz samej rzeczywistości. Ortega unika w swych rozważaniach zarówno stanowiska relatywistycznego (czy nihilistycznego), jak i naiwnego fundamentalizmu (metafizycznego czy religijnego).
The main purpose of this paper is to present a function of beliefs (creencias) and ideas (ideas) in Ortega’s works. The existence of beliefs and ideas has as their cause enigmatic nature of the environment itself and the necessity of the course of life (at different levels). Thus, while living we have to fulfill some acts of believing. But there is a fundamental and essential difference between beliefs and ideas. We are stuck in the first ones while the last we consciously produce. Constant transgressing both beliefs and ideas prevents Ortega’s thought from accepting the idea of absurdity of life and simultaneously from assuming the fictitious metaphysical or religious hopes.
El objetivo principal de este artículo es mostrar el funcionamiento de las creencias y ideas en las obras de Ortega y Gasset. La existencia de ideas y creencias tienen como causa la naturaleza enigmática del propio entorno y la necesidad en el curso de la vida (en diferentes niveles). Por lo tanto, cuando se vive, tenemos que cumplir con algunos actos de creer. Pero hay una diferencia fundamental y esencial entre ideas y creencias. Nos atenemos a las primeras (creencias) mientras que fabricamos conscientemente los últimos (ideas). La constante transgresión de las ideas y creencias impide al pensamiento de Ortega aceptar la idea de lo absurdo de la vida y al mismo tiempo de asumir las esperanzas ficticias, metafísicas o religiosas.
concepts, beliefs, ideas, life, enigmatic, vital environment, take into account, background,conscious, authentic reality, adaptive unconsciousness, conceptos, creencias, ideas, vida, enigmático, entorno vital, tener en cuenta, trasfondo, consciente, realidad auténtica, inconsciencia adaptativa
pojęcia, wierzenia, idee, środowisko życiowe, enigmatyczność, tło, świadomy, autentyczna rzeczywistość, nieświadomość adaptacyjna
10.2478/v10225-012-0040-3
- Full text in SWF PDF format

Article 09PL: O dylematach moralnych raz jeszcze
137-140

Aneta Kozak Śmigiel

10.2478/v10225-012-0041-2
- Full text in SWF PDF format

Article 10PL: Filozoficzny wymiar nieusprawiedliwionego samobójstwa
141-146

Kamila Gralewska

10.2478/v10225-012-0042-1
- Full text in SWF PDF format

Article 11PL: Obrona protofizyki i fundamentalizmu
EN: A Defense of Protophysics and Foundationalism
147-157

Jan Czerniawski

10.2478/v10225-012-0043-0
- Full text in SWF PDF format

Article 12PL: Kronika Instytutu Filozofii UMCS w roku 2012
159-162

Leszek Kopciuch

10.2478/v10225-012-0044-z
- Full text in SWF PDF format

Article 00PL: Spis treści
EN: Table of contents
-

- Full text in PDF format

Article 01PL: Kłopoty z wielokulturowością, czyli aktualność schematu my – oni
EN: The Trouble with Multicurturalism – Timeliness of Scheme Us – Them
7-25

URSZULA KUSIO

The article attempts to undertake the issues of multiculturalism which remain actual and unsolved. On one hand, multiculturalism is acknowledged as an unquestionable social phenomenon; on the other some reject its existence at all. The main emphasis of the text is put on the relation we – they so as to prove that schema is still very much present in so-called open societies.
multicurturalism, culture, Other, Foreign
  1. Augé M., 2010, Nie-miejsca. Wprowadzenie do antropologii hipernowoczesności, PWN, Warszawa.
  2. Bauman Z., 2000, Ponowoczesność jako źródło cierpień, tłum. J. Bauman, Wydawnictwo Sic!, Warszawa. Bauman Z., 2006, Życie na przemiał, tłum. T. Kunz, Wydawnictwo Literackie, Kraków.
  3. Buchowski M., 2008, Antropologiczne kłopoty z multikulturalizmem, w: Czy klęska wielokulturowości?, red. H. Mamzer, Wydawnictwo Fundacji Humaniora, Poznań.
  4. Burszta W.J., 2004, Różnorodność i tożsamość. Antropologia jako kulturowa refleksyjność, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań.
  5. Clifford J., 2000, Kłopoty z kulturą: dwudziestowieczna etnografia, literatura i sztuka, tłum. E. Dżurak, J. Iracka, E. Klekot, Wydawnictwo KR, Warszawa.
  6. Dobiecki G., 2011, Granice tolerancji. Wywiad z A. Finkielkrautem, „Wprost”, 7 sierpnia 2011. Fukuyama F., 1996, Koniec historii, tłum. T. Bieroń, M. Wichrowski, Zysk i S-ka, Poznań.
  7. Golka M., 2010, Wielokulturowości, Wydawnictwo Literackie Muza SA, Warszawa.
  8. Hildebrandt-Wypych D., 2008, Wielokulturowość upolityczniona – wielokulturowość urynkowiona: dylematy europejskiej polityki imigracyjnej, w: Czy klęska wielokulturowości?, red. H. Mamzer, Wydawnictwo Fundacji Humaniora, Poznań.
  9. Huntington S.P., 1998, Zderzenie cywilizacji i nowy kształt ładu światowego, tłum. H. Jankowska, Wydawnictwo Literackie Muza SA, Warszawa.
  10. Iglicka K., 2004, Unijny wymiar bezpieczeństwa z perspektywy migracji międzynarodowych i dylematów wielokulturowości, Raporty i Analizy 7/04, Centrum Stosunków Międzynarodowych. Kapuściński R., 2007, Nie ogarniam świata. Z Ryszardem Kapuścińskim spotykają się Witold Bereś i Krzysztof Burnetko, Świat Książki, Warszawa.
  11. Kłodkowski P., 2002, Wojna światów? O iluzji wartości uniwersalnych, Znak, Kraków.
  12. Kusio U., 2011, Dialog w komunikacji międzykulturowej. Ideały a rzeczywistość, Wydawnictwo UMCS, Lublin.
  13. Kymlicka W., 2009, Współczesna filozofia polityczna, tłum. A. Pawelec, Fundacja Aletheia, Warszawa.
  14. Lévi-Strauss C., 1969, Myśl nieoswojona, tłum. A. Zajączkowska, PIW, Warszawa.
  15. Łotman J., 1999, Kultura i eksplozja, tłum. B. Żyłko, PIW, Warszawa. Merton R.K., 1982, Teoria socjologiczna i struktura społeczna, red. J. Wertenstein-Żuławski, E. Morawska, PWN, Warszawa.
  16. Możejko E., 2004, Wielka szansa czy iluzja? Wielokulturowość w dobie ponowoczesności, w: Dylematy wielokulturowości, red. W. Kalaga, Universitas, Kraków.
  17. Nowicka E., 1990, Swojskość i obcość jako kategori Rewers E., 2004, Transkulturowość czy glokalność? Dwa dyskursy o kondycji post‑ponowoczesnej, w: Dylematy wielokulturowości, red. W. Kalaga, Universitas, Kraków.
  18. Sarrazin T. 2010, Deutschland schafft sich ab: Wie wir unsere Land aufs Spiel setzen, Deutsche Verlags-Anstalt, München.
  19. Scheffer P., 2010, Druga ojczyzna. Imigranci w społeczeństwie otwartym, tłum. E. Jusewicz‑Kalterm, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec.
  20. Shayegan D., 2001, Wszyscy jesteśmy migrantami, „Forum” nr 10. Welsch W., 1998, Transkulturowość. Nowa koncepcja kultury, tłum. B. Szusła, J. Wietlecki, w: Filozoficzne konteksty rozumu transwersalnego. Wokół koncepcji Wolfganga Welscha, red. R. Kubicki, cz. 2, Wydawnictwo Fundacji Humaniora, Poznań.
  21. Zick A., Küpper B., Hövermann A., 2011, Die Abwertung der Anderen. Eine Europäischen Zustandsbeschreibung zu Intoleranz, Vorurteilen und Diskriminierung, Friedrich‑Ebert‑Stiftung, Berlin.
10.2478/sectio-2013-0001
- Full text in PDF format

Article 02PL: Demokracja uczestnicząca i czynniki niekorzystne: przypadek Tajwanu i Czech
EN: Participatory Democracy and the Disadvantaged Factors: The Taiwan and Czech Cases
27-62

TER-HSING CHENG

Paper focuses on civic participation and its disadvantaged factors in civil society and democratic life in new democracies, especially after long-term deprivation of political freedom. I emphasize the experiences of Central and Eastern European countries or the post-communist countries, especially the Czech case, and make a comparison with Taiwan. The disadvantaged factors in this paper at least involve social indifference, corruption, powerless for the politics and no trust for governments and the general society. The factors of development in politics and the economy do not necessarily guarantee the participation in civic participation, which is regarded as a prominent component of civil society and democracy. There are still many other factors that influence the consolidation of civil society and democracy in the new democracies, and the legacy of prior regimes is one of the most decisive. Due to the degree of overall political and social control during the period of authoritarian or communist regimes, people removed themselves from politics, so their trust in politics is diminished. When confronting the bureaucratic system, people become powerless, or unwilling to concern themselves with politics. Therefore, the legacy of prior regimes, both authoritarian and communist, consists of political distrust, a sense of powerlessness and political indifference. During the period of democratization, corruption is also a serious problem, and corruption often brings about further political distrust and apathy toward politics. Research instruments involve international surveys including ISSP Citizenship 2004, Taiwan and Czech domestic election records and some other surveys like CVVM in the Czech Republic.
The examination of the Taiwan and Czech cases confirms the negative correlation between the effects of prior-regime legacy and civic participation. Those who have high levels of political distrust, sense of powerlessness, and political indifference are more unwilling to participate in civic associations and actions to express social and political concerns, and tend to shy away from civic participation.
civil society, participatory democracy, social distrust, comparisons between Czech Republic and Taiwan
Galicja Wschodnia, pogranicze polsko-ruskie, świadomość narodowa, spis ludności, HGIS
  1. Agnew H., 2004, The Czechs and the Lands of the Bohemian Crown, California: Hoover Institution Press.
  2. Auer S., 2006, After 1989, WHO are the Czechs? Nationalism and Ethnic Politics, Vol. 12, pp: 411–430.
  3. Blake C.H. & Martin C.G., 2006, The Dynamics of Political Corruption: Re-examining the Influence of Democracy, Democratization, Vol. 13, Issue 1, pp: 1–14.
  4. Borek D., Carba T. & Korab A., 2003, The Legacy, Uniprint, s.r.o., rychnov nad Kneznou.
  5. Copper J.F., 2003, Taiwan: Democracy’s gone awry? Journal of Contemporary China, 12(34), pp: 145–162.
  6. Das J.R., 2005, Putting Social Capital in its Place, Capital and Class.
  7. Cornej J. & Pokorny J., 2003, A Brief History of the Czech Lands to 2004, Prague: the Prah Press.
  8. Dowley M.K. [et al.], 2002, Social Capital, Ethnicity and Support for Democracy in the Post-Communist States, Europe-Asia Studies, Vol. 53, No. 4, pp: 505–527.
  9. Dowling M., 2002, Czechoslovakia: Brief Histories, Oxford University Press. Fell D., 2006, Democracy on the Rocks: Taiwan’s Troubled Political System Since 2000, Harvard Asia Pacific Review, pp: 21–25.
  10. Dryzek S.J. [et al.], 2000, The Real World of Civic Republicanism: making Democracy Work in Poland and the Czech Republic, Europe-Asia Studies, Vol. 52, No. 6, pp: 1043–1068.
  11. Ehrenberg J., 1999, Civil Society, the critical history of an idea, New York University Press, New York.
  12. Ekman J. & Linde J., 2005, Communist Nostalgia and the Consolidation of Democracy in Central and Eastern Europe, Journal of Communist Studies & Transition Politics, Vol. 121, Issue 3, pp: 354–374.
  13. Eyal G., 2000, Anti-politics and the spirit of capitalism: Dissidents, monetarists, and the Czech transition to capitalism, Theory and Society, Vol. 29, pp: 49–92.
  14. Fagin A., 1999, The Development of Civil Society in the Czech Republic: the environmental sector as a measure of associational activity, Journal of European Area Studies, Vol. 7, No. 1, pp: 91–108.
  15. Fawn R., 2000, The Czech Republic: A Nation of Velvet, Amsterdam: Harwood Academic Publishers.
  16. Fukuyama F., 2001, Social Capital, Civil Society and Development, Third World Quarterly, Vol. 22. No. 1, pp: 7–20.
  17. Furst R., 2005, Taiwan-A Maturing Chinese Democracy, Prague: Perspectives, Vol. 24, pp: 42–60.
  18. Glenn J.K., 2000, Civil Society Transformed: International Aid to New Political Parties in the Czech republic and Slovakia, International Journal of Voluntary and Nonprofit Orgnization, Vol. 11, No. 2, pp: 161–179.
  19. Hadjiisky M., 2001, The failure of the participatory Democracy in the Czech Republic, West European Policits, Vol. 24, No. 3, pp: 43–64.
  20. Halman L. [et al.], 2006, Social Capital in Contemporary Europe: evidence from the European Social Survey, Portuguese Journal of Social Science, Vol. 5, No. 1, pp: 65–90. Ho W.C., 2003, Democracy, Citizenship and Extra-musical Learning in Two Chinese Communities: Hong Kong and Taiwan, British Association for International and Comparative Education, Vol. 33, No. 2, pp: 155–171.
  21. Holy L., 1996, The Little Czech and the Great Czech Nation: National Identity and the Post-Communist Social Transformation, Cambridge University Press.
  22. Hooghe M. [et al.], 2003, Introduction: Generating Social Capital, New York, pp: 10–18.
  23. Hsiao H.H., 2005, A Trilogy of Social Movement Study, Taipei: Taiwan News, 2005.8.4, pp: 84–86.
  24. Hsieh H.H., 2000, Civil Society under the Democratic Transition in Taiwan: A Case of Taiwan’s Social Movement from 1987–1994, Taipei: Study of Taiwan Historical Material, Vol. 16, pp: 55–72.
  25. Huntington S.P., 1993, The Third Wave: Democratization in the Late Twentieth Century, University of Oklahoma Press: Norman.
  26. Kuo C.T., 2000, Taiwan’s Distorted Democracy in Comparative Perspective, Koninklijke Brill NV, Leiden, Jaas XXXV, 1, pp: 85–124.
  27. Kuras B., 2001, Is There Life on Marx? Post-Communist Central Europe – the Rough with the Smooth, Prague: Evropsky Literarni Klub.
  28. Laliberte A., 2001, Buddhist Organizations and Democracy in Taiwan, American Asian Review, Vol. 11, No. 4, pp: 97–129.
  29. Leff C.S., 1997, The Czech and Slovak Republics: Nation Versus State, Colorado: the Westview Press.
  30. Levi M. & Stoker L., 2000, Political Trust and Trustworthiness, Annual Review of Political Science, Vol. 3, Issue 1, pp: 475–508.
  31. Liao F.F.T., 2001, Establish a National Human rights Commission in Taiwan: The Role of NGO’s and Challenges Ahead, Asia-Pacific, Journal on Human Rights and the Law, Vol. 2, No. 2, pp: 90–109.
  32. Lo M.C.M [et al.], 2006, Deploying Weapons of the Weak in civil Society: Political Culture in Hong
  33. Kong and Taiwan, Social Justice, Vol. 33, No. 2, pp: 77–104.
  34. Lu S.L., 2007, The Global Taiwan, Taipei: INK.
  35. Machonin P., 1997, Social Transformation and Modernization: On Building Theory of Societal Changes in the Post-Communist European Countries, Prague: SLON.
  36. Madsen R., 2002, Confucian Conceptions of Civil Society, in Simone Chambers and Will Kymlicka, editor, Alternative Conceptions of Civil Society, Princeton University Press.
  37. Marsh M.R., 2003, Social Captial, Guanxi, and the Road to Democracy in Taiwan, Comparative Sociology, Vol. 2, Issue 4, pp: 576–604.
  38. Mlcoch L., Machonin P. & Sojka M., 2000, Economic And Social Changes in Czech Society After 1989: An Alternative View, Charles University in Prague: The Karolinum Press.
  39. Myant M., 2005, Klaus, Havel and the Debate over Civil Society in the Czech Republic, Journal of Communist Studies and Transition Politics, Vol. 21, No. 2, pp: 248–267.
  40. Myant M. & Smith S., 2006, Regional Development and Post-Communist Politics in a Czech Region, Europe-Asia Studies, Vol. 58, No. 2, pp: 147–168.
  41. O’Mahony J., 2003, The Catholic Church and Civil Society: Democratic Options in the Post-Communist Czech Republic, West European Politics, Vol. 26, Issue 1, pp: 177–194.
  42. Po Y., 2005, The Portrait of Democratic Events in Twentieth Century’s Taiwan, Taipei: Human Rights Educational Foundation and Yuan Liou Publishing Co.
  43. Polisensky J.V., 1991, History of Czechoslovakia in Outline, Prague: Bohemia International.
  44. Putnam R., 1993, Making Democracy Work: Civic Traditions in Modern Italy, Princeton: Princeton University Press
  45. Rakusanova P., 2006, Civil Society and Civic Participation in the Czech Republic.
  46. Roy D., 2003, Taiwan: A Political History, Cornell University Press. Rudolph J.T. [et al.], 2005, Political Trust, Ideology, and Public Support for Government Spending, American Journal of Political Science, Vol. 49, No. 3, pp: 660–671.
  47. Saxton D.G., 2005, Social Capital and the Growth of the Nonprofit Sector, Social Science Quarterly, Vol. 86, No. 1, pp: 16–26.
  48. Stolle D., 2003, The Sources of Social Capital, Generating Social Capital: Civil Society and Institutions in Comparative Perspective, ed. by M. Hooghe and D. Stolle, New York: Palgrave, pp: 19–42.
  49. Trika D., 2006, Czech Corruption: What’s The Cure? New Presence, Vol. 8, Issue 3, pp: 12–13.
  50. Vajdova T., 2004, An Assessment of Czech Civil Society in 2004: after fifteen years of development: CIVICUS Civil Society Index Report for the Czech Republic.
  51. Vecernik J. & Mateju P., 1999, Ten Years of Rebuilding Capitalism: Czech Society after 1989, Prague: Academia.
  52. Vesely A., Mares P. [et al.], 2006, The National Debate on Social Capital. Literature Review on Civil Society, Citizenship and Civil Participation in the Czech Republic, Head of the Author’s Team: M. Potucek, Prague: CESES FSV UK.
  53. Wang Q.K., 2000, Taiwanese NGOs and the Prospect of National Reunification in the Taiwan Strait, Australian Journal of International Affairs, Vol. 54, No. 1, pp: 111–124.
  54. Wong J., 2005, Adapting to Democracy: Societal Mobilization and Social Policy in Taiwan and South Korea, Studies In Comparative International Development, Vol. 40, No. 3, pp: 88–111.
  55. Czech Information of Election, www.volby.cz/index_en.htm.
  56. Taiwan Information of Election, http://210.69.23.140/cec/cechead.asp.
  57. International Social Survey Programme 1996: Role of Government III (ISSP 1996), http://zacat. gesis.org/webview/index.jsp.
  58. International Social Survey Programme 2004: Citizenship (ISSP 2004), http://zacat.gesis.org/webview/ index.jsp.
  59. International Social Survey Programme 2006: Role of Government (ISSP 2006), http://zacat.gesis. org/webview/index.jsp.
  60. CVVM , www.cvvm.cas.cz/upl/zpravy/100875s_pi90223.pdf.
10.2478/sectio-2013-0002
- Full text in PDF format

Article 03PL: Religijność młodzieży uczestniczącej we wspólnotach katolickich
EN: The Impact of Participation in the Catholic Communities on Various Aspects of Youth’s Life
63-76

EWA MISZCZAK

This article is an attempt to show the impact of participation in the religious communities of youth or lack thereof on the shape of their spiritual life with particular attention to the Holiness as central issues in Christianity. It is based on surveys, which have been carried out on 1841 students of recent classes in grammar schools in Lublin region in the year 2010. Research has shown that participation in various prayer communities is clearly acquiring religious knowledge, deepening involvement in parish life, raise awareness of the principles and truths of the faith, the development of various aspects of spirituality. The participants of prayer groups more often than non-participating individuals are involved in a variety of religious practices, particularly evident in the case of a practice extra-curricular activities. Continuous formation of spiritual director (confessor), participation in various forms of religious activity promotes the production of a conscious member of the Church. Therefore, belonging to the communities and movements surely helps in shaping involved and informed attitude of religious young man, but only few respondents belong to these groups.
religiosity, youth, participation in religious organizations and communities
10.2478/sectio-2013-0003
- Full text in PDF format

Article 04PL: Kontekst relacji społecznych pracodawcy – studenci i respondenci – ankieterzy w sytuacji badań popytu na pracę
EN: Context of Social Relations Employers – Students and Respondents – Interviewers in a Situation of Demand for Work Studies
77-102

Jagoda Jezior

The basic aim of this article is the analysis of factors which shape the process of implementation of social research directed to employers; the subject of these studies are the characteristic of the demand for work of people with higher education. The assumption of the specificity of these kind of studies (social rank of their issues and abilities of application of acquired knowledge in socialeconomic and educational policies) is the starting point. However, the main place is occupied by relations of exchange between human subjects on the labour market, and considerations are concentrated on the importance of this context for the course of studies and achieved results. Representatives of employers and students participate in the research process in double roles. Relations that result from the fact of representing the part of the demand for work and supply (relation of value exchange) form one level; the other is the participation in studies (relation of information exchange). This implies a problem: to what extend the context shapes the way respondents and interviewers fulfill their roles, how the communication is created and definitions of situation are formed. Empirical studied conducted by the author in 1998 – 2010 in Lublin Province constitute the basic source material. The projects possessed convergent theoretical and methodological assumptions. The analysis corresponds with a current trend of empirical methodology and “good practice” in social studies.
employers, students, labour market, sample survey, empirical methodology
10.2478/sectio-2013-0004
- Full text in PDF format

Article 05PL: Społeczne uwarunkowania rozumienia pojęcia „produkt ekologiczny”
EN: Social Determinants of Understanding the “Organic Product” Term
103-111

MAŁGORZATA SZATAN

The unsustainable consumption has many negative effects which should be reduced. The ecologization of consumption is one of the available solution. It is achieved for example by organic products purchasing. It turns out that “organic product” term is not clearly understood. Referring to the research results, author points out the differences in understanding of the “organic product” term depending on the socio-demographic characteristics of the research participants. Responses stressed the various features of organic product – free of chemical substances, natural production, safety for the environment, safety for human health, biodegradable nature and marketing trick. The author presents also the results of frequency and motives of organic products buying.
organic product, ecologization of consumption, organic food 21
10.2478/sectio-2013-0005
- Full text in PDF format

Article 06PL: Kronika Instytutu Socjologii UMCS w roku 2012
EN: Chronicle of the Institute of Sociology of the UMCS in 2012
113-115

AGNIESZKA KOLASA-NOWAK

10.2478/sectio-2013-0006
- Full text in PDF format

Volume 37 - 2012

Article 01PL: Syndrom Pascala
EN: Pascal syndrome
7-13

Andrzej Ostrowski

Artykuł jest próbą rozważań na temat syntezy teizmu i nauki, wiary i rozumu. W artykule problem syntezy jest opisany jako syndrom Pascala, ponieważ filozofia Pascala jest szczególnie reprezentatywna dla tego typu rozważań.
The article is an attempt to reflection on the synthesis of theism and science, faith and reason. In the article problem of synthesis is described as Pascal syndrom because of Pascal’s philosophy is especially representative for this kind of reflection.
faith and reason, theism, science, model of science
rozum i wiara, teizm, nauka, model nauki
10.2478/v10225-012-0017-2
- Full text in SWF PDF format

Article 02PL: Teizm a nauka (debata)
EN: Theism and Science (The Debate)
15-51

Wojciech Sady, Jacek Wojtysiak

Międzyuczelniana debata filozoficzna zorganizowana w ramach VII Lubelskiego Festiwalu Nauki 2010 odbyła się w dniu 21.09.2010 roku na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim
10.2478/v10225-012-0018-1
- Full text in SWF PDF format

Article 03PL: Religijny a naukowy obraz świata (debata)
EN: Religious and scientific world view (The Debate)
53-76

Józef Życiński, Marek Hetmański

Międzyuczelniana debata filozoficzna zorganizowana w ramach VII Lubelskiego Festiwalu Nauki 2010 odbyła się w dniu 22.09.2010 roku – na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej
10.2478/v10225-012-0019-0
- Full text in SWF PDF format

Article 04PL: Spotkanie fides i ratio w myśli doby staroruskiej
EN: A Meeting of fides and ratio in Old Russian Thought
77-83

Teresa Obolevitch

W niniejszym artykule analizuję proces spotkania fides i ratio na Rusi Kijowskiej. Dla myśli rosyjskiej od początku jej istnienia charakterystyczne jest nie tyle dążenie do pogodzenia fides i ratio, co ich dyfuzja, wzajemne przenikanie się. Jest to widoczne już w pierwszej starosłowiańskiej definicji filozofii znanej z Żywota Konstantego (zwanego właśnie Filozofem). Filozofię pojmowano jako praktyczną moralną mądrość, nie zaś spekulatywne dociekania, a pojęcia filozoficzne były integralną częścią rozważań religijnych. W konsekwencji, między fides a ratio w kulturze staroruskiej nie było ani otwartych konfliktów, ani też współpracy owocującej rozwojem dyskursu filozoficzno-teologicznego
In this article I present a report on the meeting of “Fides and ratio” in the Kievan Russia. The Russian thought from the beginning of its existence has had a tendency to the diffusion of fides and ratio rather than their harmony. We can find this inclination in the first definition of philosophy which we know from The Life of Constantine the Philosopher. Philosophy was treated as a practical, moral wisdom, not as speculative reflection, and the philosophical terms were an integral part of the religious thinking. As a result, there were neither open conflicts nor cooperation or fruitful development of the philosophical and theological discourse between fides and ratio in the Old Russian culture.
science, faith, philosophy, Wisdom, Beauty, Art
wiedza, wiara, filozofia mądrość, piękno, sztuka
10.2478/v10225-012-0020-7
- Full text in SWF PDF format

Article 05PL: Michała Bakunina krytyka religii
EN: Mikhail Bakunin’s Critic of Religion
85-94

Jacek Uglik

Artykuł jest pewną propozycją rozumienia religii przez rosyjskiego myśliciela i działacza rewolucyjnego Michała Bakunina. Autor próbuje dowieść, że pogląd Bakunina na religię ewoluował – pod wpływem Fichtego i Hegla jej treść sprowadzał do miłości, a zainspirowany myślą Feuerbacha przeszedł na pozycje ateistyczne, dostrzegając, że dzięki religii człowiek przestaje być zwierzęciem, ale jednoczesne wyzwolenie z ram przyrody staje się źródłem nowej niewoli – człowiek staje się niewolnikiem Boga.
Istotą filozoficznych poszukiwań Bakunina była wolna jednostka, a zatem jeżeli człowiek jest wolny, to Bóg nie istnieje. Bakunin w młodości szukał Boga, a w wieku dojrzałym, z nie mniejszą pasją, negował jego istnienie. Krytyka religii u Bakunina nie jest tożsama jednak z amoralizmem, a wolność bez Boga nie staje się samowolą. Wręcz przeciwnie. Autor artykułu przekonuje, że postulat teoretyczny dojrzałego Bakunina stanowi jakiś refleks filozofii spotkania, że dialogiczność, relacja między Ja i Ty, spina klamrą całą twórczość rosyjskiego anarchisty.
The article is a proposition of interpretation of Mikhail Bakunin’s – Russian thinker and revolutionary activist – view on religion. Author makes an attempt to prove that Bakunin’s view on religion evolved. Influenced by Fichte and Hegel, he thought that the whole content of religion is love, while inspired by Feuerbach, he embraced an atheistic position, seeing that thanks to religion a human being ceases to be an animal, but simultaneously liberation from the constraints of nature becomes the source of new kind of bondage – a man becomes the slave of God. The substance of Bakunin’s philosophical quest was a free individual, hence if a man is free, then God does not exist. In his youth Bakunin was searching for God, but as an adult he denied his existence no less passionately. It is not the case that Bakunin’s critic of religion is identical with amoralism and that the freedom without God becomes willfulness. Quite the opposite. Author of the article claims that, in some sense, the theoretical postulate of an adult Bakunin echoes the philosophy of encounter – that dialogicity, relation between Me and You, is fastening together the whole output of the Russian anarchist.
Religion, Michael Bakunin, God, Man, Freedom, Dialogue
Religia, Michał Bakunin, Bóg, Człowiek, Wolność, Dialog
10.2478/v10225-012-0021-6
- Full text in SWF PDF format

Article 06PL: Religia a nauka w myśli Wasilija Rozanowa
EN: Religion and science in the thought of Vasily Rozanov
95-104

Halina Rarot

W artykule zostało odtworzone, na podstawie kilku prac, stanowisko Wasilija Rozanowa dotyczące relacji pomiędzy religią chrześcijańską a nauką, które zostało zaliczone do modelu niekonfrontacyjnego. Wspomina się tu też o rzadkiej w Rosji fascynacji filozofią Arystotelesa, widocznej w jego poglądach.
The article written using several works and the position of Vasily Rozanov on the relationship between the Christian religion and science, which has been classified as the non-confrontational model. Further, a discussion is offered on the rarity of Russian fascination with Aristotelian philosophy, as is apparent in his views.
Christianity, science, the confrontational and nonconfrontational model of the relationship between religion and science
chrześcijaństwo, nauka, model konfrontacyjny i niekonfrontacyjny relacji religia – nauka
10.2478/v10225-012-0022-5
- Full text in SWF PDF format

Article 07PL: Recenzja
EN: Reviews
105-109

Mirosław Murat

„Theologos. Theological revue” – multidyscyplinarne czasopismo naukowe wydawane przez Wydział Teologii Greckokatolickiej Uniwersytetu w Preszowie, ISSN 1335–5570
10.2478/v10225-012-0023-4
- Full text in SWF PDF format

Article 01PL: Agnostycyzm jako droga ku dojrzałej religijności
EN: Agnosticism as a path towards a mature religiousness
7-21

Jan Kutnik

W artykule zakładam, że agnostycyzm jest intelektualną metodą dochodzenia do powstania „dojrzałego uczucia religijnego”. Aby zbadać tę kwestię, nawiązuję do koncepcji uczuć religijnych głoszonej przez Gordona Allporta. Na marginesie badań na temat struktury osobowości Allport sformułował ważną uwagę, dotyczącą podobieństwa agnostycyzmu do dojrzałej religijności. Zauważył, że zarówno dla agnostyka i dla prawdziwie wierzącej osoby charakter boskiego bytu jest niepoznawalny. Wydaje się, że autentyczna i głęboka wiara po prostu kształtuje się w „tyglu wątpliwości”. Jeśli zredukujemy rozumienie agnostycyzmu do treści greckiego wyrazu, to otrzymamy termin tożsamy z „brakiem wiedzy” w badanym zakresie. Jednak brak wiedzy nie musi oznaczać braku wiary. Omawiany problem wydaje się być szczególnie istotny z tego powodu, że agnostycyzm jest zwykle traktowany jako stanowisko zbliżone lub nawet identyczne z ateizmem. W artykule postaram się bronić zasadności używania nazwy „teizm agnostyczny”. W tym celu odnoszę się do religijnej filozofii Sørena Kierkegaarda i Karla Jaspersa.
The following article considers agnosticism as the intellectual method of investigation which leads to the emergence of the “mature religious sentiment”. To examine this question I refer to the concept of religious sentiment by Gordon Allport. On the margins of his research on the structure of personality Allport made an important remark, which concerned the similarity of agnosticism to the mature religiousness. He noted that for both the agnostic and a truly believing person the nature of the divine Being is unknowable. It seems that authentic and deep faith is “ordinarily fashioned in the workshop of doubt”. If we reduce the understanding of agnosticism to the content of a Greek etymology, then we obtain the claim, which proves “no knowledge” in the considered field. This lack of knowledge does not necessarily imply the absence of faith. The discussed problem seems to be especially significant as agnosticism is usually treated as a position close to or even identical to atheism. In the article, I try to defend the validity of using the term “agnostic theism” and for this purpose I refer to the religious philosophy of Søren Kierkegaard and Karl Jaspers.
agnosticism, mature religiousness, religious sentiment, Allport, Russell, Kierkegaard
agnostycyzm, dojrzała religijność, poczucie religijne, Allport, Russell, Kierkegaard
10.2478/v10225-012-0025-2
- Full text in SWF PDF format

Article 02PL: Ósmy dzień stworzenia? Dyskusje wokół eksperymentu z klonowaniem
EN: The eight day of creation? Discussions about cloning experiment
23-38

Robert Maciejewski

Autor niniejszego artykułu stwierdza, że na klonowanie należy zwrócić uwagę przede wszystkim z tego powodu, że z chwilą przeniesienia go na teren ludzki umożliwia ono pozaseksualne mnożenie osobników gatunku ludzkiego o identycznej informacji genetycznej, czego konsekwencją stać się może seryjna produkcja dowolnie planowanych sobowtórów. Inżynieria genetyczna niesie z sobą wiele problemów moralnych. Nie można dać oceny moralnej inżynierii genetycznej jako takiej. Obejmuje ona bowiem wiele różnorakich działań pozytywnych i negatywnych. Te ostatnie określa się zwykle mianem manipulacji genetycznej. Różne działanie inżynierii genetycznej będą więc miały różną ocenę i różne będą normy moralne wyznaczone w stosunku do nich. Zdaniem autora klonowanie człowieka niesie wraz z sobą niebezpieczeństwo eugeniki pozytywnej, ponieważ umożliwia kształtowanie cech osobniczych całych grup i „hodowli” jednostek ludzkich o ściśle określonych cechach genetycznych. Gdyby klonowanie ludzi jako metoda prokreacji było stosowane w praktyce, istniałaby możliwość powoływania do życia w tysiącach egzemplarzy istot ludzkich o tych samych cechach fizycznych. Klonowanie niesie z sobą także możliwość manipulacji embrionami ludzkimi. Zamrożone klony zarodków mogą być przedmiotem manipulacji bez niczyjej wiedzy. Komercyjne przedsięwzięcia będą rozwijane bez adekwatnego nadzoru. Należy więc sprzeciwić się jakiejkolwiek produkcji sklonowanych ludzkich embrionów, nawet do celów naukowych. Utylitarne, przedmiotowe traktowanie embrionu ludzkiego jest jedną z form dyskryminacji, łamiącą zasadę sprawiedliwości, nakazującą równość praw dla wszystkich ludzi. Możliwe są wszelkie badania nad klonowaniem zwierząt, ale trzeba stanowczo stwierdzić, że musi istnieć nienaruszalna granica między klonowaniem zwierząt i klonowaniem człowieka. Projekt klonowania istot ludzkich to przejaw dewiacji, na jaką skazana jest nauka pozbawiona wartości. Jest to również znak głębokiego zagubienia naszej cywilizacji, która szuka w nauce i technice surogatu sensu istnienia i zbawienia. Klonowanie może stać się tragiczną parodią Bożej wszechmocy. Człowiek stworzony przez Boga nie jest ograniczony w swoim działaniu jedynie niemożliwością praktyczną. Jest on wezwany do dokonania wyboru: czy chce uczynić z techniki narzędzie wyzwolenia, czy też stać się jej niewolnikiem, tworząc nowe formy przemocy i cierpienia. Życie ludzkie jest bowiem darem miłości, nie zaś wizją człowieka traktowanego jako produkt przemysłowy.
Author of the article states, that the cloning is worthy of attention first of all, because when concerns human being, it enables the asexual generation of the human beings characterized by identical genotype, what in consequence, can lead to the production of the freely chosen looklikes. Genetic engineering may cause a variety of moral problems. It is not possible to give a moral appraisal of genetic engineering as such. This branch of human knowledge concerns lots of different kinds of activity, both positive and negative. The latter are known as genetic manipulation. Hence, the different activities of the genetic engineering can differ in appraisal and different moral norms can be determined to them. According to the author, (the) cloning of man causes the danger of the positive eugenics, for it enables forming of the quality of individual of whole groups and „breeding”/”production” of human beings characterized by precisely defined genetic features. If the cloning of human being as a method of procreation is practiced, there will exist a possibility to generate thousands human beings characterized by the same physical features. Cloning also carries a possibility of manipulation of human embryos. Frozen clones of embryos can be an object of manipulation, and in consequence, commercial undertaking can be developed without an appropriate supervision. Therefore one should oppose any production of cloned human embryos, including scientific purposes. To treat human embryo like an object in an utilitarian way, is regarded as a form of discrimination violating justice, which demands equal rights for all people. Animals’ cloning researches are allowed, however it must be firmly said, that there must be an inviolable borderline between cloning of animals and men. The human being cloning project is a sign of deviation science is condemned if devoid of ethical values. This is also a sing of being lost of our civilization which, in science and technology, seeks a substitute of the sense of its existence and salvation. Cloning may become a tragic parody of the divine omnipotence. Man, created by God, is not limited only by a physical impossibility. He is also called to make a choice: 1) does he want to consider the technology as the means of liberation, or 2) become a slave and create new forms of violence and suffering. Human life is, indeed, a gift of love and not a vision of a man being treated an industrial product.
cloning, genetic engineering, human cloning
klonowanie, inżynieria genetyczna, klonowanie człowieka
10.2478/v10225-012-0026-1
- Full text in SWF PDF format

Article 03PL: „Filozoficzna donkiszoteria”? Mikołaj Bierdiajew w poszukiwaniu ideału filozofii
EN: „Philosophical Quixotism”? Nikolai Berdyaev and the Search for the Ideal of Philosophy
39-57

Jan Krasicki

Spór o rozumienie filozofii toczy się od początków jej powstania. W myśli rosyjskiej przełomu XIX i XX wieku kwestia ta odżyła z niezwykłą mocą w związku wyzwaniami, jakie rzuciła filozofii efektywnie rozwijająca się nauka. Znalazło to odbicie w polemice N.A. Bierdiajewa z ideałem tzw. filozofii naukowej, w tym przede wszystkim z ideałem filozofii jako „ścisłej nauki” E. Husserla oraz ideałem filozofii przedstawionym przez neokantyzm. W studium wykazuje się, że ów spór wykraczał poza ramy czysto akademickiej polemiki i w istocie był sporem o rozumienie podstaw europejskiej kultury oraz europejskiego pojmowania filozofii.
The question about how we should understand philosophy has been asked since its beginnings. The problem was revived by the Russian thinkers at the turn of the XIX and XX centuries as they tried to meet the challenge mounted by the effectively developing science. It can be seen in Berdyaev’s polemic with the ideas of the so-called “philosophy of science” as represented mainly by Husserl’s notion of philosophy as a rigorous science and by the idea of philosophy voiced by some representatives of the German Neo-Kantianism. The article argues that the discussion was more than academic and touched upon the issue of the foundations of the European culture as well as the European understanding of philosophy.
philosophy, science, religion, philosophy of science, meonism, wisdom, transcendentalism, subject, man
Filozofia, nauka, religia, filozofia naukowa, meonizm, mądrość, transcendentalizm, podmiot, człowiek
10.2478/v10225-012-0027-0
- Full text in SWF PDF format

Article 04PL: Czy mit Prawdy jest nam potrzebny? Rozważania wokół myśli Mikołaja Bierdiajewa
EN: Do we need the myth of the truth? Some reflections on the philosophy of Nikolai Berdyaev
59-78

Leszek Augustyn

Artykuł dotyczy kwestii natury poznania w filozofii Mikołaja Bierdiajewa (1874–1948). Część pierwsza artykułu jest próbą określenia relacji między religią i filozofią (ujęcia filozofii jako rozwinięcia doświadczenia duchowego) i wskazania na motywy leżące u podstaw odrzucenia stanowiska gnozeologizmu w filozofii (sprowadzenia filozofii do teorii poznania). Uznając konieczność doświadczenia bezpośredniego (intuicyjnego), Bierdiajew wprowadza pojęcie wiary. Wiara poprzedza wiedzę. To właśnie dzięki wierze poznanie może przeniknąć do sfery bytowej (pierwsze ujęcie) i wolnościowej, bowiem wolność poprzedza byt (drugie ujęcie). Poznanie możliwe jest więc tylko w warunkach źródłowej wolności. Posiada naturę personalistyczną i soborową (duchową i wspólnotową). To prowadzi do kolejnych poziomów Bierdiajewowskiego myślenia o poznaniu: personalizmu poznania, soborowości poznania, pojęcia prawdy integralnej, eschatologizmu gnozeologicznego. Część druga artykułu dotyczy projektu socjologii poznania opartej na przekonaniu, iż stopnie poznania prawdy są uzależnione od stopni wspólnoty ludzi. W ten sposób socjologia poznania uzupełnia rozważania z zakresu gnoseologii filozoficznej (scil. duchowej).
The article deals with the epistemology of Nikolai Berdyaev (1874–1948). In the first part of the article I attempt to specify the relation between religion and philosophy (philosophy understood as a development of the spritual experience) and examine the motives that lead the Russian philosopher to reject gnoseologism (the position that reduces philosophy to epistemology). Acknowledging the necessity of direct experience, Berdyaev introduces the concept of faith. Faith precedes knowledge. It is thanks to faith that knowledge can reach the sphere of being (the first approach) and freedom, because freedom precedes being (the second approach). Knowledge is possible only in the situation of primordial freedom. The act of knowing is personalistic and conciliar (It has a spiritual and communal dimension: sobornost’), which leads to the futher levels of Berdyaev’s epistemology: epistemological personalism as well as conciliarism, the notion of the integral truth, gnoseological eschatology. The second part of the article concerns Berdyaev’s project of the sociology of knowledge (sociologia poznaniia), which is based on the conviction that the degree of the knowledge of the truth people possess depends on the degree of community coherence. Thus the sociology of knowledge completes the reflections on philosophical (i.e. spiritual) gnoseology.
Berdyaev, Russian philosophy, philosophy of religion; gnoseology, sociology of knowledge, religion and philosophy, faith and reason
Bierdiajew; filozofia rosyjska, filozofia religijna; gnoseologia; socjologia poznania; religia i filozofia; wiara i rozum
10.2478/v10225-012-0028-z
- Full text in SWF PDF format

Article 05PL: Wizja człowieka w filozofii Lwa Szestowa
EN: Image of Man in the philosophy of Lev Shestov
79-89

Krystian Rachwał

Autor starał się pokazać specyfikę spojrzenia L. Szestowa na rzeczywistość oraz podstawowe pryncypia tej rzeczywistości jak rozumność czy konieczność. To, co dla rozumu jawi się jako oczywiste, dla Szestowa stanowi uleganie sztucznie wytworzonej idei. Przeciwstawia jej żywe doświadczenie życia, pełne tragizmu i niepewności, ale dynamiczne, które wymyka się statycznym prawom rozumu. Tam, gdzie rozum kapituluje przed prawami konieczności i oczywistością faktu, kiedy człowiekowi nie zostaje nic innego jak rozpacz, pojawia się nieoczekiwanie nowa droga – podążanie w ciemnościach wiary. Stanowi ona nie tyle alternatywę, ile jedyne możliwe rozwiązanie dla człowieka, który chce autentycznie i głęboko przeżyć swoje życie.
The author tried to show L. Shestov’s specific view on reality and the basic principles of this reality such as reasonableness or necessity. What appears obvious to the mind is, for Shestov, succumbing to an artificially generated idea. The living experience of life, full of tragedy and uncertainty, yet dynamic, defying the static laws of reason is contrasted with this idea. Where the reason capitulates before the laws of necessity and the self-evident fact, where remains nothing but despair, there is, surprisingly, a new way – to walk in the darkness of faith. It represents not so much an alternative as the only possible solution for the man who truly and deeply wants to live ones life truly and deeply.
religion, faith and reason, man
religia, wiara i rozum, człowiek
10.2478/v10225-012-0029-y
- Full text in SWF PDF format

Article 06PL: Rozum w służbie wiary, czyli o działaniach z pozoru niemożliwych. Rzecz o Instytucie Teologii Prawosławnej św. Sergiusza w Paryżu
EN: Reason in the service of faith: about seemingly impossible actions. Explaining the Institute of Orthodox Theology St. Sergei, Paris
91-98

Lilianna Kiejzik

Artykuł przedstawia historię powstania i funkcjonowania Instytutu Teologii Prawosławnej św. Sergiusza w Paryżu. Omawia początki działania Instytutu, programy nauczania, osoby wykładowców, działalność studentów.
The article presents a history of origin and functioning of St. Sergius Orthodox Theological Institute in Paris. It describes the beginnings of the workings of the Institute, its curriculums, lecturers, as well as activities of its students.
Eulogius metropolitan, Sergius Bulgakov, Sergius with Radoneż, thought the Orthodox, Russian religious philosophy, the Institute of Orthodox Theology St. Sergius in Paris.
Eulogiusz metropolita, Sergiusz Bułgakow, Sergiusz z Radoneża, myśl prawosławna, rosyjska filozofia religijna, Instytut Teologii Prawosławnej św. Sergiusza w Paryżu.
10.2478/v10225-012-0030-5
- Full text in SWF PDF format

Article 07PL: Profetyczny wymiar rosyjskiej filozofii religijnej
EN: Dimension of prophetic Russian Religious Philosophy
99-108

Adam Sawicki

Artykuł jest próbą uzasadnienia tezy, że rosyjska filozofia religijna zawiera w sobie nie tylko komponent poznawczy, ale również zrodziła się z nastawienia profetycznego. Wynika to z faktu, że w myśli rosyjskiej porządek refleksji filozoficznej i namysłu teologicznego nie jest oddzielany, a te dwa obszary spaja niejako religijna duchowość. Rosyjscy myśliciele chcieli nie tylko poznać Boga i nadprzyrodzoną rzeczywistość, ale Bogiem i tą rzeczywistością żyli. Stąd bierze się ich profetyczne nastawienie. Profetyzm ten jest ściśle związany z eschatologicznym charakterem rosyjskiej filozofii.
The article is an attempt to justify the thesis that the Russian religious philosophy includes not only the cognitive component, but also was born with prophetic attitudes. This follows from the fact that in Russian intellectual and philosophical order theological reflection is not separated, and these two areas holds together somehow religious spirituality. Russian thinkers did not just want to know God and the supernatural reality, but God and the reality they lived. Hence the prophetic attitude. This prophecy is closely related to the eschatological character of Russian philosophy.
Religious philosophy, active eschatology, prophecy, forecast and prediction, rebellion and humility, apocalypticism, false and true prophets, apokatastasis, conditionality apocalyptic prophecies
filozofia religijna, aktywna eschatologia, profetyzm, przepowiednia i proroctwo, bunt i pokora, apokaliptyka, fałszywi i prawdziwi prorocy, apokatastaza, warunkowość proroctw apokaliptycznych
10.2478/v10225-012-0031-4
- Full text in SWF PDF format

Article 08PL: Trzecie kuszenie Jezusa a cel polityki
EN: The third temptation of Jesus and sense of politics
109-114

Vittorio Possenti

Artykuł jest analizą książki Jezus z Nazaretu J. Ratzingera – Benedykta XVI. Autor skupia się na krytyce uprawiania polityki w paradygmacie skuteczności i odrzucania wartości etycznych. Ten sposób uprawiania nowożytnej i współczesnej polityki, idący w parze z przemocą i niesprawiedliwością, jest tutaj utożsamiany z trzecim kuszeniem Chrystusa na pustyni przez Szatana. W swej krótkiej analizie autor wykazuje, że w rzeczywistości zło i niesprawiedliwość nie wygrywają. Taka fatalistyczna konstatacja jest zazwyczaj formułowana z krótkiej perspektywy czasowej.
The article is an analysis of the book Jesus of Nazareth J. Ratzinger / Benedict XVI. The author focuses on the critique of politics in the paradigm of efficiency and rejection of ethical values. This way of practicing modern and contemporary politics, walking hand in hand with violence and injustice, is here identified with the third temptation of Christ in the desert by Satan. In his brief analysis, the author shows that, in fact, evil and injustice do not win. Such a fatalistic assertion is usually formulated in a short time perspective.
Three temptations of Christ, the principle of effectiveness in politics, the disintegration of evil and the mild ways of dealing with evil
trzy kuszenia Chrystusa, zasada skuteczności w polityce, zło jako rozpad, „miękkie” środki walki ze złem
10.2478/v10225-012-0032-3
- Full text in SWF PDF format

Volume 36 - 2011

Article 01PL: Miejsce człowieka w porządku natury w Theologia naturalis seu Liber creaturarum seu de homine Rajmunda Sabundego
EN: A place of a man in the nature’s orderliness in Theologia naturalis seu Liber creaturarum seu de homine by Ramon Sabunde
7-26

Małgorzata Kowalewska

Rajmund Sabunde (1385–1436) to jeden z tych autorów, których wpływ na rozwój filozofii był większy, niż przyznają to podręczniki historii tej dyscypliny. Spełnił on rolę pośrednika między średniowieczem a renesansem, a w swym dziele Theologia naturalis seu Liber creaturarum seu de homine przekazał najważniejsze idee sformułowane przez swych poprzedników. Były one później rozwijane przez filozofów dzisiaj znacznie nam lepiej znanych niż on. Głównym celem Sabundego było przekazanie czytelnikowi całościowego obrazu rzeczywistości i ukazanie miejsca i znaczenia człowieka w świecie. Celowi temu posłużyła idea „łańcucha bytów”, która jest jednym z naczelnych motywów w Theologia naturalis seu liber creaturum. Poznanie świata jest według Sabundego koniecznym wstępem do rozważań na temat natury człowieka, co jest właściwym celem filozofii. Ukazanie wyjątkowości człowieka odbywa się przez porównanie go różnice mogą mieć charakter ogólny oraz szczegółowy. Uświadomienie ich sobie jest zadaniem każdego człowieka, inaczej nie pozna on swojej prawdziwej wartości. Wiedza o sobie samym pozwala człowiekowi także na uzyskanie poznania Boga, do którego prowadzi namysł nad dwiema wyjątkowymi właściwościami człowieka, jakimi są intelekt i wolna wola. One są źródłem szczególnej godności i wyjątkowości człowieka. W ten sposób refleksja nad światem, nawiązująca do idei filozofii średniowiecznej, przeradza się w dziele Rajmunda Sabundego w renesansową apoteozę człowieka.
Ramon Sabunde (1385–1435) is one of those authors, whose influence on evolution of philosophy was bigger than that of most of the philosophy manuals acknowledged. He fulfilled the role of intermediary between the middle ages and renaissance, and in his work Theologia naturalis seu liber creaturarum seu de homine he transmitted the most important ideas of his precursors. Those ideas were later evolved and spread by philosophers even better known to us than Sabunde himself. His main goal was to show readers the whole of our reality and moreover – the position and the meaning of human existence in the Universe. To achieve this goal he created the idea “ the chain of existence”, which is one of the main subjects in his Theologia naturalis. In Sabunde’s opinion getting to know the world is the necessary entrance to contemplate the nature of man, which is the proper intent of philosophy. Sabunde shows us the uniqueness of a human kind by comparing man and other creatures – our similarities and dissimilarities; in general and also in detail. To understand all those similarities and dissimilarities is a task of every human being, otherwise they will not recognize his nature and value. And what is important – knowledge of ourselves may result in experiencing God. To experience and to get to know God, one must contemplate two unique characteristics of man, namely: intellect and free will. Those two are the roots of dignity and uniqueness of man. This way Ramon Sabunde’s idea of Man, World and Universe, linked to ideas of the middle ages philosophy, rebears as renaissance apotheosis of Man.
10.2478/v10225-012-0001-x
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 02EN: The method and symbolism of the poetical reason by María Zambrano
ES: Método y simbología en la razón poética de María Zambrano
27-39

Adele Ricciotti

Rozum poetycki Maríi Zambrano posiada swoją wewnętrzną dynamikę, rownoległą do samej żywotności i będącej dla niej wsparciem i przewodnikiem. Nie sposób go zatem podporządkować ścisłym kategoriom interpretacyjnym systematycznej analizy. Logos orficko-pitagorejski poszukuje innych, nieznanych myśli tradycyjnej, dróg otwarcia się na to, co odmienne. Jedną z tych dróg stanowią symbole pochodzące z kultur orientalnych, poprzez które Zambrano odnajduje odmienne sposoby dotarcia do odkrycia bytu. W obrębie interpretacyjnej analizy symboliczny świat centrum, wagi, płomienia, krzyża oraz symboliki zaczerpniętej z praktyk sufickich pomaga w dotarciu do pierwotnego odczucia, skąd wywodzi się początek.
Maria Zambrano’s poetical mind possesses its own dynamics that is parallel to vitality itself, that supports and leads her. So it is not easy to analyze and systematize it precisely. Orphic-pythagorean logos is searching for new, unknown to the traditional thought, ways to open up to all that is different. Among them are the Oriental cultural symbols. By them Zambrano finds her different ways to reach the discovery of existence. Within the interpretation analysis a symbolic world of center, scales, flame, cross and also the symbols of the sufic meditation help to find the primeval feeling of where the beginning is.
La Razón poética de María Zambrano tiene un dinamismo propio que sigue la vivencia de la vida, siendo su guía y su sustento. Así que no se puede someter a las categorías fijas del análisis interpretativo sistemático. Más allá del pensamiento tradicional, el logos órfico-pitagórico descubre otros caminos para abrirse a lo extraño. Los símbolos de las culturas orientales son uno de estos caminos; a través de ellos, Zambrano encuentra un modo diferente para llegar a revelación del ser. Dentro de una análisis interpretativa, el mundo de los símbolos del centro, de la balanza, de la llama, de la cruz, y los de la practica sufi, ayuda a alcanzar el sentir originario desde donde se rescata el origen.
10.2478/v10225-012-0002-9
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 03EN: What does Julián Marías mean by philosophical and religious
ES: Lo filosófico y lo religioso en Julián Marías
41-55

Manuel Sánchez Cuesta

Jedną z najbardziej istotnych cech myśli Juliána Maríasa stanowi jej chrześcijański, związany z katolicyzmem charakter. Katolicyzmu Maríasa nie można jednakże rozumieć jako pewnego religijnego credo, gdyż pełni on w jego rozważaniach raczej rolę czegoś, co można by określić jako „ożywczy korzeń”. Według niego poznanie człowieka–osoby możliwe jest jedynie poprzez postrzeganie Absolutu jako fundamentu naszego własnego życia. Dlatego dojście do Boga gwarantuje nadanie sensu naszej osobowej egzystencji. A ponieważ życie jednostki, życie każdego pojedynczego człowieka konstytuuje pierwotną i bezpośrednią rzeczywistość – tutaj Marías nawiązuje do swojego mistrza Ortegi y Gasseta – filozofowanie marginalizujące problemy dotyczące Absolutu staje się bardzo problematyczne. Bóg wyłania się z każdej ludzkiej egzystencji na sposób tak żywotny, że nasze usiłowania zmierzające do odkrycia w nas ludzkich istot mogą być uwieńczone sukcesem tylko pod warunkiem pełnej akceptacji Absolutu.
One of the main characteristics of Julián Marías’s thought is its Christian, connected with the Catholicism, character. But one can’t understand the Catholicism of Marías like a religious credo, because in his considerations it functions like “a reviving root”. According to him the understanding of a human being and a person is possible only by a perception of the Absolute as a foundation of our own life. Thus reaching God guarantees making sense of our personal existence. And since a life of an individual, a life of each single man constitutes its initial and forthright reality – here Marías interacts with his adept Ortega y Gasset – philosophizing that separates the problem of the Absolute becomes very problematic. God arises from each human existence in so vital way that our efforts to discover in ourselves the human beings may succeed only providing that we fully accept the Absolute.
Uno de los rasgos más notorios del pensamiento de Julián Marías es su cristianismo católico. El catolicismo de Marías no puede entenderse únicamente como credo religioso, sino muy en particular como la raiz nutriente de su pensamiento. Conocer al hombre en tanto que persona, según Marías, solo es posible desde la percepción del Absoluto como fundamento de nuestra propia vida. Por eso, el acceso a Dios, se convierte en el garante de nuestra vida al dotarla de sentido. Y como la vida individual, la de cada ser humano, constituye la realidad primaria e inmediata – aquí Marías sigue a su maestro Ortega y Gasset – hacer filosofía marginando los problemas concernientes al Absoluto resulta muy problemático. Dios emerge en la existencia de cualquier ser humano de modo tan vivencial que, si pretendemos sabernos humanos, eso sólo nos resultará posible a condición de asumir dicho Absoluto.
10.2478/v10225-012-0003-8
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 04EN: Ignacio Ellacuría and the question about “philosophy, what for?”
ES: Ignacio Ellacuría y la pregunta acerca de la “filosofía ¿para qué?
57-75

Lorena Zuchel Lovera

Artykuł jest próbą przeanalizowania problemu żywotności filozofii w epoce postmodernizmu. Pytanie o potrzebę jej przetrwania zadawało sobie, w celu nadania sensu swoim działaniom, wielu myślicieli, wśród nich salwadorski filozof pochodzenia baskijskiego, Ignacio Ellacuría Beascoechea. Żyjąc pomiędzy Europą a Ameryką Łacińską, bardzo dobrze poznał potrzebę ubogiego świata odnalezienia sensu wolności. Praca niniejsza ma zaprezentować opcję dla filozofii i filozofowania wynikającą z krytycznej postawy, która charakteryzowała projekt Ellacurii, niosący wyzwolenie, oraz naświetlić obecną sytuację dającego się zauważyć kryzysu myślenia, poprzez wzięcie pod rozwagę własnej definicji autorki i zadań stojących przed filozofią, a tym samym kwestii sensu i wartości życia. W ostatecznym rozrachunku proponujemy zatem definicję filozofii będącą nie tylko formą wiedzy odnoszącej się do pojmowania rzeczy, ale także pewną formą życia oraz opcją polityczną i praktyczną.
In this article there is an attempt to analyze the validity of philosophy in our postmodern times. Many thinkers ask themselves questions about the necessity of its survival – to make sense of their work, among them – a Salvadorean philosopher of Basque origin Ignacio Ellacuría Beascoechea. Living between Europe and South America, he knew well the needs of the world that lacks sense and freedom. This article describes options for modern philosophers and philosophizing due to the critical conception that defines his project of liberation and makes clear today’s situation of evident crisis of thinking through questioning the author’s own definition and philosophical tasks, and by them – the question of sense and value of life. So we propose the definition of philosophy that is not only a kind of knowledge that deals with understanding of things, but also a certain form of life, political and practical options as well.
El presente artículo trata de describir la problemática de la vigencia de la filosofía, que surge en medio de nuestra post modernidad. La pregunta acerca de la necesidad de pervivencia de la misma es interrogación que muchos pensadores se han hecho, con el fin de dar sentido al quehacer que les ocupa, y que tantas luces encendió en distintos momentos de la historia; entre estos pensadores, el filósofo vasco salvadoreño Ignacio Ellacuría Beascoechea, quien vivió entre Europa y América Latina, y conoció muy bien las necesidades de un mundo con escases de sentido y de libertad. Por ello, este trabajo tiene como objeto mostrar una opción por la filosofía y por el filosofar, desde la actitud crítica que caracterizó su proyecto de liberación, y dar luces a la situación presente que enfrenta una crisis del pensamiento, comprometiendo la propia definición e intención de la filosofía, y con ella, la cuestión del valor y el sentido de la vida. En consecuencia, propondremos una definición de filosofía que es, además de saber sobre conceptos, de lo que son las cosas, una opción política, práctica, y forma de vida. De esta manera, Ellacuría la renombra, pero sin olvidar la historia que la ha venido constituyendo. Pues en sus orígenes, ya fue lo que ella siempre ha debido ser, es decir: búsqueda incesante por la verdad de la realidad.
10.2478/v10225-012-0004-7
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 05EN: Miguel de Unamuno: a man, a life and a novel
ES: Miguel de Unamuno: hombre, vida y novela
77-90

Katrine Helene Andersen

Artykuł dotyczy najbardziej istotnych aspektów filozofii Miguela de Unamuna. Ma ukazać, w jaki sposób koncepcje bytu, egzystencji oraz metody wpływają na powieść i w jaki sposób ta ostatnia może stać się punktem wyjściowym tworzenia filozoficznego systemu. W oparciu o krótkie analizy ogólnej struktury myśli Unamuna w artykule rozważano idee człowieka i egzystencji.
This article treats some of the most fundamental aspects of Miguel de Unamuno’s philosophy. It aims to show how the ideas of being, existence and method merge in the novel and make the novel of the utmost importance to the philosophical project. Based on a brief analysis of the complex structure of Unamuno’s philosophical thinking the article discusses the ideas of man and existence.
El artículo trata algunos de los aspectos más importantes de la filosofía de Miguel de Unamuno. Aspira a demostrar cómo las ideas del ser, la existencia y el método confluyen en la novela e inserta la novela en la cumbre del proyecto filosófico. Basándose en un análisis breve de la compleja estructura del pensamiento de Unamuno, el artículo discute las ideas del hombre y de la existencia.
10.2478/v10225-012-0005-6
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 06PL: Don Miguel, filozof melancholii. O dwóch dziennikach Unamuna
EN: Don Miguel, a philosopher of melancholy. Some considerations on Unamuno’s diaries
91-109

Iwona Krupecka

Celem tego artykułu było przedstawienie myśli Miguela de Unamuna – filozofii melancholii rozumianej tu jako przekonanie, iż rzeczywistość nie istnieje. Tak rozumiana melancholia posiada decydujący wpływ na całą filozofię Unamuna, a widoczna jest przede wszystkim w jego dziennikach: Diario intimo oraz Manual de quijotismo, zwanym również „diario ex – timo”. Źródłem powstania pierwszego dziennika było doświadczenie nicości i utraty jakiejkolwiek pozytywnej podstawy określającej rzeczywistość i sens. Jeśli przyjmiemy, że melancholia oznacza sytuację egzystencjalną, w której zarówno sens świata, jak i istota podmiotu są nieokreślone, wówczas Diario intimo Unamuna będzie ją odzwierciedlał w sposób w najwyższym stopniu tragiczny. Unamuno opisał w nim (i jednocześnie doświadczył) kryzysu „ja” rozszczepionego na „ja społeczne” i „ja wieczne”. Pierwsze odzwierciedla poziom świadomości refleksyjnej określonej przez społeczne relacje i dlatego pozbawionej tego, co istotne i autentyczne. Stanowią one sferę powierzchownych zachowań pozostających w opozycji do „ja wiecznego”, wywodzącego się z istoty ludzkiego bytu. Ten fundament osobowej tożsamości, jak to pokazuje Unamuno, nie jest osiągalny na drodze racjonalnego poznania i dlatego filozof określa go, odwołując sie do terminów „wola” i „wiara”. Manual de quijotismo można traktować jako konsekwentną kontynuację filozofii melancholii, co w przypadku Unamuna oznacza rezygnację z osiągnięcia celu, jakim było odnalezienie substancjalnej jaźni, i afirmację rozproszonej, melancholicznej indywidualności. Istota ludzka jest niczym aktor, jej egzystencja zależy tylko od wyobrażeń mających za podstawę indywidualną wolę i pragnienie, które realizują się jedynie poprzez naśladowanie form zewnętrznych. W ten sposób uświadomienie sobie braku substancjalności staje sie impulsem do redefiniowania ludzkiej egzystencji jako opierającej się na projektowaniu i odgrywaniu określonej roli, na pozostawaniu na zewnątrz jako jedynej możliwości pozostawania we wnętrzu.
The main purpose of this essay is to present the thought of Miguel de Unamuno as the philosophy of melancholy. “Melancholy” is here considered as a recognition of an essential lack of reality, which determines all the Unamuno’s philosophy and manifests itself especially in his diaries: Intimate Diary and Manual de quijotismo, also called an “ex-timate diary”. His first diary originates from the experience of nothingness, the loss of any positive source of the reality and meaning. If the melancholy is a kind of condition, in which both, the meaning of the world and the substance of the self, are indefinable, Unamuno’s Intimate Diary is its most tragic expression. In this period Unamuno described (and experimented) a crisis of the self, divided into the “social” and “eternal self”. The first one is the reflected self, constituted by the social relations and deprived of authenticity and substantiality. It is the domain of the theatrical tricks, opposed to the human essence, the “eternal self”. Considering that it resulted impossible to establish such a positive foundation of individual identity in a rational way, Unamuno defined it in the categories of the will and faith, expressed in his sentence: “I believe in myself”. Manual de quijotismo can be treated as a consistent continuation of the philosophy of melancholy, which means that Unamuno resigns a claim to find an internal essence (substance) of the self and affirms a melancholic, dispersed subjectivity. The human being is an actor – his existence depends on the representations that have no other source than the subjective will or desire, transformed into an ideal, and the external forms or arguments that are to be repeated. The lack of the substantiality is no more the cause of the despair but an impulse to the redefinition of the human existence taken as the role playing or projecting, of “being out” as the only way to “being in”.
El propósito principal de mi ensayo es presentar el pensamiento de Miguel de Unamuno como una filosofía de la melancolía, considerándola un reconocimiento de una falta de la realidad. Así definida, la melancolía determina toda la filosofía de Unamuno y se manifiesta sobre todo en sus diarios: el Diario íntimo y el Manual de quijotismo, llamado también un “diario ex-timo”. Su primer diario surge de una experiencia de la nada, de la perdida de cualquier fundamento positivo de la realidad y del sentido. Si la melancolía significa una situación existencial, en la cual el sentido del mundo y la sustancia del sujeto mismo resultan inasibles, el Diario íntimo de Unamuno es una de sus expresiones más trágicas. Unamuno describió (y experimentó a la vez) una crisis del yo desdoblado en el “yo social” y el “yo eterno”. El “yo social” es el nivel de la conciencia refleja, determinada por las relaciones sociales y por eso vacía de lo sustancial y auténtico. Como una esfera del histrionismo está opuesta al “yo eterno” que se deriva de la esencia del ser humano. Este fundamento de la identidad personal, como lo muestra Unamuno, es inaccesible por la vía racional, así que el filósofo lo define en términos de la voluntad y la fe. Desde la perspectiva de la filosofía de la melancolía se puede interpretar el Manual de quijotismo como su continuación más consecuente. Unamuno rechaza sus demandas anteriores de encontrar lo esencial y lo verdaderamente interior y propio para afirmar la subjetividad melancólica, es decir, dispersa. El ser humano es actor: su existencia depende de las representaciones que no tienen otro fundamento que la voluntad o el deseo individual y se realizan sólo por repetir las formas externas. De esta manera el reconocimiento de la falta de la substancialidad da un impulso para una formula de la existencia humana como un acto de proyectar o representar un papel, de “estar fuera” como la única posibilidad de “estar dentro”.
10.2478/v10225-012-0006-5
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 07PL: Kiedy królowie budują, rzemieślnicy mają zatrudnienie
EN: When kings are building, draymen have something to do
111-125

Krzysztof Wieczorek

Zasadniczą problematykę artykułu stanowią rozważania dotyczące kryzysu idei eurocentryzmu. Ortega y Gasset, jako jeden z nielicznych w swoim czasie myślicieli, posiadał świadomość zmieniającej się sytuacji geopolitycznej świata, prowadzącej do utraty europejskiej hegemonii. Jako rozwiązanie postulował powstanie zjednoczonej Europy rozumianej nie tylko jako wspólnota o charakterze ekonomicznym, ale przede wszystkim jako społeczeństwo, w którym dominować będą .żywotne idee, a nie puste frazesy. Bez takiego ideowego fundamentu Europa może być jedynie pewnym nietrwałym i skazanym na powolne zanikanie faktem politycznym. Autor artykułu stawia tezę, że podstawą odrodzenia Europy powinien być powrót do tego, co z ducha europejskie i decydujące o tożsamości Europy – starogreckiej racjonalności i związanego z nią systemu wartości. Nową Europę można bowiem zbudować jedynie w oparciu o kategorię odpowiedzialności, respektowaną przez zarówno kierujących tym olbrzymim przedsięwzięciem królów–budowniczych, jak i wykonujących benedyktyńską pracę rzemieślników.
The main problematic aspects of the article are considerations on the crisis of the eurocentric idea. Ortega y Gasset was one of the few thinkers of his time that understood the changing geopoli tical situation of the world that led to the loss of the European hegemony. As an answer he proposed United Europe, that would be not only an economic unity, but first of all a society of vital ideas, not empty cliches. Without such an ideological foundation Europe can only be a temporary and destined for the slow fading away political fact. The author of the article stresses that the basis of the revival of Europe must be a return to all that is European by nature and defines Europe as it was – the ancient Greek rationalism and the system of values connected with it. The only way to build new Europe is by support of the category of the managers as well as the workers’ responsibility.
Las reflexiones sobre la crisis de la idea del eurocentrismo son el tema principal del artículo. Ortega y Gasset era en la primera mitad del siglo XX uno de los contados pensadores, que tenían conciencia del cambio de la situación geopolítica del mundo, que conducía a la perdida de la hegemonía europea. Como solución postulaba la formación de Europa unida basada no solo en los intereses económicos pero entendida también como una sociedad conducida por las ideas vigentes y no por las expresiones vanas. Sin un fundamento como este Europa podía ser, en sus ojos, solo una comunidad política inestable, que desaparecería lentamente. El autor del artículo pone la tesis que la base del renacimiento de Europa debe ser la vuelta a lo que decide sobre la identidad europea nuestra – a la racionalidad de los griegos antiguos y el sistema de valores conectados con ella. Europa nueva debe ser fundamentada sobre la categoría de resposabilidad, igualmente de parte do los gerentes de esta empresa enorme como de parte de los carreros, que hacen su trabajo habitual.
10.2478/v10225-012-0007-4
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 08PL: Swoistość bytu ludzkiego według poglądów José Ortegi y Gasseta
EN: Specificity of a human existence according to José Ortega y Gasset
127-140

Krzysztof Polit

José Ortega y Gasset stworzył oryginalną filozofię człowieka, przeciwstawiającą się sięgającemu myśli starożytnej przekonaniu, że o człowieczeństwie decyduje racjonalność. Według hiszpańskiego myśliciela to, co różni byt ludzki od najbardziej doń zbliżonego zwierzęcego, to pamięć i wyobraźnia. Dzięki nim człowiek jest w stanie tworzyć swoje wnętrze, niebędące częścią zewnętrznych okoliczności, i dzięki niemu odizolować się od tych ostatnich. Ta możliwość odcięcia się od świata i zagłębienia w samego siebie pozwala człowiekowi na nieustanne modyfikacje swojego bytu, który nie jest mu dany, lecz przezeń kreowany.
José Ortega y Gasset created an original philosophy of a human being confronted with the ancient conviction that rationalism guides humanity. The Spanish thinker was convinced of the fact that memory and imagination are the two main factors that differentiate the human existence from the very similar existence of animals. With the help of his memory and imagination a human being is able to create his inner world that may have nothing in common with his environment and by them to isolate himself from the latter one. This possibility to dissociate himself from the world and to sink into himself helps a human being to modify his existence constantly, so his existence is not given to him, but created by him.
José Ortega y Gasset ha creado una filosofía original del hombre que puso oposición a la vieja convicción que la racionalidad es una condición necesaria de la humanidad. Según el pensador español la diferencia entre lo humano y la animalidad no tiene nada que ver con la razón pero se fundamenta sobre la imaginación y la memoria. La imaginación humana y la memoria permiten al hombre crear su intimidad interior que no es parte de sus circunstancias exteriores y por eso permite a su vez aislarse a ellos. La habilidad de separarse del mundo y ensimismarse permite al hombre que modifice (modificar) su ser que no es nada recibido, firme e invariable pero es lo creado por el hombre mismo.
10.2478/v10225-012-0008-3
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 09PL: Filozofia, demokracja i ponowoczesność w dzisiejszej Hiszpanii
EN: Philosophy, democracy, and postmodernity in present-day Spain
141-170

Eugeniusz Górski

W artykule podjęto ogólną charakterystykę myśli hiszpańskiej na tle demokratycznych przemian społecznych po upadku frankizmu. Autor zwraca uwagę na silne oddziaływanie niezależnej lewicy francuskiej, zwłaszcza Michela Foucaulta, na wpływy poststrukturalizmu, neonietzscheanizmu, hedonistycznego postmodernizmu i – całkiem nowej na gruncie hiszpańskim – myśli feministycznej.
The essay undertakes general characteristics of Spanish thought against the background of democratic social changes after the demise of Francoism. The author pays attention to a strong impact of the independent French Left, Michel Foucault’s chiefly, to the influence of post-structuralism, hedonistic postmodernism and to feminist thought, quite new on Spanish soil.
El artículo trata sobre la característica general del pensamiento español y tiene como transfondo los cambios democráticos surgidos tras la caida del franquismo. El autor pone de manifiesto el impacto de la izquierda independiente francesa, sobre todo de Michel Faucault, el influjo del postestructuralismo, del postmodernismo hedonístico y del pensamiento feminsta enteramente nuevo en el Territorio Español.
10.2478/v10225-012-0009-2
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 01PL: Konflikt społeczny i jego funkcje. Między destrukcją a kreacją
EN: Social conflict and its functions. Between destruction and creation
7-25

Anna Śliz, Marek S. Szczepański

People have been arguing about the vision of creation and dissolution of social order for ages. On the one hand, we have a policy based on love and brotherhood (Pierre Teilhard de Chardin). On the other hand, there is the concept of social order as a result of social conflicts. Thus we have a paradigmatic approach to conflict from Ibn Khaldun by Ludwik Gumplowicz to Charles Marx and more contemporary ones: the dialectical approach to Ralf Dahrendorf’s notion of social conflict and a stable model of conflict by Lewis A. Coser. The contemporary renaissance of interest in social conflict is due to the deepening of cultural diversity of the world, which brings the prospect of a symbolic or real conflict.
10.2478/v10225-012-0010-9
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 02PL: Lokalność w cieniu globalizacji
EN: Locality in the shadow of globalization
27-46

Andrzej Majer

Considerations over the notions of locality and globalization are still worth revival, because of the changing context of their occurrence. Participation in the local arrangements is one of the immanent features of modern-day globalization. This process really altered the world in lots of measures. The list of advantageous changes accomplished or introduced in the lifestyles, economy or politics under the influence of globalization is already long, but the same abundant is register of recognized controversial, as well as outright harmful consequences done to the local milieus. There is, however, a more optimistic scenario: the evolutionary fusion of locality and globalization. Local communities have to face challenges which do not recognize borders. When wanting last, develop and even draw advantages from globalization, they have to be exposed, entirely or partly, to outside influences of economic and cultural relationships. This co-operative vision of globalization – called glocalization – relies in general on local absorption of global goods, the acceptance of external incentives, and also meddling the universal, mass products of the culture with local models. This is the most characteristic way how these two dimensions: local and global, interchange
10.2478/v10225-012-0011-8
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 03PL: O lokalności raz jeszcze: problematyka relacji mezostrukturalnych w społeczeństwie
EN: On locality once again: meso-structural relations in a globalized society
47-69

Krzysztof Gorlach, Marta Klekotko

The issue of locality in a contemporary globalized society has been discussed by the authors. The whole argument has been divided into three significant parts. In the first one the changing character of “locality” in the context of historical perspective on human society has been presented. The authors consider the changing nature of “locality” in the context of processes of modernization and globalization as well as in the connection to the identity and the place ideas that became important areas of study in contemporary sociology. In the second part, a more traditional perspective of multi level organization of social life has been pointed out in the context of globalization and post-modernity. The authors claim that the level of personal relations (micro-structures), locality (meso-structures) and “distant” relations (macro-structures) have been transformed in a significant way in a contemporary globalized society. However, in the third, conclusive part of the chapter the authors stress that localities (meso-structures) again play important roles in the area of shaping human agency
10.2478/v10225-012-0012-7
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 04PL: Polska Wschodnia w socjologicznych analizach zróżnicowania regionalnego
EN: Eastern Poland and sociological analyses of regional differentiation
71-84

Agnieszka Kolasa-Nowak

In recent years there has been a growing interest of Polish sociologists in the spatial aspect of social problems in Poland. The effects of globalization and EU-integration, as well as the Polish reform of local self-governments, have made the regional differentiation a new and important process. The article contains a critical reflection on two dominant modes of sociological thinking about regions, especially about peripheral and underdeveloped Eastern Poland. According to the first approach, based on the model of imitative modernization and diffusion of innovations, Eastern Poland is fundamentally and permanently backward, underdeveloped and weaker in regional competition. The second approach underlies original values of regional heritage and local traditions as cultural resources for future development. There is also a new trend of studies focused on symbolic domination in centre-periphery context of Polish regions. It provides a framework for critical analysis of modernization discourse, especially interesting for its implementation in Eastern Poland. The article concludes with a proposition of modyfing the dominant modernization discourse about Eastern Poland with elements of critical centre-periphery approach.
10.2478/v10225-012-0013-6
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 05PL: „Telechata” jako instrument zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich
EN: Telecottage” as a tool of the rural area sustainable development
85-92

Andrzej Kaleta

The subject matter of the article is the Telecottage, that is the public access point to information technologies (IT) offered to rural populations. On the one hand, the author focuses on the description on this new and highly innovative social institution and on almost twenty-year long history of the global development of telecottages system, but his primary task is to show the changes which have taken place, and still are talking place within it, the changes that reflect a fast progress in the development of information society in rural areas throughout the world. Whereas the early telecottages of the late 1990s assured the access to computers or the Internet, the scope of their application in the first decade of the 21st century has largely expanded. Now telecottages are used to spare rural population’s time-consuming personal visits in the offices to arrange numerous affairs, as well as to enable them to take advantage of opportunities connected with Life Long Learning such as an e-learning mode of education. It is also hard not to appreciate the role of telecottages in the promotion of revitalization projects addressed to rural areas in the European Union countries. And last but not least, it is telecottages that are used as meeting places for young people to exchange their experiences, to spend their leisure time, to integrate local communities, and to promote sustainable development of their places of residence.
10.2478/v10225-012-0014-5
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 06PL: Struktura agrarna indywidualnego rolnictwa w latach 1945–2010
EN: Agrarian structure of individual agriculture in the years 1945–2010
93-111

Stanisław W. Kłopot

The main thesis stated by the author is that the agrarian structure of Polish agriculture is a typical “long-lasting” structure according to the concept by F. Braudel. Basing upon statistical data, sociological research, and the body of literature concerning the subject the author proves that the agrarian structure with domination of small-scale farmsteads, which was formed after the peasant’s enfranchisement, has remained in its core proportions unchanged till the present days. The study is focused on two long periods in the history of Polish countryside: from the year 1864 to 1939 and from 1945 to 1990, as well as on the period of system transformation 1990–2010. Within each of the periods the author indicates different factors which caused petrification (lack of significant changes) in the agrarian structure of individual agriculture. The author also points out past and present socio-economical consequences for the agricultural system which result from providing for this more and more archaic structure: the consequences for system’s productivity and economic efficiency, peasant social class, country inhabitants and Polish society in extenso. In the first phase, during the peripheral development of capitalism on Polish territories in the period of partitions, the agrarian structure of individual agriculture with the large majority of small-scale farmsteads was formed. During the interwar period the independent Polish state failed to rebuild the agrarian structure. After the World War II, despite conducting the landowner reform, the agricultural policy refused to allow concentration of land in the private sector because of ideological and political reasons. In this period administrative enforcements and economic incentives directed at the owners of agricultural farmsteads were the leading elements of modernization of agricultural policy. This was an attempt to gain the increase of productivity in the agricultural system necessary from the perspective of food security. As a result, agricultural farmsteads became successfully modernized. However, the agrarian structure remained unaltered. Twenty-year-long transformation period with the introduction of market economy neither accelerated changes in the agrarian structure nor initiated the processes of land concentration in the individual farmsteads sector. The co-occurrence of political, economic and social factors caused the bipolar character of the development trend in Polish agriculture. On the one hand, the great majority of small and medium farmsteads do not manage to locate their production on the sales markets. On the other, as the effect of the transition of agricultural public sector, grow and prosper large farmsteads. Consequently, most of individual farmsteads become an issue of social policy, while their owners are not able either to live by their farm labour or to find a job on the demanding local markets.
10.2478/v10225-012-0015-4
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 07PL: Drobne gospodarstwa i ich właściciele na polskiej wsi. Refleksje socjologiczne
EN: Small farms and their owners in the Polish countryside Sociological reflections
113-129

Maria Halamska

The agrarian structure of today’s Poland is dominated by small farms. There is no precise defintion of what “small” means in this case, but it is estimated that such entities account for 40%–65% of the total number of farms. Small farm is usually weak not only in terms of area, but also economically, and the income from it does not guarantee its reproduction. Small farm is weakly linked to the market, and its owners have other sources of income than agriculture. There are different shares of small farms in different regions of Poland. Their existence is a social and political challenge, whose resolving requires some political decisions to be made.
10.2478/v10225-012-0016-3
- Full text in SWF DJVU PDF format

Volume 35 - 2010

Article 01PL: Wydział Filozofii i Socjologii UMCS w Lublinie. Tradycja i współczesność
EN: Philosophy and Sociology Departament UMCS in Lublin. Tradition and the Present Day
7-12

Teresa Pękała

- Full text in SWF PDF format

Article 02PL: Wydział Filozofii i Socjologii. Historia i współczesność
EN: Philosophy and Sociology Department. History and the Present Day
13-24

Cezary Mordka

- Full text in SWF PDF format

Article 03PL: Teoretyczne i praktyczne kłopoty z wolnością człowieka
EN: Theoretical and Practical Problems with Human Freedom
25-46

Bohdan Dziemidok

- Full text in SWF PDF format

Article 04PL: O możliwości dzielenia doświadczeń. Perspektywa transkulturowa
EN: Sharing Experiences Possibility. Transcultural Perspective
47-54

Krystyna Wilkoszewska

- Full text in SWF PDF format

Article 05PL: Williama Jamesa filozofia wychowania
EN: William James's Philosophy of Education
55-62

Stanisław Jedynak

- Full text in SWF PDF format

Article 06PL: Filozoficzny i metodologiczny fundament koncepcji protofizyki Jana Czerniawskiego
EN: Philosophical and Methodological Basis of Jan Czerniawski's Protophysics Conceptions
63-76

Kazimierz Jodkowski

- Full text in SWF PDF format

Article 07PL: Kategoria godności człowieka
EN: The Category of Human Dignity
77-96

Andrzej Bronk

- Full text in SWF PDF format

Article 08PL: Permisywizm i relatywizm moralny młodzieży maturalnej
EN: Permissiveness and Moral Relativism of Secondary School Graduates
97-120

Janusz Mariański

- Full text in SWF PDF format

Article 09PL: Dlaczego odchodzą? Studenci mówią „nie" Kościołowi katolickiemu. Analiza wyników badań empirycznych
EN: Why do they leave? Students say "no" to the Catholic Church. The Analysis of the Empirical Research Results
121-134

Maria Libiszowska-Żółtkowska

- Full text in SWF PDF format

Article 10PL: Warząchewka - Włocławek - Moskwa - Paryż
EN: Warząchewka - Wloclawek - Moscow - Paris
135-152

Zdzisław Cackowski

- Full text in SWF PDF format

Article 11PL: O dostojeństwie katedr filozoficznych
EN: The Dignity of Philosophy Departments
153-163

Andrzej Nowicki

- Full text in SWF PDF format

Article 01PL: Uwarunkowania sukcesu praktycznego nauki a problem reprezentacji
EN: Conditions of the practical success of science and a problem of representation
15-30

Ewa Bińczyk

The point of departure for the text is a fact that there are thinkers for whom the practical success of science is not a good argument for representationalism. The article discusses standpoints that are able to indicate in a balanced way the basic conditions of the practical success of laboratory science, without accepting a traditional notion of representation. We can find those standpoints within the so-called science and technology studies (STS) or sociology of scientific knowledge (SSK). The text in this context uses selected theses of Bruno Latour, Andrew Pickering, Karin Knorr-Cetina, Ian Hacking and Wiebe Bijker. It tries to answer in which sense those views are inclined to accept some trivial form of realism, how they conceptualize scientific practice of modelling and how they transform the traditional notion of representation.
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 02PL: Czy nauka może być piękna? Status i rola wartości estetycznych w nauce
EN: Can science be beautiful? The status and the role of estetic values in science
31-40

Katarzyna Dąbrowska

Considering the rationality or the irrationality of the development of science it is necessary to discuss the role which aesthetic values play in the process of formulating scientific theories. Although certainly not all methodologists or scientists would agree with Peirce's thesis that the role of aesthetic values is essential and that aesthetics is the basis of methodology, yet the majority would agree - even if with the utmost reluctance - to the statement that the values such as simplicity, coherence and reasonableness are desirable in science. Problems arise when we ask what ontological, axiological and practical status do these values have, more specifically are they (1) characteristics of scientific knowledge, (2) ends of science or maybe (3) means for achieving these ends, i.e. rules and maxims which guide scientists in their research and which therefore play crucial role in scientific decision making processes. But first of all we have to answer the question whether aesthetic values objectively exist and we can only discover them or they are social constructs. My paper is an attempt to find the answers for the above-mentioned questions or at least to systematize the answers which have been already given by others.
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 03PL: Wzajemne relacje pomiędzy myśleniem, widzeniem a rzeczywistością. W świetle uwag Władysława Strzcmińskicgo oraz Ludwika Flecka
EN: Relations between thinkinR, seeing and reality based on a few chosen theses of the theory of vision by Ludwik Fleck and Wladvslaw Strzeminski
41-64

Michał Rydlewski

An articule presents some remarks on theory of vision by Ludwik Fleck and Wlady-staw Strzeminski. The most interesting is resemblance beetwen thesis of outstanding microbiologist and well known painter and also historian of art. They both agree that there is no natural seeing, no "clear eye" watching a nature. Every observation in science or art depends on possessed knowledge called in Fleck' s theory "thought style" and in Strzeminski's terminology "perceptual awarness". "Thought style" and "perceptual awarness" is formed by compicated historical process, not by an indyvidual genius. Fleck and Strzeminski underline role of violence in perception, usually member of community can not think and see in a different way except own learn knowledge.
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 04PL: Jakich hipotez nie stawiał Isaac Newton?
EN: What hypotheses were not framed by Isaac Newton?
65-84

Wojciech Sady

Logical empiricists, Popper and Lakatos claimed that making science consists in inventing and verifying hypotheses and theories.The process of inventing hypotheses was to remain outside the reach of logical analysis. Procedures of empirical testing, which resulted in taking the rational decision to accept or reject or modify a hypothesis were to be logically reconstructed. Contrary to the image Isaac Newton argued that hypotheses "have no place in [science]. In [science] particular propositions are inferred from the phaenomena, and afterwords rendered general by induction. Thus it was that [...] the laws of motion and of gravitation were discovered" (1713). From the standpoint of Ludwik Fleck's theory of thought collectives and thought styles, Newton was wrong, but not quite. The law of gravity was in fact deduced, and the process of deduction can be logically reconstructed. But Newton's premisses were not phenomena alone: these were sentences describing the phenomena and active assumptionsof the thought style that Newton - not being aware of it - inherited from the thought collective he belonged to.
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 05PL: Interpretatywny charakter wiedzy w świetle filozofii Nietzschego
EN: Contemporary cosmology in Ludwik Fleck's conceptual schemes of collective and thought style
85-100

Celina Skalska

The article concerns the issue of interpretative nature of knowledge. According to Nietzsche, classical theory of truth is not adequate. Traditional epistemological concepts leads to creating universal theory, which hardly refers to complicated, dynamic, multifaceted and constantly changing reality. Therefore each attempt of achieving one universal philosophical system shall be unsuccessful. If we considered that all facts are interpretations only, as Nietzsche suggests, we would abandon thinking of universal, constant categories and focus on practical aspects of life. Human knowledge is always perspective and refers only to a few aspects of reality. Interpretation is an infinite process, which should be performed constantly, although it will never be completed. The article shows the influence of people's relationship (e.g. friendship, teacher-student relation, enemy) in achieving their self-knowledge.
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 06PL: Kosmologia współczesna w schemacie pojęciowym kolektywu badawczego i stylu myślowego Ludwika Flecka
EN: Contemporary cosmology in Ludwik Fleck's conceptual schemes of collective and thought style
101-132

Marek Szydłowski, Paweł Tambor

In this paper we try to distinguish 'the styles of scientific thinking' in the specific sense of L. Fleck's philosophy of science as applied to the modern cosmology. We investigate two distinct styles: the factual and the theoretical (or geometric) one. The 'factual style of thinking' in cosmology means focusing on the empirical observations and physical properties and processes; 'theoretical (or geometric) style of thinking' deals with mathematical (geometrical) structures as the foundations of scientific research and discovery. We have pointed out the importance of taking into consideration the impact sociological factors on the scientific research. The role of the Fleck collective is illustrated on the example of Landau school of Theoretical Physics.
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 07PL: Choroba, zamknięta w czarnej skrzynce. O domykaniu i otwieraniu kontrowersji wokół ADHD
EN: A disease in a black box. On closing and opening of the controversy over ADHD
133-156

Michał Wróblewski

This article aims to present the complexity of the psychiatric disorder in terms of Actor-Network Theory and the metaphor of black box. The subject of analysis is an Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD). Author is primarily interested in the practice, institutions and actors who contributed to shaping and maintaining the image of ADHD as a congenital, chronic and hereditary disease as well as practices, institutions and actors who criticize the naturalistic definition. In addition, the goal of the study is also presenting the major controversies surrounding the diagnosis, treatment and etiology of the disease.
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 08PL: Konscns a nauka. O dyskusji Schlicka z Ncurathcm i nic tylko
EN: Consensus and science. On the debate between Schlick and Neurath and not only about it
157-168

Marcin Maria Bogusławski

Nowadays when reflecting on science it is obvious to oppose the epistemological approach to science (eg. Carnap, Popper, Lakatos) and the sociological one (eg. Latour, Knorr-Cetina). The Author of this study claims that this opposition is false. The dispute about the protocol propositions, and the need to use the notion of consensus by the members of the Vienna Circle has shown that sociological analysis is a necessary element of the epistemological approach to science.
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 09PL: Czy racjonalność może być męska? O języku nauki z perspektywy feministycznej
EN: Can there be a masculinist science? From feminist perspective about the Language of Science
169-194

Aleksandra Derra

According to the tradition of the positivist and neopositivist philosophy of science, the scientific should be objective, rational (obtained by well-established methodology) and not speculative, but empirical. Many doubts have been cast on the meaning of rationality, empiricality and rationality, especially in sociological and cultural studies on the contemporary science or in science and technology studies. The aim of this article is to point out some of similar doubts taken from feminist philosophy of science. According to its basic thesis institutional science is a masculine enterprise (generally done by male scientists) and the content of many scientific theories is constructed by stereotypes about sex and gender and gender relations. The article divides into three parts. First I recall the basic postulates of modern science which have been formulated by its pioneers like Francis Bacon, Galileo Galilei and Isaac Newton. Secondly, I enumerate the most important postulates of feminist philosophy of science, being especially interested in its understanding of objectivity and rationality. Finally, I shortly present a case study which shows how the certain claims about gender can influence the content of the scientific theories (here in the development of modern botany and recent discoveries in primatology).
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 10PL: Dylemat rozumu scholastycznego: racjonalne kontra socjologiczne rekonstrukcje rozwoju wiedzy
EN: Dilemma of a scholastic reason: rational versus sociological reconstructions of the development of knowledge
195-206

Mariola Kuszyk-Bytniewska

The aim of this paper is to answer, according to Pierre Bourdieu's "very French" theory, to the questions: What makes possible opposition like rational, versus sociological reconstruction of knowledge? Above all, what are the consequences and limitations such a formula? From the accepted point of view, I argue it is "scholastic reason" (term proposed by Bourdieu) which is responsible for problematization in that way. But if we assume that "rationality" has its meaning outside epistemology, it seems, this opposition is a false problematization. I should not conclude without remaining, that social epistemology in Bourdieu style, is a form of critical philosophy, directed at philosophy itself.
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 11PL: Helen Longino krytyczny enipiryzm kontekstualny - trzecia droga w filozofii nauki?
EN: Helen Longino's critical contextual empiricism -a third way in the philosophy of science?
207-222

Agnieszka Lekka-Kowalik

The paper analyzes Helen Longino's critical contextual empiricism as a conception which claims to be adequate to ordinary research practice and at the same to constitute a genuine third way between philosophical and sociological understandings of science. It first characterizes Longino's point of departure, i.e. her rejection of the radical dichotomy between rational and social factors in the development of science, and then presents the basic components of Longino's view. This conception is empiricism, for it recognizes experience as the ultimate basis for science's claims to be knowlege-providing enterprise; this empiricism is contextual, for it recognizes the importance of context - both epistemic and social - for processes of acquiring knowledge; and this contextual empiricism is critical, for this is the process of transformative criticism which transforms individual opinions into objective knowledge. Some presuppositions on which Longino's conception rests and certain problems into which it runs are also discussed. The paper then shows that in fact this conception implicitly returns to many theses which were accepted in classical philosophy (even in Aristotle), including the classical conception of truth as adaequatio intellectus et rei and therefore in this respect Longino's conception does not constitute any new and genuine third way in the philosophy of science. However, it is also argued that if those classical theses were removed from Longino's conception, it becomes a sophisticated version of social constructivism.
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 12PL: Czy istnieje trzecia droga? Między racjonalnymi a socjologicznymi rekonstrukcjami rozwoju wiedzy
EN: Is there a third way: Between rational and sociological reconstructions of the development of knowledge
223-250

Krzysztof Szlachcic

In the scientific (political, social, etc.) discourse where a bipolarisation of solutions exists, the emergence of a "third way' is often considered as a rotten compromise, a sign of theories' weaknesses, which results in a poor, eclectic solution to the problem. I argue that the solution based on the Pierre Duhem's philosophy of science is a well-founded, theoretically-appealing and yields a proper reconstruction method of the development of broad scientific knowledge. Furthermore, this solution innovatively uses both mentioned perspectives. Its special feature is the intertwining of methodological reflection on the contemporary practice of scientific research and historical studies on the Western scientific tradition. The history of science and the analysis of the functioning of the community of scholars subtly correct Reason's methodological judgments, often corrupted by pride of the value of the results of scientific or falling into grim disbelief in the possibility of achieving any long-lasting result.
- Full text in SWF DJVU PDF format

Volume 34 - 2009

Article 01PL: Nowe media a kulturowe doświadczenie czasu. Uwagi krytyczne na marginesie teorii akceleracji czasu
EN: New media and the cultural experience of time. Critical remarks on the theory of time acceleration
7-20

Marcin Trybulec

The paper develops a critical argument against basic assumption contained in the theory of time acceleration and. shared by such authors as T. H. Eriksen, P. Virilio, Z. Bauman, A. Giddens. The main thesis of time acceleration theories is that technological, industrial and scientific developments are the reasons for time acceleration which finally leads to its compression. The aim of the paper is to switch the discussion from time acceleration to structural evolution in the contemporary experience of time. In order to achieve this goal the article take advantage of categories of mono-chromic and polichronic temporal contexts developed by E. T. Hall.
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 02PL: Informacja jako kategoria obecna w problematyce filozofii umysłu
EN: Information as a category contemporary philosophy of mind
21-33

Krzysztof Żuk

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 03PL: Fodora i Lepore'a krytyka semantyki ról pojęciowych. Stopnie molekularyzmu
EN: Fodor and Lepore's criticism of conceptual role semantics. Grades of molecularity
33-46

Paweł Balcerak

During the last few decades semantic holism, in a form of conceptual role semantics, has become an influential and widely discussed doctrine. In their book Holism: A Shopper s Guide, Jerry Fodor and Ernest Lepore express doubts regarding such semantics. These doubts stem from suspicions that inferential role cannot compose which, in their opinion, leads to holistic nature of aforementioned semantics. Such suspicions, combined with earlier challenge to analytic/synthetic distinction made by Quine, cause two problems to emerge. The first one concerns the possibility of mentioned approach to account for phenomena such as communication, translation and change of opinion, whereas the other one questions the internal stability of compositional role semantics. We will only briefly discuss the former and concentrate on the later. We will also try to show that such doubts can arise only if certain understanding of molecularity is adopted. In order to achieve that, we will examine the concept of molecularity and then proceed to analyze arguments presented by Fodor and Lepore. We hope that eventually we will be able to show that doubts expressed by Fodor and Lepore are valid in specific situation only.
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 04PL: Afekty i ścieżki nerwowe. Zygmunta Freuda pierwsza teoria funkcjonowania umysłu (1892-1895)
EN: Affects and paths of excitation. Sigmund Freud's first theory of the functioning of human mind (1892-1895)
47-66

Damian Liszka

Sigmund Freud, during his scientific collaboration with Josef Breuer (1892-1895), elaborated his first theory of the functioning of human's mind. His theory of psyche was firmly based on the neurological foundation. Nervous excitation (or should we say: ,,the sum of excitation"), traveling through the basic somatic elements of the nervous system - paths of excitation - after reaching a certain level (psychophysical ,,threshold"), according to Freud, manifests itself in the subject's mind as a conscious mental phenomena — a feeling or an affect. The same sum of excitation can encounter at its way certain areas of the brain (memory traces), that it activates and arouses past memories, or contribe to the creation of new mental phenomena - ideas, phantasies, dreams, or hallucinations. The other main theses of the Freud's theory are: 1) the assumption of a sharp distinction between perceptual and memory processes, 2) the acceptance of ideas as the basic elements of the human psyche, 3) the assumption of the possibility of permanent or temporary connection of memory traces with certain sums of excitation (or ideas with affects when counting psychically), 4) the assumption of the linkage between ideas into larger formations called ,,ideas complexes", and 5) the introduction to his theory the concepts of the ,,ego" and the ,,mechanisms of defence".
- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 05PL: Procesualna interpretacja biologii zachowania bioróżnorodności jako dyscypliny naukowej i działu filozofii praktycznej
EN: The processual interpretation of conservation biology as a scientific discipline and as a part of practical philosophy
67-76

Marcin Rządeczka

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 06PL: Miłość drogą do Piękna-Dobra-Prawdy, czyli o Platońskiej metafizyce miłości
EN: Love as a path leading to Beauty-Good-Truth, or about the Plato's metaphysics of love
77-96

Edyta Domagała

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 07PL: Emotywizm etyczny A. J. Ayera i C. L. Stevensona
EN: The emotive theory of A. J. Ayer and C. L. Stevenson
97-108

Piotr Sędłak

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 08PL: Wolność dynamiczna: przyczynek do rozważań nad ideą wolności pozytywnej
EN: Dynamic freedom: introduction to analysis of positive freedom concept
109-122

Przemysław Traczyk

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 09PL: Między depersonalizacją a samotnością. Martina Heideggera wizja człowieczeństwa
EN: Between human's depreciation and loneliness. Heidegger's vision of humanity.
123-136

Magdalena Płotczyk

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 10PL: Strukturalistyczny model rozwoju człowieka J. Piageta w kontekście zagadnień pedagogicznych
EN: Structuralist model of human growth of J. Piaget in the context of pedagogical problems
137-148

Karolina Możdżeń

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 11PL: Anarchizm a nihilizm w Rosji lat 60. i 70. XIX wieku. Historyczno-filozoficzny zarys zagadnienia
EN: Russian anarchism and nihilism in the 1860s and 1870s. A historic-philosophical outline
149-166

Jan Kutnik

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 12PL: Hermeneutyka dyskursu postpolitycznego
EN: The hermeneutics of the post-political discourse
167-178

Jakub Szafrański

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 13PL: Miejsce filozofii w refleksji nad polityką
EN: Philosophy standpoint in the reflections on politics
179-200

Ewa Fraczek

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 14PL: O kulturze Hiszpanii. Recenzja książki Między złotym a srebrnym wiekiem kultury hiszpańskiej
EN: About the culture of Spain. The review of the book Between the Gold and the Silver Age of Spanish culture
201-209

Barbara Kazimierczak

- Full text in SWF DJVU PDF format

Volume 33 - 2008

Article 01PL: Dylemat działanie - struktura w teoretycznej refleksji nad rewolucją
EN: Agent - structure dilemma in theoretical reflection on revolution
9-22

Jarosław Chodak

Article 02PL: Problematyka zderzenia kultur w socjologii i antropologii
EN: Issues of culture clash in sociology and anthropology
23-43

Artur Wysocki

Article 03PL: Między paradygmatem przyrodniczym a humanistycznym. Metodologiczne refleksje nad statusem nauk społecznych
EN: Between the natural science paradigm and the humanistic one. Methodological reflections on the status of social sciences
45-66

Jolanta Kociuba

Article 04PL: Zastosowanie analizy logliniowej w badaniach społecznych
EN: Application of a loglinear analysis in social research
45-66

Henryk Ogryzko-Wiewiórowski

Article 05PL: Zastosowanie zmiennych złożonych w badaniach socjologicznych. Na przykładzie indywidualnych orientacji na wartości przedsiębiorców
EN: Use of complex variables in sociological researches as examplified by individual orientation to value of employers
75-108

Jagoda Jezior

Article 06PL: Województwa Polski Wschodniej - marginalizacji ciąg dalszy
EN: Eastern Poland voivodeships - further marginalization
109-126

Biruta Skrętowicz, Michał Wójcik

Article 07PL: Społeczno-ekonomiczne aspekty prywatyzacji konsumpcji
EN: Social and economic aspects of privatization of consumption
127-138

Elżbieta Szul

Article 08PL: Badania nad nierównością płci w życiu społecznym
EN: Research on gender inequality in social life
139-156

Dominika Polkowska

Article 09PL: Orientacje życiowe lubelskich studentów i licealistów oraz ich gotowość do podejmowania nielegalnego zarobkowania
EN: Attitudes of the college and university students in Lublin and their unlegal earning tendency
157-174

Tomasz Paklepa

Article 10PL: Religia w życiu seniorów we współczesnej Polsce
EN: The religiosity of old people in contemporary Poland
175-186

Ewa Miszczak

Article 11PL: Promocja zdrowia w praktyce. Prezentacja projektu dla Lubelszczyzny
EN: Health promotion in practice. Presentation of the project for the Lublin Region
187-

Mirona Ogryzko-Wiewiórowska

Volume 31-32 - 2006-2007

Article 01PL: Drabina natury (scala naturae) w traktacie Ramona Sabunde Theologia naturalis seu liber creaturarum seu de homine
EN: The ladder of nature {scala naturae) in Ramon Sabunde's tractate Theologia naturalis seu liber creaturarum seu de homine
11-24

Małgorzata Kowalewska

Article 02PL: Poza absolutyzmem, relatywizmem, subiektywizmem i obiektywizmem
EN: Beyond Absolutism, Relativism, Subjectivism and Objectivism
25-38

Cezary Mordka

Article 03PL: Wrażliwość jako źródło rozumu filozoficznego
EN: Sensitivity as an Origin of Philosophical Reason
39-48

Anna Kamińska

Article 04PL: Spór o źródła normatywności - realizm moralny
EN: Dispute over the Sources of Normativity - Moral Realism
49-60

Piotr Sędłak

Article 05PL: W poszukiwaniu ideału w społeczeństwie niepewności. Rola poradnictwa w kulturze popularnej
EN: In Search of a Perfection in Society of Uncertainty. The Role of Counselling in Popular Culture
61-70

Agata Macionżek

Article 06PL: Teoria mitu Ernsta Cassirera
EN: The Theory of Myth of Ernst Cassirer
71-86

Wojciech Łukasz Doraczyński

Article 07PL: Człowiek wobec kultury w myśli Stanisława Brzozowskiego
EN: Man in the Face of Culture According to Stanislaw Brzozowski
87-96

Daniel Kowalczyk

Article 08PL: Obecność Kołakowskiego. Zagajenie dyskusji panelowej na Wieczorze Kołakowskiego zorganizowanym przez Lubelski Oddział Polskiego Towarzystwa Filozoficznego w dniu 9 grudnia 2009 roku
EN: Kolakowski's Presence. The opening panel speech at the Kolakowski's soiree organized by the Lublin Branch of the Polish Philosophical Society on December 9, 2009
97-100

Jadwiga Mizińska

Article 09PL: Leszek Kołakowski i „duch lekkości"
EN: Leszek Kolakowski and "The Spirit of Lightness"
101-110

Stefan Symotiuk

Article 10PL: Ani kapłan, ani błazen
EN: Neither Priest nor Jester
111-118

Cezary Mordka

Article 11PL: Leszek Kołakowski - Karl Jaspers. Inspiracje i polemiki
EN: Leszek Kolakowski - Karl Jaspers. Inspirations and Polemics
119-130

Anna Kamińska

Article 12PL: O moim Kołakowskim i o jego izraelskiej obecności
EN: My Kolakowski and His Israeli Presence
131-144

Yaron Karol Becker

Article 13PL: Wieczór Profesora Andrzeja Nowickiego
EN: Professor Andrzej Nowicki's SoireeAn Event Arranged by the Lublin Division of the Polish Philosophical Society on 18 November 2009
145-148

Jadwiga Mizińska

Article 14PL: Ingarden - Nowicki (o dekonkretyzacji i przekształcalności dzieł)
EN: Ingarden - Nowicki (About Decry stallization and Convertibility of works)
149-154

Zofia Majewska

Article 15PL: Andrzej Nowicki jako twórca filozofii portretu
EN: Andrzej Nowicki as a Former of the Philosophy of Portrait
155-168

Anna Kossowska

Article 16PL: Ergantropia Andrzeja Nowickiego jako inspiracja do projektów cywilizacyjnych
EN: Ergantrophy of Andrzej Nowicki as an Inspiration to Civilization Projects
169-176

Stefan Symotiuk

Article 17PL: Najnowsza książka Nowickiego o Atenie
EN: The Newest Book of Nowicki about Athena
177-182

Iwona Agnieszka Siedlaczek

Article 18PL: Profesor Andrzej Nowicki - muzykolog
EN: Professor Andrzej Nowicki - a musicologist
183-

Rafał Chyżyński

Volume 30 - 2005

Article 01PL: Franciszek Suarezjako protoplasta metafizyki nowożytnej
EN: Francisco Suarez as Progenitor of Modern Metaphysics
13-30

Rafał Choroszyński

Article 02PL: Relacje rozumu i wolności w filozofii Kartezjusza, Spinozy i Locke 'a
EN: The Relationships of Reason and Freedom in the Philosophy of Descartes, Spinoza and Locke
31-52

Cezary Kalita

Article 03PL: Bóg i wolność człowieka w filozofii Kartezjusza
EN: God and Human Freedom in the Philosophy of Descartes
53-64

Adam Piekarski

Article 04PL: Intuicja i zdrowy rozsądek w teorii poznania Johna Locke 'a
EN: Intuition and Common Sense in the Epistemology of J. Locke
65-82

Andrzej Ostrowski

Article 05PL: Krytyka czystego rozumu a problem możliwości metafizyki
EN: The Critique of Pure Reason' and the Problem of a Possibility of Metaphysics
83-102

Paweł Sikora

Article 06PL: Utopia pietraszewców. Zarys zagadnienia
EN: The Utopia of the Petrashevtsy. An Outline of the Problematics
103-114

Tomasz Stefaniuk

Article 08PL: Kryzys filozofii zachodniej w świetle młodzieńczej rozprawy W. Sołowjowa
EN: The Cnsis of Western Philosophy in the Light of an Early Discourse of V. Solovyov
115-132

Iwona Lewicz

Article 08PL: Racjonalizm, relatywizm i etnocentryzm w ujęciu Richarda Rorty 'ego
EN: Rationalism, Relativism, and Ethnocentrism in the Philosophical Approach of R. Rorty
133-152

Wiesława W. Pruchnik

Article 09PL: Aprioryzm w czuciu wartości u Nicolaia Hartmanna
EN: Apriorism inNicolai Hartmann's Feeling of Values
153-172

Leszek Kopciuch

Article 10PL: Paradoksy racjonalnego umysłu wobec czasu. Jednostka wobec własnej przeszłości w pismach S. Kierkegaarda i J. P. Sartre 'a
EN: The Paradoxes of the Rational Mind versus the Issue of Time. The Self and the Self s Own Past in the Writings of S. Kierkegaard and J.-P. Sartre
173-192

Dominika Boroń

Article 11PL: Bergsonizm z metafilozoficznego punktu widzenia
EN: Bergsonism from the Metaphilosophical Viewpoint
193-210

Piotr Pękała

Article 12PL: Wiara wobec rozumu -perspektywy myśli Jaspersa
EN: Faith Confronted with Reason: the Perspectives of the Thought of K. Jaspers
211-224

Daniel Mielnik

Article 13PL: Racjonalność ludzkich działań - A. Maclntyre'a koncepcja praktycznej racjonalności
EN: The Rationality of Human Actions: A. Maclntyre's Theory of Practical Rationality
225-248

Jolanta Zdybel

Article 14PL: Rozum i uczucie - dwa aspekty rozważań Witkacego o kulturze
EN: Reason and Feeling: Two Aspects of S. I. Witkiewicz's Reflections on Culture
249-

Agata Kulińska

Volume 29 - 2004

Article 01PL: Myśl etyczna w Polsce w latach 1895-1918
EN: The ethical thought in Poland between 1895 and 1918
13-30

Włodzimierz Tyburski

Article 02PL: Czyn i jego ocena moralna w poglądach etyków ze szkoły lwowsko-warszawskiej
EN: The conception of act and its moral valuation in the Lviv-Warsaw school of ethics.
31-50

Anna Drabarek

Article 03PL: Etyka w teorii Jerzego Landego
EN: Ethics in Jerzy Lande's theory
51-60

Lilianna Wierzbicka

Article 04PL: Filozofia wartości Henryka Elzenberga na tle filozofii polskiej XX-lecia międzywojennego
EN: Henryk Elzenberg's axiology against the background of the Polish philosophy between the two World Wars
61-76

Lesław Hostyński

Article 05PL: W kręgu aksjologii Jerzego Siweckiego (1908-1939)
EN: Jerzy Siwecki's (1908-1939) axiology
77-88

Bogumiła Truchlińska

Article 06PL: Estetyka i teoria sztuki Mariana Massoniusa
EN: Marian Massonius' aesthetics and the theory of art
89-100

Ireneusz Smoliński

Article 07PL: Z dziejów filozoficznego irracjonalizmu. Przypadek Zdziechowskiego
EN: On the history of philosophical irrationalism. The case of Zdziechowski
101-110

Dariusz Barbaszyński

Article 08PL: Filozofia kultury Bogdana Nawroczyńskiego
EN: Nawroczynski's philosophy of culture
111-120

Stanisław Jedynak

Article 09PL: Czy można „zeskriabinizować" Witkacego
EN: Can one "skriabinize" Witkacy or what is in a writer's soul?
121-138

Ewa Zarzycka

Article 10PL: Myśl historiozoficzna Bogumiła Jasinowskiego
EN: Bogumil Jasinowski's historical philosophy
139-156

Józef Pawlak

Article 11PL: Feliksa Młynarskiego filozofia społeczna
EN: Feliks Mrynarski's social philosophy
157-176

Leszek Gawor

Article 12PL: Mrowisko i „wielka maszyna" - Witkacy a wizje kolektywizacji ludzkości
EN: The anthill and the great machine. Witkacy and the visions of collective humankind
177-190

Stefan Symotiuk

Article 13PL: Dialektyczna historiozofia Jana Stachniuka
EN: Stachniuk's dialectic historical philosophy
191-210

Radosław Siedliński

Article 14PL: Monopartia i totalitaryzm - Aleksander Hertz o militaryzacji stronnictwa politycznego
EN: One party and totalitarianism: Alexander Hertz on the militarization of a political party.
211-226

Jarosław Joniec

Article 15PL: Relacje pomiędzy nauką a filozofią w ujęciu Tadeusza Czeżowskiego
EN: Tadeusz Czezowski's conception of the relationship between science and philosophy
227-244

Krzysztof Kilian

Article 16PL: Filozoficzne poszukiwania Władysława Biegańskiego
EN: Wladyslaw Bieganski's philosophical inquiry
245-268

Magdalena Michalik

Article 17PL: Poglądy Gaweckiego na poznanie
EN: Gawecki's views on cognition
269-286

Ewa Kilian

Article 18PL: Dyskusje nad ewolucjonizmem Karola Darwina w myśli polskiej przełomu XIX i XX wieku
EN: The debate about Charles Darwin's evolutionism in the Polish thought at the turn of the 20th century
287-296

Piotr Becker

Article 19PL: Pedanteria i natchnienie. Przedmiot poznania etnologii w ewolucjonizmie krytycznym Kazimierza Moszyńskiego
EN: Pedantry and inspiration. The object of ethological inquiry in Kazimierz Moszynski's critical evolutionism
297-317

Mirosław Haponiuk

Article 20PL: Wprowadzenie do filozofii nieokreślenia Jakuba Litwina
EN: Introduction to Jakub Litwin's philosophy of indetermination
319-330

Dorota Kielar

Volume 28 - 2003

Article 01PL: Perspektywy transcendentalizmu w teorii poznania
EN: Perspectives of transcendentalism in epistemology
15-28

Robert Piłat

Article 02PL: Przyczynek do dyskusji o zasadzie wszelkich zasad
EN: Remarks concerning the discussion on the principle of all principles
29-36

Grzegorz Mitrowski

Article 03PL: Sermonizm jako postać neosemantyzacji klasycznej definicji prawdy w recentywizmie
EN: Seromonism: the classical definition of truth in relativism neosemantized
37-42

Józef Bańka

Article 04PL: Jan Srzednicki: metafizyczne podstawy poznania
EN: Jan Srzednicki: Metaphysical basis of cognition
43-54

Grażyna Żurkowska

Article 05PL: Kosmologiczna zasada epistemologii, czyli uwagi o fizyce i zagadnieniu granic poznania
EN: Cosmological principle of epistemology. Remarks on physics and questions of limits of cognition
55-62

Andrzej Łukasik

Article 06PL: Znaki w trzech modelach poznania
EN: Signs in three models of cognition
63-70

Paweł Bytniewski

Article 07PL: Pułapki komputacjonizmu
EN: The traps of computationism
71-94

Józef Dębowski

Article 08PL: Rozumienie i wyjaśnianie patologii umysłu wobec "paradygmatu kognitywnego"
EN: Understanding and explanation of mental pathology in the face of the "cognitive paradigm"
95-106

Andrzej Kapusta

Article 09PL: Koncepcja umysłu rozszerzonego jako wersja eksternalizmu
EN: The conception of the extended mind as aversion of externalism
107-116

Zbysław Muszyński

Article 10PL: Czy komputerowe systemy odkryć dostarczają argumentów na rzecz realizmu?
EN: Do the Automated Discovery Systems provide arguments for scientific realism?
117-128

Piotr Giza

Article 11PL: Logical Entailment on Multidimensional Branching Quantifier Representations
EN: Wynikanie logiczne w reprezentacja opartych na wieiowymiarowych wantyfikatorach rozgalqzionych
129-136

Aleksy Mołczanow

Article 12PL: O pewnym ujęciu kwantyfikatorów rozgałęzionych w ramach badań nad AI
EN: On a certain approach to branch quantifiers
137-142

Piotr Kołodziejczyk

Article 13PL: Aktualność sylogistyki modalnej Arystotelesa w XXI wieku
EN: The topicality of Aristotle's modal syllogistics in the 21st century
143-150

Monika Malmon

Article 14PL: Współczesne podstawy suspensu w kontekście teorii twórczego pisania. Problem strachu i lęku
EN: Contemporary basis of suspense in the context of creative writing theory. The problem of fear
151-162

Jacek Dąbała

Article 15PL: Organizowanie zajęć z filozofii w XXI wieku (tworzenie stron internetowych na potrzeby zajęć filozoficznych: wyzwania i okazje)
EN: The organization of teaching philosophy in the 21st century. The role of websites in class: advantages and problems
163-

Laimute Jakavonyte

Volume 27 - 2002

Article 01PL: Europa a korzenie islamskiego gniewu
EN: Europe and the Roots of Islamic Wrath
7-20

Bogdan Szajkowski

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 02PL: Między średniowieczem a oświeceniem. Destrukcja i rekonstrukcja jedności europejskiej
EN: Between the Middle Ages and the Enlightenment. The Destruction and Reconstruction of European Unity
21-36

Zdzisław J. Czarnecki

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 03PL: Tożsamość kulturowa cywilizacji europejskiej. O potrzebie aksjologicznej metanol
EN: Cultural Identity of the European Civilization. On the Necessity of Axiological Metanoia
37-62

Maciej Kociuba

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 04PL: Arnold J. Toynbee. Zagrożenia i perspektywy Zachodu
EN: Arnold J. Toynbee: The Threats and the Perspectives of the West
63-78

Małgorzata Kowalik

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 05PL: Żywot człowieka masowego. Stanisława Ignacego Witkiewicza wizja przeobrażeń społeczeństwa europejskiego
EN: The Life of A Mass Man. Stanislaw I. Witkiewicz's Vision of Transformations of European Society
79-100

Agata Kulińska

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 06PL: Europa a świat słowiański - ujęcie panslawistyczne
EN: Europe and the Slavic World-A Panslavic Approach
101-120

Tomasz Stefaniuk

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 07PL: Europa w filozofii Włodzimierza Sołowj owa - zarys problemu
EN: Europe in the Philosophy of V. Solovyev - An Outline of the Problem
121-150

Andrzej Ostrowski

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 08PL: Problematyka Wschodu i Zachodu w perspektywie filozofii religijnej Mikołaja Bierdiajewa
EN: The Issues of the East and West in the Perspective of Religious Philosophy of Nikolai Berdiaev
151-166

Iwona Lewicz

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 09PL: Krótka historia buddyzmu w Europie
EN: A Short History of Buddhism in Europe
167-182

Krzysztof Kosior

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 10PL: Specyficzne cechy filozofii hiszpańskiej
EN: Specific Features of Spanish Philosophy
183-196

Mieczysław Jagłowski

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 11PL: Dystans i tolerancja
EN: Distance and Tolerance
197-208

Jarosław Jerzy Sak

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 12PL: Edward Horace Man - kolonialny etnograf wyspiarzy nikobarskich
EN: Edward Horace Man - Colonial Ethnographer of the Nicobar Islanders
209-232

Maciej Rajewski

- Full text in SWF DJVU PDF format

Volume 26 - 2001

Article 01PL: Prolegomena do obrony kultury masowej
EN: Prolegomena of Defence of Mass Culture
11-16

Urszula Kusio

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 02PL: Adrogynia - model człowieka XXI wieku
EN: Androgyny - A Model of a Twenty First Century Human
17-28

Ewa Głażewska

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 03PL: Problemy i kontrowersje związane z działalnością ruchu Odnowy w Duchu Świętym w Kościele katolickim
EN: Problems and Controversies around the Activities of the Renewal in the HolySpirit Movement in the Catholic Church
47-56

Ewa Miszczak

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 04PL: Literatura i społeczeństwo. Wokół problematyki socjologii literatury
EN: Literature and Society. On the Problems of Sociology of the Countryside
47-56

Ewa Krawczak

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 05PL: Socjologia bibliotek
EN: Sociology of LibrarieS
57-64

Beata Tworek-Wrońska

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 06PL: Menedżerowie średniego i niższego szczebla w przemyśle. Rozwój i perspektywy zawodowe
EN: Lower and Middle Echelon Managers in Industry. Development and Professional Prospects
65-76

Anna Walczyna

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 07PL: Poradnictwo zawodowe wobec wyzwań współczesności
EN: Vocational Counselling
77-88

Zofia Szymanek

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 08PL: Praca w systemie wartości z perspektywy badań w regionie środkowo-wschodniej Polski
EN: Work in the System of Values from the Perspective of Investigations in the Region of Central-Eastern Poland
89-110

Jagoda Jezior

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 09PL: Istota konsumpcji i zachowań konsumenckich - zarys problematyki
EN: The Essence of Consumption and Consumer Behaviour - An Outline of Problems
111-126

Maria Miczyńska-Kowalska

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 10PL: Instytucjonalizacja działań socjalnych w Polsce lat 90. XX wieku
EN: Institutionalization of Social Work in Poland in the 90's of the 20th century
127-142

Mirona Ogryzko-Wiewiórowska

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 11PL: Warunki życia rodzin dotkniętych ubóstwem
EN: The Living Conditions of Poverty-stricken Families
143-152

Marta Komorska

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 12PL: Stacjonarne formy opieki nad ludźmi wymagającymi pomocy socjalnej w perspektywie historycznej
EN: Forms of Stationary Care of People in Need of Social Assistance. A Historical Perspective
153-174

Waldemar Kozioł

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 13PL: Lecznictwo ludowe w Polsce w XX wieku - czynniki i kierunek przemian
EN: Folk Medicine in Poland in the Twentieth Century - Factors and Directions of Change
175-188

Inga Jaguś

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 14PL: Zarządzanie szpitalem w nowych warunkach. Możliwości i ograniczenia
EN: Hospital Management under New Conditions. Possibilities and Limitations
189-200

Joanna Lasota-Łyszcz

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 15PL: Problemy zawodowe pielęgniarek w opiece paliatywnej - wybrane zagadnienia
EN: Occupational Problems of Nurses in Palliative Care: Selected Issues
201-206

Bożena Muraczyńska

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 16EN: Problems of Health in Human Ecology
RU: Проблема здоровья в экологии человека
207-218

Елена Павлова

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 17PL: Wybrane zagadnienia z problematyki suicydologii
EN: Selected Issues Concerning the Problem of Suicidology
219-232

Marta Makara-Studzińska

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 18PL: Samookaleczanie jako zjawisko społeczne
EN: Self-Mutilation as a Social Phenomenon
233-240

Beata Tworek-Wrońska

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 19PL: Przestrzeń wiejskich społeczności lokalnych
EN: The Space of Local Rural Communities
241-250

Danuta Niczyporuk

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 20EN: An Introductory Analysis of Ethnic Problems in the Crimea
RU: Диагональный анализ этнических проблем в Крыму
251-260

Анна Кислая

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 21PL: Analiza jakości życia studentów w kontekście stylu radzenia sobie ze stresem. Raport z badań
EN: The Analysis of the Quality of Life of University Students in the Context of Coping Style. Report on Investigations
261-276

Michał Skrzypek, Włodzimierz Piątkowski, Anna Brysiewicz, Maciej Wszędyrówny

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 22PL: Zachowania zdrowotne mieszkańców wsi (w świetle badań własnych)
EN: Health-Promoting Behaviour among the Rural Population
277-290

Jolanta Korczyńska

- Full text in SWF DJVU PDF format

Volume 25 - 2000

Article 01PL: Trzy pojęcia metafilozofii
EN: Three Concepts of Metaphilosophy
9-22

Waldemar Pycka

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 02PL: O realności (czegoś)
EN: On Reality (of Something)
23-36

Cezary Mordka

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 03PL: Człowiek w swym sposobie istnienia. Zarys koncepcji Romana Ingardena
EN: Man in His Mode of Being. An Outline of Roman Ingarden's Conception
37-52

Artur Mordka

Article 04PL: Bóg i ludzkość w historiozofii Lwa P. Karsawina
EN: God and Humanity in Lew P. Karsavin's Philosophy of History
53-68

Mirosław Murat

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 05PL: Isaaca Bashevisa Singera wizja Boga - wstęp do religii protestu
EN: Isaac Bashevis Singer's Accusation against God: An Introduction to Religion of Protest
69-82

Jacek Breczko

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 06PL: Zagadnienie granic poznania (Quine, Putnam, Nagel)
EN: The Problem of Limits of Cognition (Quine, Putnam, Nagel)
83-94

Andrzej Kubić

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 07PL: Michaił Bachtin a postmodernizm. O pewnej odmianie filozofii praktycznej
EN: Mikhail Bakhtin and Postmodernism. On a Certain Variety of Practical Philosophy
95-120

Halina Rarot

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 08PL: Wpływ osiągnięć Williama Riversa na rozwój antropologii
EN: The Impact of William Rivers's Achievements on the Development of Anthropology
121-154

Maciej Rajewski

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 09PL: Filozofia, socjobiologia, przestrzeń
EN: Philosophy, Sociobiology, Space
155-170

Jacek Lejman

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 10PL: Zagadnienie porządkowania „przestrzeni myślenia" w historii idei medycznych
EN: The Issue of Organizing 'Thought-Space' in Research on the History of Medical Ideas
171-186

Jarosław Jerzy Sak

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 11PL: Intelektualiści i władza
EN: Intellectuals and Power
187-204

Andrzej Kapusta

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 12PL: Intencje i rozumowanie praktyczne
EN: Intentions and Practical Reasoning
205-224

Andrzej Nowakowski

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 13PL: Pojęcie moralności w badaniach socjologicznych według Marii Ossowskiej
EN: The Concept of Morality in Sociological Studies as Interpreted by Maria Ossowska
225-250

Wojciech Misztal

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 14PL: The Psyche and the Polis: a Comparative Foray into
EN: Psyche a Polis: rozpoznanie porownawcze filozofii polityki Hanny Arendt i Julii Kristevej
251-262

Tomasz Kitliński

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 15PL: Natura etyki buddyjskiej
EN: The Nature of Buddhist Ethics
263-268

Krzysztof Kosior

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 16PL: Główne sposoby formowania pojęcia poznawczej bezpośredniości
EN: The Main Modes of Forming the Concept of Cognitive Immediacy
269-278

Józef Dębowski

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 17PL: Tolerancja i odpowiedzialność
EN: Tolerance and Responsibility
279-286

Anna Drabarek

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 18PL: O modernistycznej „etyce stymulacji"
EN: On Modernist 'Stimulation Ethics'
287-294

Leszek Gawor

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 19PL: Dlaczego postmodernizm odrzuca prawdę
EN: Why Postmodernism Rejects Truth
295-302

Marek Hetmański

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 20PL: Granice metafory
EN: The Limits of Metaphor
303-310

Zbysław Muszyński

- Full text in SWF DJVU PDF format

Volume 24 - 1999

Article 01PL: W poszukiwaniu teorii zmiany makrostrukturalnej. Modelująca socjologia historyczna Charlesa Tilly'ego
EN: In search of a theory of macrostructural change. Charles Tilly's modelling historical sociology
11-32

Agnieszka Kolasa-Nowak

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 02PL: Jan Stanisław Bystroń jako prekursor socjologii historycznej
EN: Jan Stanislaw Bystron as a forerunner of historical sociology
33-50

Jarosław Chodak

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 03PL: Aleksander Hertz twórcą socjologii polityki w Polsce
EN: Aleksander Hertz as the founder of sociology of politics in Poland
51-68

Stanisław Kosiński, Marcin Panek

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 04PL: Wskaźnik integracji grupowej
EN: A group integration indicator. The optimisation of measure
69-74

Henryk Ogryzko-Wiewiórowski

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 05PL: Dlaczego odchodzą? Religia w dobie ponowoczesnej
EN: Why do they leave? Religion in the postmodern age
77-92

Maria Libiszowska-Żółtkowska

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 06PL: Światopogląd a waloryzacja czasu
EN: View of the world and valorisation of time
93-106

Danuta Niczyporuk

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 07PL: Lecznictwo niemedyczne jako sposób interpretacji kultury
EN: Non-medical health care. A socio-cultural interpretation
107-118

Włodzimierz Piątkowski

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 08PL: Etos mieszczański i jego odmiany (ujęcie Marii Ossowskiej)
EN: Bourgeois ethos and its varieties (in Maria Ossowska's interpretation)
119-144

Wojciech Misztal

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 09PL: Socjologia książki jako subdyscyplina socjologii
EN: Sociology of the book as a subdiscipline of sociology
145-152

Beata Tworek-Wrońska

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 10PL: Różne modele socjologii gospodarki
EN: Different models of sociology of economy
155-166

Sławomir Partycki

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 11PL: Niektóre problemy socjologii gospodarki w ujęciu Ludwika Krzywickiego
EN: Some problems of sociology of economics in the interpretation of Ludwik Krzywicki
167-178

Zofia Szymanek

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 12PL: Długotrwałe bezrobocie w kontekście rozwoju rynku pracy w Słowacji
EN: Long-lasting unemployment in the context of labour market development in Slovakia
179-186

Ewa Laiferowa

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 13PL: Znaczenie kwalifikacji w świadomości mieszkańców regionu środkowo -wschodniej Polski - komunikat z badań
EN: The importance of job qualifications in the awareness of inhabitants of central-east Poland. An announcement
187-204

Jagoda Jezior

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 14PL: Wioski Dziecięce SOS. Założenia i rzeczywistość
EN: The SOS children's villages. Assumptions and reality
207-218

Mirona Ogryzko-Wiewiórowska

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 15PL: Dziecko i jego prawa
EN: The child and his/her rights
219-228

Anna Biała-Walęciuk

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 16PL: Postawy społeczeństwa polskiego wobec dzieci niepełnosprawnych
EN: The attitudes of polish society towards handicapped children
229-238

Marta Komorska

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 17PL: Diada małżeńska a zaburzenia nerwicowe
EN: Married couples and neurosis disorders
239-250

Marta Makara-Studzińska

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 18PL: Dom Seniora w Lublinie - alternatywna propozycja pomocy dla osób starszych
EN: "Dom Seniora" in Lublin - an alternative proposal of help for old men
251-260

Ewa Miszczak

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 19PL: Potrzeby człowieka a ochrona środowiska
EN: Human needs and environmental protection
263-274

Izabela Drozd

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 20PL: Społeczno-ekologiczne problemy współczesności. Perspektywa rosyjska
EN: Socio-ecological problems of the present day. A russian perspective
275-286

Elena P. Pawłowa

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 21PL: Postawy mieszkańców wsi wobec choroby nowotworowej,ze szczególnym uwzględnieniem kobiet województwa radomskiego
EN: The attitudes of rural residents towards neoplastic diseases, with a particular emphasis on women in the Radom province
287-296

Stanisław Tokarski

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 22PL: Filozofia procesu a tak zwany horror metafizyczny
EN: Philosophy of the process versus the so-called metaphisical horror
299-308

Janusz Jusiak

- Full text in SWF DJVU PDF format

Article 23PL: Fenomen deizmu w czasach nowożytnych
EN: The phenomenon of deism in modern times
309-

Honorata Jakuszko

- Full text in SWF DJVU PDF format

Volume 23 - 1998

Article 01PL: Kierunki ewolucji doktryn prawa natury
EN: Evolution trends in the natural law doctrines
11-26

Roman Tokarczyk

Article 02PL: Prawo a moralność w świetle tradycyjnych teorii prawa natury oraz w ujęciu teorii prawa natury o zmiennej treści
EN: Law and morality in the traditional teories of the natural law and in the interpretation of the theory of natural law variable contents
27-34

Maria Szyszkowska

Article 03PL: Prawo naturalne i prawo natury: prawami porządku istnienia czy prawa kultury?
EN: Natural law and the law of nature: Laws of the order of existence or laws of culture?
35-52

Andrzej L. Zachariasz

Article 04PL: Jeszcze o tzw. prawie naturalnym
EN: More on the so-called natural law
53-62

Stanisław Jedynak

Article 05PL: „Prawo natury" jako „idea regulatywna" etyki Kaniowskiej
EN: The law of nature as a regulatory idea of Kantian ethics
63-72

Stefan Symotiuk

Article 06PL: A. Maclntyre — spór o pojmowanie prawa naturalnego
EN: A. Maclntyre'a — Controversy about the concept of the natural law
73-86

Jolanta Zdybel

Article 07PL: Sztuka i „mądrość śmiechu".Czy artysta ma obowiązki moralne?
EN: Art and the "wisdom of laughter". Does the artist have moral duties?
87-96

Tadeusz Szkołut

Article 08PL: Zadania stawiane filozofii przez Karla R. Poppera
EN: Tasks assigned to philosophy by Karl R. Popper
97-112

Krzysztof J. Kilian

Article 09PL: Etologia a problem natury ludzkiej
EN: Ethology and the problem of human nature
113-126

Jacek Lejman

Article 10PL: Metody prowadzenia badań terenowych w ujęciu W.H.R. Riversa i A.R. Radcliffe-Browna
EN: Methods of conducting field studies as pursued by W.H.R. Rivers and A.R. Radcliffe Brown
127-154

Maciej Rajewski

Article 11PL: Maszyna Turinga a umysł ludzki
EN: The Turing machine and the human mind
155-178

Marek Hetmański

Article 12PL: Niels Bohr i zagadnienie obiektywności poznania
EN: Niels Bohr and the problem of the objectivity of cognizance
179-200

Andrzej Łukasik

Article 13PL: Logika przedmiotów intencjonalnych
EN: The logic off international objects
201-208

Jacek Paśniczek

Article 14PL: Wokół polskiej filozofii narodowej u progu II Rzeczypospolitej
EN: Polish national philosophy at the threshold of II Republic
209-218

Jerzy Kojkoł

Article 15PL: U źródeł symboliki światła
EN: The sources of the symbolic representation of the light
219-230

Grażyna E. Kwiatkowska

Article 16PL: Nowe spojrzenie na wolną wolę
EN: A new look upon free will
231-244

Wojciech Żelaniec

Volume 21-22 - 1996-1997

Article 01PL: Kreacjonizm a naturalizm nauk przyrodniczych
EN: Creationism and Naturalism of Natural Sciences
11-26

Kazimierz Jodkowski

Article 02PL: Filozoficzne i metodologiczne aspekty komputerowych systemów odkryć naukowych
EN: Philosophical and Methodological Aspects of Computer Discovery Systems
27-42

Piotr Giza

Article 03PL: Główne idee filozofii języka D.Dawidsona
EN: The Main Ideas of D. Davidson's Philosophy of Language
43-60

Andrzej Nowakowski

Article 04PL: Filozofia J. R. Searle'a. Rzecz o intencjonalności
EN: Philosophy of J.R.Searle. A Question of Intentionality
61-74

Ewa Droździkowska-Mieńkowska, Marek Mieńkowski

Article 05PL: Naoczność i jej rodzaje w ujęciu K.Twardowskiego i L.Blausteina
EN: Evidence and Its Kinds in the Conceptions of Kazimierz Twardowski and Leopold Blaustein
75-96

Józef Dębowski

Article 06PL: Idea wychowywania ku wolności w teologii Augusta Hermanna Franckego
EN: The Idea of Education Towards Freedom in the Theology of August Hermann Francke
99-113

Honorata Jakuszko

Article 07PL: Historia i religia. Dwa warianty oświeceniowego historyzmu
EN: History and Religion. Two Variants of the Enlightenment Historicism
115-131

Zdzisław J. Czarnecki

Article 08PL: Egzystencja jako „stan" a człowiek wobec własnego istnienia i Boga w myśli S. Kierkegaarda
EN: Existence as a State and Man in the Face of His Own and God's Existence in S.Kierkegaard's Thought
133-149

Andrzej Ostrowski

Article 09PL: Idea kryzysu w historiozofii Burckhardta
EN: The Idea of Crisis in Burckhardt's Philosophy of History
151-167

Leszek Kopciuch

Article 10PL: Między historią a filozofią, czyli Michela Foucault poszukiwanie nowego projektu filozofii
EN: Between History and Philosophy or Michel Foucault's Search for a New Design of Philosophy
169-182

Andrzej Kapusta

Article 11PL: Tradycja versus twórczość
EN: Tradition versus Creation
183-198

Tadeusz Szkołut

Article 12PL: „Jak słowa łączą się ze światem" - czyli jak być biernym antyfundamentalistą
EN: How Words Connect with the World or How to Be a Passive Fundamentalist
199-208

Paweł Bytniewski

Article 13PL: Wolność a wartość
EN: Freedom and Value
209-219

Andrzej Niemczuk

Article 14PL: Wstęp do filozofii moralnej M.M.Bachtina
EN: Introduction to M.M.Bachtin's Moral Philosophy
221-239

Halina Rarot

Article 15PL: „Niedojrzałość narodowa". Próba porównania myśli S.Brzozowskiego i W. Gombrowicza
EN: "National Immaturity". A Comparison of Thought of S. Brzozowski and W. Gombrowicz
241-253

Roman Jędrzejewski

Article 16PL: Destruam et aedificabo, czyli filozofia techniki Zachodu
EN: Destruam et aedificabo or the Philosophy of Western Technology
255-270

Stanisław Jedynak

Article 17PL: Grypa dotarła do Naprawy, czyli o epoce postchrześcijańskiej
EN: Flu Reached Naprawa or On the Post-Christian Age
271-278

Dionizy Tanalski

Article 18PL: Platońska Politeia jako nauka o duszy (na motywach teorii C.G.Junga)
281-292

Jolanta Żelazna

Article 19PL: Myślenie fundamentalistyczne, jego destrukcja i próby odnowy
293-304

Marek Szulakiewicz

Volume 20 - 1995

Article 01PL: Filozofia snów jako część systemu filozofii kultury
EN: Philosophy of Dreams as Part of the System of Philosophy of Culture
11-40

Andrzej Nowicki

Article 02PL: Psychologia marzeń sennych
EN: Psychology of Dreams
41-53

Teresa Rzepa

Article 03PL: Czy świadomość śniąca jest intencjonalna?
EN: Is Dreaming Consciousness Intentional?
55-66

Jacek Paśniczek

Article 04PL: Fenomenologia snów
EN: Phenomenology of Dreams
67-81

Zofia Majewska

Article 05PL: Ejdetyka snu
EN: Eidetics of Dreams
83-93

Stefan Symotiuk

Article 06PL: Filozofia a sny
EN: Philosophy and Dreams
95-104

Waldemar Pycka

Article 07PL: Typowe obrazy w snach współczesnych Polaków
EN: Typical Imagery in the Dreams of Contemporary Poles
105-118

Stanisława Niebrzegowska

Article 08PL: Sny chińskie
EN: Chinese Dreams
119-136

Andrzej Nowicki

Article 09PL: Sny szamanów syberyjskich
EN: Dreams of Siberian Shamans
137-160

Henryk Swienko

Article 10PL: Sen jako źródło inspiracji twórczości artystycznej
EN: Dreams as Source of Inspiration for Artistic Creation
161-177

Ewa Janina Zgolińska

Article 11PL: Sny muzyczne
EN: Musical Dreams
179-192

Iwona Agnieszka Siedlaczek

Article 12PL: Sny w twórczości Bogusława Schaeffera
EN: Dreams in the Work of Boguslaw Schaeffer
193-203

Jadwiga Hodor

Article 13PL: Oniryzm jako kategoria interpretacyjna — próba rekonstrukcji „światopoglądu onirycznego" poety
EN: Oneirism as an Interpretive Category: A Reconstruction of the Poet's "Oneiric World-View
205-217

Bogumiła Truchlińska

Article 14PL: Marzenia senne w koncepcji metabolizmu informacyjnego Antoniego Kępińskiego
EN: Dream in Antoni KejDinski's Conception of Information Metabolism
219-223

Andrzej Kapusta

Article 15PL: Trzy dialogi o snach
EN: Three Dialogues on Dreams
225-235

Andrzej Nowicki, Teresa Rzepa

Volume 19 - 1994

Article 01PL: Dwanaście dyskusyjnych tez o wartościach i WARTOŚCIACH
EN: Twelve Controversial Theses on Values and VALUES
1-6

Zdzisław Cackowski

Article 02PL: Spór o sens pluralizmu w kulturze postmodernistycznej
EN: Argument About the Sense of Pluralism in Postmodernist Culture
7-20

Tadeusz Szkółut

Article 03PL: Głupota a bezmyślność
EN: Stupidity and Thoughtlessness
21-33

Jadwiga Mizińska

Article 04PL: Szkic z socjologii obłudy
EN: An Essay in Sociology of Hypocrisy
35-43

Anna Żuk

Article 05PL: Ludwik Krzywieki prekursorem socjologii kłamstwa
EN: Ludwik Krzywicki: A Forerunner of Sociology of Lying
45-55

Zofia Szymanek

Article 06PL: Brzydota — pozytywna wartość negatywna
EN: Ugliness — a Positive Negative Value
57-65

Teresa Pękała

Article 07PL: O nietolerancji
EN: On Intolerance
67-77

Anna Drabarek

Article 08PL: Wartość śmierci. Ewolucja postaw moralnych wobec śmierci
EN: Value of Death. Evolution of Moral Attitudes Towards Death
79-101

Ewa Klimowicz

Article 09PL: Życie jako kategoria aks jiologiczna w poglądach Jos£ Ortegi y Gasseta
EN: Life as an Axiological Category in the Views of Jose Ortega y Gasset
95-101

Krzysztof Polit

Article 10PL: Percepcja religijna jako warunek etyki. Zaryis poglądów Leszka Kołakowskiego
EN: Religious Perception of Religion as Prerequisite of Ethics. An Outline of Leszek Kolakowski's Views
103-114

Cezary Mordka

Article 11PL: Henryka Elzenberga zmagania z misityką
EN: Henryk Elzenberg's Struggle with the Mystical
115-126

Lesław Hostyński

Article 12PL: Aksjologiczne aspekty katolickiej filozofii kultury. Przegląd stanowisk dwudziestolecia
EN: Axiological Aspects of Catholic Philosophy of Culture
127-138

Bogumiła Truchlinska

Volume 18 - 1993

Article 01PL: Kulturowa dynamika estetyki filozoficznej. Od estetyki niemieckiego idealizmu do estetyki postmoderny
EN: Cultural Dynamics of Philosophical Aesthetics. From Aesthetics of German Idealism to Postmodernistic Aesthetics
1-9

Heinz Paetzold

Article 02PL: Technika a podmiot w okresie wczesnej nowożytności. Siedem tez
EN: Technology and Subject in Early Modern Times. Seven Theses
11-22

Leonhard Schmeiser

Article 03PL: Logicystyczne modele teorii empirycznej
EN: Logically-Oriented Models of Empirical Theory
23-39

Elżbieta Kałuszyńska

Article 04PL: Problem zasadniczej funkcji rozumu
EN: Problem of the Fundamental Function of Reason
59-70

Zdzisław Cackowski

Article 05PL: Opowieści ludzkiego losu
EN: Tales of the Human Fate
59-70

Zdzisław Cackowski

Article 06PL: Kuhnowskie poglądy na kształt i charakter edukacji a krytyczne myślenie
EN: Kuhn's View of Education and Critical Thought
71-83

Kazimierz Jodkowski

Article 07PL: Kazimierz Ajdukiewicz's Remarks on the Problem of Comparability in Science
EN: Kazimierz Ajdukiewicz's Remarks on the Problem of Comparability in Science
85-97

Marianna Flis-Jaszczuk

Article 08PL: Sir W. Hamiltona koncepcja wiedzy bezpośredniej i pośredniej
EN: Sir W. Hamilton's Conception of Immediate and Mediate Knowledge
99-118

Józef Dębowski

Article 09PL: Metafizyka fizyka
EN: Metaphysics of the Physicist
119-127

Andrzej Łukasik

Article 10PL: Koncepcje filozofii w myśli H. Rickerta
EN: H. Rickert's Conception of Philosophy
129-154

Andrzej L. Zachariasz

Article 11PL: Metodologia historyczna R.G. Collingwooda
EN: Historical Methodology of R.G. Collingwood
155-169

Jolanta Zdybel

Article 12PL: Fryderyk Nietzsche o cierpieniu
EN: Friedrich Nietzsche on Suffering
171-192

Andrzej Niemczuk

Article 13PL: Spór o kryteria zdrowia psychicznego w świetle etyki
EN: A Controversy over the Criteria of Mental Health in the Light of Ethics
193-211

Ewa Klimowicz

Article 14PL: Literatura i gra w koncepcji estetycznej W. F. Pieriewierziewa
EN: Literature and Play in the Aesthetic Conception of V. F. Pereverzev
213-224

Tadeusz Szkołut

Article 15PL: Antyestetyzm i nowa estetyczność
EN: Anti-Aestheticism and the New Aesthetics
225-231

Teresa Pękała

Volume 16-17 - 1991-1992

Article 01PL: Podmiotowość społeczna. Orientacje badawcze
EN: Social Subjectivity. Orientations in Studies
1-20

Irena Machaj

Article 02PL: Podstawowe pojęcia teorii naznaczania społecznego
EN: Basic Concepts of the Theory of Social Labeling
21-36

Marta Łacek

Article 03PL: Ludwik Krzywicki as a Forerunner of the Sociology of Medicine
EN: Ludwik Krzywicki as a Forerunner of the Sociology of Medicine
37-59

Stanisław Kosiński

Article 04PL: Rozumienie w koncepcji filozoficznej Edmunda Husserla
EN: Understanding in the Philosophical Conception of Edmund Husserl
61-75

Henryk Ogryzko-Wiewiórowski

Article 05PL: Socjolog w badaniu przeszłości
EN: Sociologist and Investigation of the Past
77-82

Agnieszka Kolasa

Article 06PL: Jerzy Szacki i Piotr Sztompka. Dwa spojrzenia na relację socjologia a historia
EN: Jerzy Szacki and Piotr Sztompka: Two Views on the Relations Between Sociology and History
83-93

Piotr Nowak

Article 07PL: Analiza dokumentów urzędowych. 2 doświadczeń badawczych socjologa
EN: The Analysis of Official Documents. A Sociologist's Experiences
95-106

Mirona Ogryzko-Wiewiórowska

Article 08PL: List jako materiał źródłowy w socjologii
EN: A Letter as Source Material in Sociology
107-119

Jagoda Jezior

Article 09PL: Norma a wartość w koncepcji Czesława Znamierowskiego
EN: Norm and Value in the General Conception of Czesiaw Znamierowski
121-129

Wojciech Misztal

Article 10PL: Wartościowanie przestrzeni przez miejską ludność rolniczą
EN: Evaluation of Space by Urban Agricultural Population
131-137

Danuta Niczyporuk

Article 10PL: Chłopski indywidualizm a ideologia kolektywizmu. Z dziejów świadomości zbiorowej wsi okresu powojennego
EN: Peasant Individualism and Ideology of Collectivism. The History of Collective Consciousness in the Post-War Country
251-264

Józef Styk

Article 11PL: Aspiracje. Niektóre pojęcia i przedmiot badań
EN: Evaluation of Space by Urban Agricultural Population
139-150

Grażyna Szymańska

Article 12PL: Praca w hierarchii wartości młodzieży. Przegląd badań
EN: Work in the System of Values of Young People. A Survey of Studies
153-160

Beata Tarapata

Article 13PL: Wartości społeczne w świadomości dorastającej młodzieży
EN: Social Values in the Awareness of Teenagers
161-168

Dorota Zdybel

Article 14PL: Istota społecznej gospodarki rynkowej
EN: Essence of the Social Market Economy
169-177

Sławomir Partycki

Article 15PL: Praca i bezrobocie jako problem społeczny i badawczy w Polsce międzywojennej i współczesnej
EN: Work and Unemployment as a Social and Investigation Problem in Pre-War and Present-Day Poland
179-196

Zofia Szymanek

Article 16PL: Bezrobocie. Przyczyny, skutki, sposoby przeciwdziałania
EN: Unemployment. Causes, Effects and Ways of Counteraction
197-212

Stanisława Stachnik-Czajkowska

Article 17PL: Współczesne podejście do badania kultury organizacyjnej
EN: Present-Day Approach to the Study of Organization Culture
213-230

Ewa Masłyk-Musiał

Article 18PL: Kobieta niepełnosprawna w warunkach kryzysu. Bariery i możliwości funkcjonowania w rolach społecznych
EN: Handicapped Woman, Barriers and Possibilities of Functioning in Social Roles
231-249

Maria Chodkowska

Article 20PL: Migracje i wyludnianie się obszarów wiejskich w Europie Środkowej i Wschodniej
EN: Consciousness and Aspirations of Rural Young People in Agricultural Schools
285-272

Włodzimierz Mirowski

Article 21PL: Świadomość i aspiracje wiejskiej młodzieży ze szkół rolniczych
EN: Consciousness and Aspirations of Rural Young People in Agricultural Schools
275-290

Tadeusz Samulak

Article 22PL: Kultura zdrowotna ludności wiejskiej w Polsce międzywojennej w świetle literatury pięknej i wspomnieniowej
EN: Health Culture of Rural Population in Poland in 1918—1939 in the Light of Literature and Memoirs
291-298

Beata Tworek

Article 23PL: Choroby społeczne mieszkańców polskiej wsi w okresie II Rzeczpospolitej. Analiza socjometryczna
EN: Epidemiology of Social Diseases Among Rural Population in the Two Decades Before World War II
299-312

Stanisław Tokarski

Article 24PL: Pojęcie rozwoju, socjalizacji, uspołecznienia, przystosowania i wychowania człowieka
EN: The Concepts of Development, Socialization, Socialization Effect, Adaptation and Upbringing of Man
315-335

Marian Filipiak

Article 25PL: Miejsce ucznia w szkole w świetle polskich ustaw o oświacie z roku 1932, 1961 i 1991
EN: The Position of the Pupil at School in Light of Polish Laws on Education
337-344

Tomasz Wach

Article 26PL: Instytucjonalny wymiar szkolnictwa specjalnego w województwie lubelskim. Stan i potrzeby
EN: The Institutional Scope of Special Education in the Lublin Voi-vodeship. State and Needs
345-350

Ewa Krawczak

Article 27PL: Badania socjologiczne nad szkolnictwem górniczym w Polsce.
EN: Sociological Studies on the System of Mining Schools in Poland
353-362

Jerzy Czesław Suprewicz

Article 28PL: Problematyka ekologiczna w programach partii i stronnictw politycznych. Wybory parlamentarne, październik 1991
EN: Ecological Problems in the Programmes of Political Parties. Parliamentary Election of October 1991
363-372

Włodzimierz Piątkowski

Article 29PL: Rodziny zastępcze. Próba typologii
EN: Substitute Families. A Typology
373-379

Urszula Kusio

Article 30PL: Społeczno-kulturowe uwarunkowania i konsekwencje postaw wobec śmierci w społeczeństwie polskim
EN: Socio-Cultural Conditioning and Consequences of Attitudes Towards Death in Polish Society
381-387

Marta Komorska

Volume 14-15 - 1989-1990

Article 01PL: Narcyza Łubnickiego krytyka bezpośredniości. Immediatyzm — metodologiczny postulatywizm — praksizm
EN: Narcyz Lubnicki's Criticism of Immediacy. Immediatism — Methodological Postulativism — Praxism
1-18

Józef Dębowski

Article 02PL: O pojęciu nieracjonalności
EN: On the Concept of Non-Rationality
19-28

Stefan Symotiuk

Article 03PL: Kazimierza Ajdukiewicza koncepcja racjonalności
EN: Kazimierz Ajdukiewicz's Conception of Rationality
29-39

Marianna Flis-Jaszczuk

Article 04PL: Kazimierza Ajdukiewicza koncepcja metodologii normatywnej
EN: Kazimierz Ajdukiewicz's Conception of Normative Methodology
41-52

Marianna Flis-Jaszczuk

Article 05PL: „Odnoszenie do wartości" jako metoda postępowania interpretacyjnego w filozofii H. Rickerta
EN: "Reference to Values" as a Method of Interpretive Procedure in the Philosophy of H. Rickert
53-65

Andrzej L. Zachariasz

Article 06PL: H.G. Gadamera koncepcja rozumienia
EN: H.G. Gadamer's Conception of Understanding
67-77

Henryk Ogryzko-Wiewiórowski

Article 07PL: Teleonomiczny charakter intencji znaczeniowych w świetle Husserlowskiej semiotyki i fenomenologii poznania
EN: Teleonomic Character of Intentions of Meaning in the Light of Husserl's Semiotics and Phenomenology of Cognition
79-96

Józef Dębowski

Article 08PL: Status nauki w filozofii R.G. Collingwooda
EN: The Status of Science in the Philosophy of R.G. Collingwood
97-107

Jolanta Zdybel

Article 09PL: Whiteheada koncepcja zdarzeń, przestrzeni i czasu
EN: Whitehead's Conception of Events, Space and Time
109-128

Janusz Jusiak

Article 10PL: Paradoks dystansu poznawczego i jego rola w kształtowaniu się etosu badań naukowych
EN: The Paradox of Cognitive Distance and Its Role in the Formation of Ethos of Scientific Research
129-134

Waldemar Pycka, Wojciech Misztal

Article 11PL: Dlaczego lepiej wiedzieć coś niż nic
EN: Why Is It Better to Know Something Than Nothing
135-147

Waldemar Pycka

Article 12PL: Lessing: prawda religijna a historia
EN: Lessing: Religious Truth and History
149-162

Honorata Jakuszko

Article 13PL: Problem egzystencjalnego statusu kultury w filozofii Romana Ingardena
EN: The Problem of Existential Status of Culture in Roman Ingarden's Philosophy
163-176

Zofia Majewska

Article 14PL: Dobrotliwy smok chiński
EN: The Chinese Good-Natured Dragon
177-189

Tadeusz Margul

Article 15PL: Duchowa postać Swamiego Muktanandy w oczach własnego aśramu
EN: The Spiritual Personality of Swami Muktananda in the Eyes of His Own Ashram
191-202

Lesław Borowski

Article 16PL: Inteliegncja twórcza wobec totalitaryzmu
EN: Creative Intelligentsia Versus Totalitarianism
203-213

Tadeusz Szkołut

Article 17PL: Zasada solidarności w życiu społecznym polskiej wsi tradycyjnej
EN: The Principle of Solidarity in the Social Life of Traditional Polish Country
215-224

Józef Styk

Article 18PL: Wdowieństwo jako zjawisko społeczne
EN: Widowhood as a Social Phenomenon
225-237

Mirona Ogryzko-Wiewiórowska

Article 19PL: Wskaźnik integracji świadomościowej grupy. Propozycja nowego miernika
EN: Group Consciousness Integration Coefficient Proposal for a New Measure
238-242

Henryk Ogryzko-Wiewiórowski

Article 20PL: Refleksje teoretyczno-metodologiczne nad podmiotowością społeczną mieszkańców małych miast
EN: Theoretical and Methodological Reflections on the Social Subjectivity of Small-Town Dwellers
243-254

Irena Machaj

Article 21PL: Świadomość społeczna i aktywność zawodowa ludności wiejskiej a środowisko
EN: Social Consciousness and Occupational Activity of Rural Population versus Environment
255-263

Tadeusz Samulak

Volume 12-13 - 1987-1988

Article 01PL: Z dziejów „przełomu antypozytywdstycznego". Kształtowanie się paradygmatu filozoficznego nauk humanistycznych u Maxa Webera
EN: From the History of Anti-Positivist Breakthrough. Formation of the Philosophical Paradigm of Humanities in Max Weber
1-21

Stefan Symotiuk

Article 02PL: Aksjologiczny charakter idei oświecenia w filozofii Novalisa
EN: Axiological Character of the Ideas of the Enlightenment in the Philosophy of Novalis
23-38

Honorata Jakuszko

Article 03PL: Mikołaj Bierdiajew. O wolności duchowej
EN: Nicolai Berdyaev. On Spiritual Freedom
39-60

Basia Nikiforowa

Article 04PL: Rola krytyki religii w hermeneutyce Paula Ricouera
EN: The Role of Criticism of Religion in Paul Ricoeur's Hermeneutics
49-60

Waldemar Pycka

Article 05PL: Prawda i mit w filozofii
EN: Truth and Myth in Philosophy
61-78

Andrzej Niemczuk

Article 06PL: Wola mocy a wola życia. Nadczłowiek w filozofii Nietzschego i Teilharda de Chardin
EN: The Will of Power and the Will of Life. Superman in the Philosophies of Nietzsche and Teilhard de Chardin
79-100

Andrzej Łukasik

Article 07PL: Metoda poznania teoretycznego a problem jej konstytucji
EN: Method of Theoretical Cognition and the Problem of Its Constitution
101-115

Andrzej L. Zachariasz

Article 08PL: O bezwzględności prawdy
EN: On Non-Relativity of Truth
117-138

Józef Dębowski

Article 09PL: Problematyka prawdy i oczywistości w fenomenologii Husserla
EN: The Problem of Truth and Evidence in Husserl's Phenomenology
139-157

Józef Dębowski

Article 10PL: O współczesnych teoriach podmiotu
EN: On Present-day Theories of the Subject
159-174

Witold Martyna

Article 11PL: Poznanie jako walor teleonomiczny
EN: Cognition as Teleonomdc Value
175-196

Maciej Kociuba

Article 12PL: Whiteheada teoria symbolizmu postrzeżeń zmysłowych
EN: Whitehead's Theory of Symbolism of Sensual Perception
197-214

Janusz Jusiak

Article 13PL: W poszukiwaniu nowego modelu racjonalizmu
EN: In Search of a New Model of Rationalism
215-227

Krzysztof J. Kilian

Article 14PL: Wartości estetyczne sztuki współczesnej: kompensacja czy działanie
EN: Aesthetic Values of Contemporary Art: Compensation or Action?
229-244

Tadeusz Szkołut

Article 15PL: Miejska ludność rolnicza a chłopskie wartości podstawowe. Stan badań socjologicznych
EN: Population of Town Farmers and Basic Peasant Values. State of Sociological Research
245-253

Józef Styk

Article 16PL: Orientacje badawcze w polskiej socjologii wsi. Próba systematyzacji piśmiennictwa
EN: Research Orientations in Polish Sociology of the Country. A Systematization of Literature
259-271

Józef Styk

Article 17PL: Stefana Czarnowskiego koncepcja wędrówki elementów kulturowych
EN: Stefan Czarnowski's Conception of Migration of Cultural Elements
273-279

Danuta Niczyporuk

Article 18PL: Samobójstwa w Polsce na tle porównawczym. Analiza socjologiczna
EN: Suicide in Poland in Comparative Studies. A Sociological Analysis
281-296

Marta Łacek

Volume 11 - 1986

Article 01PL: Tradycja i jej wartość. Przyczynek do dziejów polskiej myśli marksistowskiej
EN: Tradition and Its Value. A Contribution to the History of Poiisn terxist Philosophical thought
RU: Традиция и ее значение. Материалы к истории польской марксистской философской мысли
7-22

Waldenar Grądkowski

Article 02PL: Funkcjonalna koncepcja kultury a wyjaśnianie procesu kształtowania się wartości
EN: The Functional Conception of Culture and the Explanation of the Itoie-shaping Process
RU: Функциональная концепция культуры и объяснение процесса формирования ценностей. Психология развития и функциона-жзм — методологический подход
23-40

Krzysztof Jarosław Brozi

Article 03PL: Działanie, wartość, wiedza w koncepcji G. H. Meada
EN: The Operation of Values: Knowledge in the Conception of G.H. Mead
RU: ействие, знание, ценности в концепции Д.X. Миида
41-58

Marek Hetmański

Article 04PL: Koncepcja wartości w socjologii polskiej
EN: Conception of Values in Polish Sociology
RU: Концепция ценности в польской социологии
59-75

Józef Styk

Article 05PL: Podstawowe wartości w myśli Konfucjusza i Mencjusza
EN: Fundamental Values in the Thought of Confucius and Mencius
RU: Основные ценности в мысли Конфуция и Менция
77-90

Maria Cyrahowska

Article 06PL: Społeczne funkcje kultury artystycznej w dobie współczesnej. Tezy...
EN: Social Functions of Artistic Culture in Present Times, theses
RU: Общественные функция художественной культуры в современную эпоху. Тезисы
91-102

Krystio Goranoi

Article 07PL: Status socjologii wiedzy jako koncepcji "nowej obiektywności"
EN: The Status of the Sociology of Knowledge as a Conception of "New Objectivity"
RU: Статус социологии знания как концепция "новой объектгданостй"
103-120

Jadwiga Mizińska

Article 08PL: Max Scheler - teoria form wiedzy a perspektywa przezwyciężenia kryzysu kultury europejskiej
EN: Max Scheler: the theory of Forms of Knowledge and the Perspective of Overcoming the Crisis of European Culture
RU: Макс Шепер — теория форм знания и перспективы кризиса европейской культуры
121-140

Marek Rom

Article 09PL: Problem dziejotwórczej roli idei w amerykańskiej myśli historycznej
EN: The Problem of the History-making Role of Ideas in American Historical thought
RU: Проблема истории и творческая роль идеи в американской исторической мысли
141-159

Jerzy Cabaj

Article 10PL: Akademickie Łehrjahre Hovalisa jako okres poszukiwania własnego poglądu na historię
EN: The Academic Lehr jahre of Novalis a Period of Search for His Own View of History
RU: Академические ЬеНгДОгв Новалиса как период поисков личного взгляда на историю
161-175

Honorata Jakus2K0

Article 11PL: Relatywizm historyczny jako przejaw aktywności poznawczej historyka w ujęciu R.G. Coliingwooda
EN: Historical Relativism as a Manifestation of the Cognitive Activity of a Historian According to R.G. Collingwood
RU: Исторический релятивизм как проявление познавательной активности историка в понимании Р.Г. Коллингл уда
177-187

Jolanta Zdybel

Article 12PL: Hayden Ittiite: "Historyza" Jako relatywizm językowy w historiografii
EN: Hayden White: "Historicism11 as Linguistic Relativism in Historiography
RU: Гейден Лайт; „Историзм" как языковой релятивизм, в историографии
189-201

Jan Pomorski

Article 13PL: Człowiek jako aniiaal syiribolicum w koncepcji S. Langer
EN: Han as the animal syirbolicuxn in the Conception of S. Langer
RU: Человек как animal symbolicum в концешщй С. Лаягер
203-218

Paweł Bytniewski

Article 14PL: Idea zdrowego rozsądku w filozofii L. Chwistka
EN: The Idea of Common Sense in the Philosophy of L. Chwistek
RU: Идея здравого смысла в философии Л. Хвистка
221-232

Grzegorz Józefczuk

Article 15PL: Husserlowska fenomenologia poznania i poznawania. Główne idee i rozróżnienia: intencjonalność, intencja., efektywna i intencjonalna treść aktu, wypełnienie, pełnia naoczna
EN: Husserl`s Phenomenology of Knowledge and Cognition. Main Ideas and Distinctions: Intentionality, Intention/ Effective and Intentional Contents of Act, Fulfillement, Visible Fulness
RU: Феноменология познания и познавания Гуссерля. Главные идеи и различия: интенциональность, интенция, эффективное и инт енциональное содержание акта, исполн«1ие, наглядная полнота
223-251

Józef Dębowski

Article 18PL: Nadzieja. Istota i form
EN: Hope. Its Essence and Forms
RU: Надежда. Сущностьи формы
253-273

Stefan Symotiuk

Volume 10 - 1985

Article 01PL: Co to jest filozofia kultury?
EN: What Is Philosophy of Culture?
RU: Что такое философия культуры?
1-11

Andrzej Nowicki

Article 02PL: Marksizm włoski a filozofia kultury
EN: Italian Marxism and Philosophy of Culture
RU: Итальянский марксизм а философия культуры
13-21

Giovanni Papuli

Article 03PL: Hipoteza metakulturalna i podstawy działalności kulturalnej
EN: The Metacultural Hypothesis and the Foundations of Cultural Activity
RU: Метакультурная гипотеза и основы культурной деятельности
23-40

Boris Porena

Article 04PL: Obecność kompozytora w tworzonych przez niego dziełach muzycznych
EN: Problems Concerning the Presence of the Composer in His Music
RU: Вопрос присутстви композитора в создаваемых им музыкальных произведениях
41-52

Barbara Buczek

Article 05PL: Pojęcie środowiska z punktu widzenia filozofii kultury
EN: The Concept of Environment from the Point of View of Philosophy of Culture
RU: Понятие среды с точки зрения философии культуры
53-63

Maria Chymuk

Article 06PL: Kultura filozoficzna w ujęciu szkoły lwowsko-warszawskiej
EN: Philosophical Culture in the Warsaw-Lvov School
RU: Философская культура в понимании львовско-варшавской школы
65-79

Gerard Głuchowski

Article 07PL: Prawo a kultura. Pojęcie kultury prawnej
EN: Law and Culture. The Conception of Legal Culture
RU: Право а культура. Понятие юридической культуры
81-98

Czesław Gryko

Article 08PL: Konfiguracje przestrzenne minigrup społecznych a typy myślenia dialogowego
EN: Social Space as a Determinant of "Collective Thinking"
RU: Общественное пространство как определитель „коллективного мышления"
99-114

Stefan Symotiuk

Article 09PL: Filozofia kultury Izydory Dąmbskiej
EN: Izydora Dambska's Philosophy of Culture
RU: Философия культуры Изыдоры Домбской
115-130

Ireneusz Bober

Article 10PL: Józefa Chałasińskiego (1904—1979) koncepcja kultury
EN: The Conception of Culture According to Jozef Chalasiriski (1904—1979)
RU: Юзефа Халасинского (1904-1979) концепция культуры
131-148

Czesław Gryko

Article 11PL: Kultura relacji osobowych w ujęciu Carla R. Rogersa
EN: The Culture of Human Relationships by Carl R. Rogers
RU: Культура личных реляций в понимании Карла Р. Роджерса
149-156

Irena Elżbieta Łyp

Article 12PL: Miejsce filozofii kultury w strukturze dorobku naukowego Romana Ingardena
EN: Philosophy of Culture and Its Place in the Scientific Achievement of Roman Ingarden
RU: Место философии культуры в структуре научных трудов Романа Ингардена
157-175

Zofia Majewska

Article 13PL: Filozofia kultury Szymona Starowolśkiego (1588—1656)
EN: Philosophy of Culture in the Works of Szymon Starowolski (1588—1656)
RU: Философия культуры Шимона Старовольского (1588—1656)
177-191

Piotr Szydłowski

Article 14PL: Wybrane problemy filozofii kultury Alberta Caracciola
EN: Selected Problems of Albert Caracciolo's Philosophy of Culture
RU: Избранные проблемы философии культуры Альберта Карачиоло
193-200

Beata Tęcza

Article 15PL: Filozofia kultury Bogdana Suchodolskiego
EN: Bogdan Sucfoodolski's Philosophy of Culture
RU: Философия жультуры Бохдана Суходольского
203-227

Bogumiła Truchlińska

Article 16PL: Prologomena do filozofii kultury Józefa Tischnera
EN: Prologomena to Jozef Tischner's Philosophy of Culture
RU: Пролегомены до философии культуры Юзефа Тишнера
229-242

Krzysztof Wieczorek

Article 17PL: „Kultura to my". Kronika prac Ogólnopolskiego Zespołu Filozofii Kultury i Filozofii Polską XX wieku
EN: "Culture Means Us" Chronicle of the Activities of the Nation-wide Team for Research in Philosophy of Culture and Polish 20th-century Philosophy
RU: "Культура это мы". Хроника трудов Общепольской группы философии культуры и Польской философии XX века
243-254

Czesław Gryko

Volume 09 - 1984

Article 01PL: Zastosowanie analizy treści w badaniach socjologicznych
EN: The Application of Content Analysis in Sociological Studies
RU: Применение анализа содержания в социологических исследованиях
1-13

Henryk Ogryzko-Wiewiórowski

Article 02PL: Społeczeństwo i dewiacja w funkcjonalizmie i symbolicznym interakejonizmie
EN: Society and Deviation in Functionalism and Symbolic Inter-actionism
RU: Общество и отклонение в функционализме и символическом интеракционизме
15-27

Zbigniew Welcz

Article 03PL: Sąsiedztwo miejskie jako idea w działaniach reformatorskich i pojęc4e socjologiczne
EN: Urban Neighbourhood as an Idea in Reformational Activites and as a Sociological Concept
RU: Городское соседство как идея в реформаторских действиях и социологическое понятие
29-41

Włodzimierz Mirowski

Article 04PL: Dyfuzja innowacji a proces modernizacji wiejskich społeczności lokalnych
EN: The Diffusion of Innovations and the Process of Modernizing Local Rural Communities
RU: Диффузия новшества а процесс модернизации сельского локального общества
43-55

Józef Styk

Article 05PL: Z zagadnień integracji kulturowej społeczności lokalnej uprzemysławianej
EN: On Some Problems of Cultural Integration of a Local Community under Industrialization
RU: Из проблематики культурной интеграции локального индустриализованного общества
57-71

Irena Machaj

Article 06PL: Procesy integracji organizacyjnej w zakładzie pracy
EN: Processes of Organizational Integration in a Working Place
RU: Процессы организационной интеграции в предприятии
73-86

Stanisława Stachnik-Czajkowska

Article 07PL: Lecznictwo niemedyczne. Próba spojrzenia socjologicznego
EN: Non-medical Healing. An Attempt at a Sociological View
RU: Немедицинская лечебная помощь. Социологический вгзляд
87-99

Włodzimierz Piątkowski

Article 08PL: Sytuacje i działania pielęgnacyjne wobec człowieka chorego
EN: The Activity of Nursing the Sick
RU: Уход за больным
101-117

Mirona Wiewiórowska

Article 09PL: Role rodzinne kobiet wiejskich w rodzinach obciążonych alkoholizmem
EN: Family Roles of Rural Women in Families Burdened with Dipsomania and Alcoholism
RU: Семейная роль женщин в сельских семьях отягощенных пьянством и алкоголизмом
119-135

Maria Chodkowska

Article 10PL: Rosyjska medycyna ziemska i jej polska akomodacja
EN: Russian Rural County Medicine and Its Polish Accomodation
RU: Русская земледельческая медицина и ее польская аккомодация
137-157

Stanisław Kosiński

Volume 08 - 1983

Article 01PL: Potwierdzanie zdań przeczących, zasady rachunku zdań a organizacja doświadczenia
EN: Verification of Negative Sentences, Principles of Logic and the Organization of Experience
RU: Подтверждение отрицательных предложений, принцип логики и организация опыта
1-13

Zdzisław Kowalski

Article 02PL: Niesemantyczne odpowiedniki antynomii kłamcy
EN: Non-semantic Counterparts of the Liar Paradox
RU: Несемантические эквиваленты антиномии лжеца
15-22

Zdzisław Kowalski

Article 03PL: Podmiotowy aspekt znaczenia
EN: Subjective Aspect of Meaning
RU: Субъектный аспект значения
23-39

Zbysław Muszyński

Article 04PL: Pojęcie paradygmatu a wspólnotowy charakter nauki w ujęciu Thomasa S. Kuhna
EN: Paradigm and Community Structure in Kuhn's Theory of Science
RU: Парадигма и общинный характер науки в трактовке Томаса
41-56

Kazimierz Jodkowski

Article 05PL: Próba klasyfikacji koncepcji teoriopoznawczych w oparciu o kryterium kontekstowości
EN: On Classifying Epistemology Conceptions on the Basis of the Criterion of Contextuality
RU: Попытка классификации гносеологических концепций на базе критерия контекстности
57-72

Jadwiga Mizińska

Article 06PL: Fenomenologiczny projekt bezzałożeniowej teorii poznania
EN: Phenomenological Model of the "Theory of Knowledge without the Assumptions"
RU: Феноменологический проект беспредпосылочной теории познания
75-93

Józef Dębowski

Article 07PL: Od teorii ewolucji do teorii poznania
EN: From Theory of Evolution to Theory of Knowledge
RU: Ог теории эволюции до теории познани
95-110

Maciej T. Kociuba

Article 08PL: Tendencje rozwojowe współczesnej rretodologii w świetle tradycyjnych kategorii epistemologicznych
EN: Contemporary Methodology in Terms of Classic Epistemology
RU: Тенденция развития современной методологии в свете традиционных гносеологических категорий
111-124

Maciej T. Kociuba

Article 09PL: Filozoficzne aspekty problemu struktury psychiki
EN: Philosophical Aspects of the Structure of the Psyche
RU: Философские аспекты вопроса структуры психики
125-137

Witold Martyna

Article 10PL: A. Woronski i początki marksistowskiej estetyki gnoseologicznej
EN: A. Woronski and the Beginnings of Marxist Gnosiological Aesthetics
RU: А. Воронский и начало марксистской гносеологической эстетики
139-157

Tadeusz Szkołut

Article 11PL: Podstawowe założenia epistemologiczne Alfreda Schutza socjologii fenomenologicznej
EN: Basic Epistemologibal Assumptions of Alfred Schutz' Phenomenological Sociology
RU: Основные гнеоселогические положения феноменологической социологии Альфреда Шуца
159-166

Henryk Ogryzko-Wiewiórowski

Article 12PL: Metoda a metodologia naukowa
EN: A Method and Scientific Methodology
RU: Метод и научная методология
167-180

Wiktor S. Tiuchtin

Article 13PL: Filozofia nauki Alfreda North Whiteheada
EN: Philosophy of Science of Alfred North Whitehead
RU: Философия науки Альфреда Норф Уайтхеда
181-193

Janusz Jusiak

Volume 07 - 1982

Article 01PL: Anatomia zmian wartości
EN: The Anatomy of Value Changes
RU: Анатомия изменения достоинств
1-11

Goran Hermeren

Article 02PL: Czy z tego, że coś „jest" wynika, że coś „powinienem"?
EN: Is "Is" Just an "Is", or Is It Also an "Ought"?
RU: Из того что „есть" вытекает ли то, что „должна"?
13-25

Jan Srzednicki

Article 03PL: Sztuka i wartości
EN: Art and Values
RU: Искусство и достоинства
27-39

Willis H. Truitt

Article 04PL: Sztuka nowoczesna i wartości ludzkie
EN: Modern Art and Human Values
RU: Современное искусство и человеческие достоинства
41-54

Tadeusz Szkołut

Article 05PL: O estetycznym i artystycznym wartościowaniu dzieła sztuki
EN: On the Aesthetic and Artistic Evaluation of the Work and Art
RU: Об эстетической и артистической оценке произведений искусства
57-68

Bohdan Dziemidok

Article 06PL: Podstawa przeżycia estetycznego
EN: Basis of the Aesthetic Experience
RU: Основа эстетического переживания
69-80

Michael H. Mitias

Article 07PL: Kształtowanie arystycznych wartości literackich
EN: The Constitution of the Artistic Values of Literature
RU: Формирование художественно-литературных достоинств
81-87

Janusz Misiewicz

Article 08PL: Historia i wartości w filozofii mieszczańskiej
EN: History arid the Values of Bourgeois Philosophy
RU: История и достоинства в мещанской философии
89-102

Zdzisław Jerzy Czarnecki

Article 09PL: Naturalistyczno-instrumentalistyczna aksjologia B.T. Skinnera. Filozoficzne przesłanki i moralne konsekwencje
EN: Naturalistdc-Instrumentalistic Axiology of B. T. Skinner. Philosophical Premises and Moral Consequences
RU: Натуралистическо-инструменгалистическая аксиология В.Т. Скиннера. Философские предпосылки и моральные последствия
103-117

Ewa Klimowicz

Article 10PL: Monroe Beardsley o wartościowaniu estetycznym
EN: Monroe Beardsley on Aesthetic Evaluation
RU: М. Бердслей о этической оценке
119-138

Barbara Smoczyńska

Article 11PL: Wokół teorii wartości estetycznych Mikela Dufrenne'a
EN: On Mikel Dufrenne's Theory of Aesthetic Values
RU: Вокруг теории эстетической оценки М. Дифрене
139-155

Irena Kocoł

Volume 06 - 1981

Article 01PL: Narodziny idei podmiotu historycznego
EN: The Birth of the Idea of Historical Subjects
RU: Рождение идеи исторического субъекта
1-23

Zdzisław Jerzy Czarnecki

Article 02PL: Czym jest cogito Kartezjańsfcie?
EN: What is Cartesian, cogitgy
RU: Что такое картизиансксе cogito
25-42

Grzegorz Mitrgwski

Article 03PL: Rola podmiotu w procesie poznania według George'a Berkeley'a
EN: The Role of the Subject in the Cognitive Process after George Berkeley. Passive or Active Subject?
RU: Роль субъекта в процессе познания по Д. Беджли
43-57

Izabella Adamczykowa

Article 04PL: Rola problematyki podmiotu w kształtowaniu się stanowiska filozoficznego Hume`a
EN: The Role of the Problems of the Subject in the Development of Hume's Philosophical Standpoint
RU: Роль проблематики субъекта в формировании философии Юма
59-72

Michał Pielak

Article 05PL: Leona Petrażyckiego krytyka filozofii transcendentalnej Kanta
EN: Leon Petrazycki's Criticism of Kant's Transcendental Philosophy
RU: Критическое отношение Л. Петражицкого к трансцендентальной философии Канта
73-90

Andrzej L. Zachariasz

Article 06PL: Prolegomena A. Cieszkowskiego jako próba przezwyciężenia histo-riozofii Hegla
EN: A. Cieszkowski's Prolegomena as an Attempt to Overcome Hegel's Philosophy of History
RU: „Пролегомена" А. Цешковского — попытка преодоления историософии Гегеля
91-111

Honorata Jakuszko

Article 07PL: Między krytyką a rewolucją
EN: Between Criticism and Revolution Philosophy of History in Marx's Early Views
RU: Mежду критикой а революцией
113-130

Piotr Zdanowicz

Article 08PL: Kategoria historycznego podłoża jako składowa modelu procesu dziejowego w refleksji historiozoficznej Ludwika F. Krzywickiego
EN: The Category of Historical Background as a Component in Ludwik Krzywidci's Model of Historical Process
RU: Категория исторического основания как составная часть модели исторйсческого процесса в историософических размышлениях Людожа Кшивицкого
131-145

Waldemar Grądkowski

Article 09PL: Antropologia funkcjonalną Bronisława Malinowskiego a marksistowska kategoria praktyki
EN: Bronislaw Malinowski's Functional Anthropology and the Marxist Category of Practic
RU: Функциональная антропология Броижглава Малиновского и марксистская категория практики
147-164

Krzysztof Brozi

Article 10PL: Policentryczna struktura podmiotu kultury
EN: The Polycehtrie Structure of the Subject of Culture
RU: Полицентрическая структура субъекта культуры
165-181

Andrzej Nowicki

Volume 05 - 1980

Article 01PL: Filozoficzne problemy badań językowycih
EN: Philosophical Problem's of Linguistic Research
RU: Философские проблемы яызковедческих исследований
1-20

Leon Koj

Article 02PL: Profolem założeń ontologioznych a interpretacja teorii
EN: The Criterion of Ontological Assumptions and the Interpretation of Theory
RU: Категория онтологических предпосылок и интерпретация теории
21-37

Jacek Paśniczek

Article 03PL: Pavla Tichego koncepcja dwuznaczności referencyjnej
EN: P. Tichy's Conception of Referential Ambiguity
RU: Концепция референтной двузначности П. Тихого (Р. Тichy)
39-53

Zbysław Muszyński

Article 04PL: Semiotyczna teoria funkcji języka Romaoa Jakobsoaia i jej wersja altemaitywna
EN: A Discussion of Roman Jaoobson's Semiotic Theory of Language Functions and Its Alternative
RU: Семиотическая теория функции языка Р. Якобсона и ее альтернативная версия
55-68

Mariusz Cybulski

Article 05PL: Aprioryzm kinematycznej teorii względności Edwarda Artura Milne'a
EN: Apriorism of E. A. Milne's Kinematic Theory of Relativity
RU: Априоризм кинематической теории относительности Э.А. Мильна
69-85

Kazimierz Jodkowski

Article 06PL: Problem aktywności psychicznej w ujęciu A. N. Leontiewa
EN: The Problem of Psychical Activity Formulaited by A. N. Leontiev
RU: Проблема психической активности у А. Н. Леонтьева
87-103

Jadwiga Mizińska

Article 07PL: Filozoficzna matura teoria argumentacji i natura argumentacji filozoficzinej
EN: Philosophical Nature of Argumentation and the Nature of Philosophical Argumentation
RU: Философская природа аргументации и природа философской аргументации
105-120

Georg A. Brutjan

Article 08PL: Filozofia kultury Giambattisty B. Vico
EN: G. B. Vico's Philosophy of Culture
RU: Философия культуры Дж. Вико
121-136

Antonio Verri

Article 09PL: Miejsce Hume'a w kantowiskiej krytyce metafizyki
EN: The Position of Hume in Kant's Criticism of Metaphysics
RU: Место Юма в кантовской критике метафизики
137-150

Michał Pielak

Article 10PL: Hegel: Krytyka i przezwyciężenie tradycyjnej metafizyki
EN: Hegel: The Criticism and Overcoming of the Traditional Metaphysics
RU: Гегель — критика и преодоление традиционной метафизики
151-168

Grażyna Jastrzębska-Żurkowska

Article 11PL: Proces dziejowy w ujęciu Friedricha von Hairdenberga (Novalisa)
EN: Historical Processes as Viewed by Friedrich von Hardenerg (Novalis)
RU: Исторический процесс в понимании Ф.фон Харденберга (Новалиса)
169-185

Honorata Naumuk-Jakuszko

Article 12PL: Logika przejścia od heglowskiej do marks-owskiej koncepcji państwa
EN: The Logic of Transition from Hegel's to Marx's Conception of the State
RU: Логика перехода от гегелевской концепции государства к марксистской
187-202

Krzysztof Brozi

Article 13PL: Wątki teonopoznawcze G. Santayany we wczesnym okresie działalności — na tle jego metafizyki
EN: Gnosiologicai Traits of G. Santayana in the Early Period of His Activities — against a Background of His Metaphysics
RU: Теоретико-познавательные мотивы в раннем периоде деятельности Дж. Сантаяна на фоне его метафизики
203-215

Zbigniew Pielechowski

Article 14PL: Teoria świadomości społecznej Stanisława Ossowskiego
EN: Stanfetew Ossowski's Theory of Social Consciousness
RU: Теория общественного сознания Станислава Оссовского
217-230

Jerzy Czesław Suprewicz

Article 15PL: Christophera Caudweila teoria sztuki
EN: Christopher Caudwell's Theory of Art
RU: Теория искусства Христофера Коудвелла
231-245

Krystyna Wilkoszewska

Volume 03-04 - 1978-1979

Article 01PL: Między dialektyką a metafizyką. Kartezjańska koncepcja relacji podmiotowo-przedmiotowej
EN: Between Dialectics and Metaphysics. Cartesian Conception of the Subject-Object Relation
RU: Между диалектикой и метафизикой. Картезианская концепция субъектно-предметной реляции
1-12

Grażyna Jastrzębska-Żurkowska

Article 02PL: Przyszłość jako powrót do przeszłości w myśli historiozoficznej francuskiego oświecenia
EN: The Future as a Return to the Past in the Philosophy of History of the French Enlightenment
RU: Будущее как возвращение к прошлому в историозофии французского Просвещения
15-34

Zdzisław J. Czarnecki

Article 03PL: Rola poznania naukowego w filozofii D. Hume'a
EN: The Role of Scientific Cognition in Hume's Philosophy
RU: Роль научного познания в философской системе Д. Юма
35-49

Michał Pielak

Article 04PL: Kategoria przyczyny w filozofii D. Hume'a
EN: The Category of Cause in D. Hume's Philosophy
RU: Категория причины в философии Д. Юма
51-63

Izabela Adamczyk

Article 05PL: Rozum praktyczny i teoretyczny u Kanta
EN: Practical and Theoretical Reason in Kantian Philosophy
RU: Разум практический и теоретический у Канта
65-76

Henryk Borowski

Article 06PL: Tylorowska teoria ewolucji społecznej
EN: Tylorian Theory of Social Evolution
RU: Теория общественной эволюции Э.Б. Тайлера
85-100

Eleonora Porębiak-Tymecka

Article 07PL: Koncepcja przestrzeni i czasu w kosmologii Edwarda Artura Milne'a
EN: The Concept of Space and Time in the Cosmology of Edward Artur Milne
RU: Концепция пространства и времени в космологии Эдуарда Артура Мильна
101-126

Kazimierz Jodkowski

Article 08PL: Byt — świadomość — podłoże historyczne jako kategorie dynamiczne w refleksji Ludwika Krzywickiego (próba rekonstrukcji modelu)
EN: Being — Consciousness — Historical Background as Dynamic Categories in the Reflection of Ludwik Krzywicki (Attempting to Reconstruct the Model)
RU: Бытие — сознание — историческая основа как динамические критерии в размышлениях Людвига Кшивицкого (попытка реконструкции модели)
129-139

Waldemar F. Grądkowski

Article 09PL: Podstawy logiki i elementarne operacje logiczne w ujęciu Władysława Biegańskiego (w 120 rocznicę urodzin)
EN: The Foundations and Elementary Operations of Logic According to Wladyslaw Bieganski (on the Occasion of the 120 Anniversary of His Birth)
RU: Основы логики и элементарные логические операции в учении Владислава Беганьского (по случаю 120 годовщины со дня рождения)
141-173

Narcyz Łubnicki

Article 10PL: Problem wartości artystycznych we współczesnej estetyce radzieckiej
EN: The Problem of Artistic Values in Contemporary Soviet Aesthetics
RU: Проблема художественной ценности в современной советской эстетике
175-197

Tadeusz Szkołut

Article 11PL: O teorii krytyki i kryteriach wartościowania Kazimierza Wyki
EN: On the Theory of Criticism and the Evaluation Criteria of Kazimierz Wyka
RU: О теории критики и оценочных критериях Казимира Выки
199-209

Ewa Wesołowska

Article 13PL: Uwagi o melodramacie
EN: Remarks on Melodrama
RU: К вопросу о мелодраме
235-254

Barbara Smoczyńska

Article 14PL: Rola języka w procesie oceniania (lingwistyczne podstawy aksjo-logii Karola Aschenbrennera)
EN: The Role of Language in the Process of Evaluation (Linguistic Foundations of Karl Aschenbrenner's Axiology)
RU: Роль языка в процессе оценки (лингвистические основы аксиологии Карла Ашенбреннера)
257-287

Ewa Klimowicz

Article 15PL: Elementy teorii etycznej u polskich uczonych w latach 1918—1939
EN: Elements of Ethical Theory in the Writings of Polish Scientists in the Years 1918—1039
RU: Элементы этической теории в работах польских ученых 1918—1930 гг
289-302

Stanisław Jedynak

Article 16PL: Koncepcja estetyki i sposoby interpretacji tez estetycznych we współczesnej polskiej pedagogice
EN: The Concept of Aesthetics and Interpretative Principles of Aesthetic Argument in Contemporary Polish Pedagogics
RU: Концепция эстетики и принципы интерпретации эстетических тезисов в современной польской педагогике
211-233

Bogusława Kaczyńska

Article 16PL: O poglądach moralnych Marii Ossowskiej
EN: On the Moral Views of Maria Ossowska
RU: О моральных взглядах Марии Оссовской
303-313

Bożenna Gałka

Article 17PL: Pojęcie, treść i struktura roli społecznej
EN: The Concept, Content and Structure of Social Role
RU: Понятие, содержание и структура общественной роли
315-328

Maria Chodkowska, Jerzy Suprewicz, Mirona Wiewiórowska

Article 18PL: Zagadnienie integracji narodowościowej i etnicznej społeczeństwa polskiego
EN: On National and Ethnic Integration of the Polish Society
RU: Вопросы национального и этического интегрирования польского общества
321-343

Irena Machaj

Article 19PL: Zasadnicza szkoła zawodowa przedmiotem badań socjologicznych w Polsce Ludowej
EN: Elementary Technical School as an Object of Sociological Studies in Poland after the Second World War
RU: Школы профессионального обучения как предмет социологических исследований в Народной Польше
345-358

Stanisław Kosiński

Article 20PL: Fluktuacja kadr młodych robotników a ich adaptacja społeczno-zawodowa
EN: Fluctuation in the Employment of Young Workers and their Socio-professional Accommodation
RU: Текучесть молодых рабочих кадров и их социально-профессиональная адаптация
359-370

Ewa Łuszczuk

Article 21PL: Co zawdzięczam moim nauczycielom? Garść wspomnień z okazji Dnia Nauczyciela
EN: What I Owe to My Teachers? Remembrances on the Occasion of Teacher's Day
RU: Чем я обязан своим учителям? Воспоминания по случаю Дня учителя
371-388

Andrzej Nowicki

Article 22PL: Nauki szczegółowe a filozofia
EN: The Particular Sciences and Philosophy
RU: Частные науки а философия
387-401

Zdzisław Cackowski

Article 23PL: Ludwik Fleck. Filozoficzne ślady w Lublinie.
EN: Ludwik Fleck. His philosophical activity in Lublin
RU: Философская деятельность в Люблине - Ludwik Fleck
402-406

Zdzisław Cackowski

Article 24PL: Problemy metodologiczne w pracach Ludwika Flecka
EN: Methodological Problems in the Work of Ludwik Fleck
RU: Методологические проблемы в работах Людвига Флека
407-416

Ewa Pirożnikow

Article 25PL: Profesor doktor medycyny Ludwik Fleck (1896—1961)
EN: Professor Dr. Med. Ludwik Fleck (1896—1961)
RU: Профессор доктор медицинских наук Людвиг Флек (1896—1961)
417-422

Irena Rubaszko

Volume 02 - 1977

Article 0PL: Filozoficzne podstawy kantowskiej koncepcji dziejów
EN: Philosophical Principles of the Kantian Concept od History
RU: Философские основы концепции истории у Канта
49-62

Michał Pielak

Article 0PL: Kantowska krytyka dowodów na istnienie Boga
EN: Kant's Criticism of the Proofs of God's Existence
RU: Критика доказательств бытия бога у Канта
63-80

Henryk Borowski

Article 0PL: Rzeczywistość obiektywna w filozofii H. Rickerta
EN: Objective Reality in H. Rickerirs Philosophy
RU: Объективная действительность в философии
81-100

Andrzej L. Zachariasz

Article 01PL: Pojęcie physis w filozofii przedsokratejskiej
EN: The Concept of Nature in Pre-Socratic Philosophy
RU: Понятие натуры в досократовской философии
1-11

Gerard Głuchowski

Article 02PL: Klasowe horyzonty prospekcji historycznej w myśl Oświecenia francuskiego
EN: Class Horizons of Historical Prospection in the Thought of the French Enlightenment
RU: Классовые горизонты исторической проспекции в эпоху французского Просвещения
13-31

Zdzisław J. Czarnecki

Article 03PL: Problemy dynamiki społecznej w filozofii Holbacna
EN: The Problems of Social Dynamics in Holbach's Philosophy
RU: Проблемы общественной динамики в философии Гольбаха
33-47

Halina Rayss

Article 07PL: Zygmunta Krasińskiego filozofia dziejów
EN: Zygmunt Krasioski`s Philosophy of History
101-117

Elżbieta Torój

Article 08PL: Kazimierza Kelles-Krauza „osobliwe zabarwienie" marksizmu
EN: "Peculiar Tinge" of Marxism in the Philosophical Approach of Kazimierz Kelles-Krauz
RU: „Своеобразная окраска" марксизма у Казимира Келлес-Крауза
119-132

Waldemar Grądkowski

Article 09PL: Etyka Floriana Znanieckiego
EN: The Ethics of Florian Znaniecki
RU: Этика Флориана Знанецкого
133-147

Stanisław Jedynak

Article 10PL: Teoria wartości artystycznych A
EN: Theory of Artistic Values of A. Lunczarski
RU: Теория художественных ценностей А. Луначарского
149-169

Tadeusz Szkołut

Article 11PL: Polscy estetycy okresu międzywojennego o swoistości i roli percepcji w przeżyciu estetycznym
EN: Polish Aestheticists of Inter-war Period on Specificity and Role of Perception in Aesthetic Experience
RU: Польские эстеты междувоевного периода о своеобразии и роли перцепции в эстетическом переживании
171-199

Bohdan Dziemidok

Article 12PL: Marcin Kacprzak prekursorem polskiej socjologii medycyny
EN: Marcin Kacprzak the Forerunner of Polish Sociology of Medicine
RU: Марцин Кацпжак — предвестник польской социологии медицины
201-218

Stanisław Kosiński

Article 13PL: Sprzeczność i jej rozwiązanie. Z rozważań nad logiką dialektyczną
EN: Contradiction and Its Solution. Some Remarks on Dialectic Logic
RU: Противоречие и его решение. Из размышлений над диалектической логикой
221-236

Aleksy S. Bogomołów

Article 14PL: Specyfika poznania filozoficznego
EN: Specificity of Philosophical Cognition
RU: Специфика философского познания
239-253

Georg A. Brutjań

Article 15PL: Falsyfikacjonizm a wzrost wiedzy
EN: Falsificationism and the Increase of Knowledge
RU: Фальсификационизм и рост знаний
255-272

Kazimierz Jodkowski

Article 16PL: O metaforze
EN: On Metaphor
RU: О метафоре
273-284

Irena Opadczy

Article 17PL: Psychologia nastawienia D. N. Uznadzego
EN: Attitudinal Psychology of D. N. Uznadze
RU: Психология установки Д. Н. Узнадзе
285-304

Witold Martyna

Article 18PL: Ontologiczne i epistemologiczne problemy konstruowania całości historycznych
EN: Ontological and Epistemological Problems Pertaining to Establishing Historical Unities
RU: Онтологические и эпистемологические проблемы конструирований исторических целостностей
306-319

Grażyna Jastrzębska

Volume 01 - 1976

Article 01PL: Praktyczno-poznawcze sytuacje konfliktowe
EN: Conflict between Cognition and Practice
RU: Практическо-познавательный конфликт
1-8

Zdzisław Cackowski

Article 02PL: Psychologiczna geneza pojęcia zbioru
EN: Psychological Genesis of the Notion of Set
RU: Психологический генезис понятия множества
9-25

Leon Koj

Article 03PL: Czas (kilka uwag fizyka)
EN: Time (Some Remarks of a Physicist)
RU: Время (Несколько замечаний физика)
27-33

Mieczysław Subotowicz

Article 04PL: O ewolucji pojęć naukowych
EN: Evolution of Scientific Concepts
RU: О революции научных понятий
35-48

Sabina Magierska

Article 05PL: Redukcja symetrii w procesie ewolucji biologicznej
EN: Reduction of Symmetry in the Process of Biological Evolution
RU: Редукция симметрии в процессе биологической эволюции
49-54

Anna Przygodzka

Article 06PL: Problem człowieka w filozofii marksistowskiej
EN: The Problem of Man in Marxist philosophy
RU: Проблема человека в марксистской философии
55-64

Ryszard Panasiuk

Article 07PL: Struktura potrzeb człowieka
EN: The Structure of Man's Needs
RU: Структура потребностей человека
65-74

Daniel Poluśtski

Article 08PL: O sposobach czytania dzieł filozoficznych. Przyczynek do „teorii czytania"
EN: On the Methods of Reading Philosophical Works. A Contribution to the Theory of Reading
RU: О способах чтения филосовских произведений. К вопросу теории чтения
75-84

Andrzej Nowicki

Article 09PL: Uwagi o metodologii badania poglądów filozoficznych w utworach literackich
EN: Some Remarks on the Methodology of Investigations of Philosophical Ideas in Literary Works
RU: Замечания о методологии исследования философских взглядов в литературных произведениях
85-100

Ewa Borowiecka

Article 10PL: Starożytne teorie procesu historycznego
EN: Ancient Theories of the Historical Process
RU: Античные теории исторического процесса
100-113

Antoni Ordyk

Article 11PL: Z problemów „nauki naturalnej
EN: Some Problems of Natural Science
RU: Из проблем „натуральной школы"
115-122

Antoni Krawczyk

Article 12PL: Historyczne przesłanki i teoretyczne cele immaterialistycznej metafizyki Berkeleya
EN: Historical Premises and Theoretical Aims of Berkeley's Immaterialistic Metaphysics
RU: Исторические предпосылки и теоретические цели имматериалистической метафизики Д. Беркли
123-136

Zdzisław J. Czarnecki

Article 13PL: Z problemów antropologii Holbacha i Diderota
EN: Anthropological Problems in Diderot and Holbach
RU: Вокруг проблем антропологии Дидро и Гольбаха
137-146

Halina Rayss

Article 14PL: Wątki pozytywistyczne w poglądach Dominika Szulca
EN: Positivist Elements in the Views of Dominik Szulc
RU: Элементы позитивизма во взглядах Доминика Шульца
147-157

Bogdan Rosiak

Article 15PL: Teoria twórczości matematycznej a konwencjonalizm Henri Poincarego
EN: Henri Poincare*s Theory of Mathematical Creativity and His Conventionalism
RU: Теория математического творчества и конвенционализм Г. Пуанкаре
159-173

Jadwiga Mizińska

Article 16PL: Filozofia życia J. W. Dawida
EN: J. W. Dawid's Philosophy of Life
RU: Концепция субъекта познания в философии Г. Риккерта
175-189

Gerard Głuchowski

Article 17PL: Koncepcja podmiotu poznania w filozofii Heinricha Rickerta
EN: Conception of Cognitive Subject in H. Rickert's Philosophy
RU: Концепция субъекта познания в философии Г. Риккерта
191-203

Andrzej L. Zachariasz

Article 18PL: Eduard Spranger a teologia protestancka XX wieku
EN: E. Spranger and 20th Century Protestant Theology
RU: кЛпрангер и протестантская теология XX века
205-213

Stefan Symotiuk

Article 19PL: Teoria poznania historycznego R.G. Collingwooda
EN: R. G. Collingwood's Theory of Historical Cognition
RU: Теория исторического познания Р. Д. Коллингвуда
215-222

Izabella Gawarecka-Adamczyk

Article 20PL: E. Duprćela próba rewizji tradycyjnych poglądów na filozofię starożytną
EN: E. Dupr6el's Attempt to Revise the Traditional Approach to Ancient Philosophy
RU: Попытка пересмотра традиционных взглядов на античную философию в работах Е. Дюпрееля
223-246

Tadeusz Kwiatkowski

Article 21PL: Wielkość cywilizacji indyjskiej
EN: The Greatness of India's Civilization
RU: Величие индийской цивилизации
247-260

Tadeusz Margul

Article 22PL: Spór o naturę przeżyć emocjonalnych doznawanych podczas obcowania z dziełem sztuki
EN: Controversy over the Emotional Experience Resulting from Contact with the Work of Art
RU: Проблема эмоциональных переживаний ощущаемых во время общения с произведением искусства
263-283

Bohdan Dziemidok

Article 23PL: Główne zagadnienia teorii wartości a hedonizm aksjologiczny
EN: Main Problems of the Theory of Value and Axiological Hedonism
RU: Главные проблемы теории ценностей и аксиологический гедонизм
285-302

Ewa Klimowicz

Article 24PL: Etyka teoretyczna i praktyczna Juliana Ochorowicza
EN: Theoretical and Practical Ethics of Julian Ochorowicz
RU: Теоретическая и практическая этика Юлиана Охоровича
303-310

Stanisław Jedyna

Article 25PL: Etyczna estetyka Stanisława Brzozowskiego
EN: The Ethical Aesthetics of Stanislaw Brzozowski
RU: Этическая концепция Станислава Бжозовекого
311-321

Bogusława Kaczyńska

Article 26PL: Sztuka jako absolut w estetyce Z. Przesmyckiego (Miriama)
EN: Art as the Absolute in the Aesthetics of Miriam (Z. Przesmycki)
RU: Искусство как абсолют в эстетике 3. Пшесмыцкого (Мириама)
321-333

Danuta Wasyl

Article 27PL: Teoria estetycznego „wczucia" według Teodora Lippsa
EN: Theodor Lipps* Theory of Aesthetic Einfuhlung
RU: Теория эстетического вчувствования у Теодора Липлса
335-347

Jan Rybicki